महाभारतMahābhārata

MBh, 9, 52

1271 of 1995 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ऋषय ऊचुः । (१।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

1.2१.२

प्रजापतेर् उत्तरवेदिर् उच्यते सनातना राम समन्तपञ्चकम् । (१।२)

prajāpater uttaravedir ucyate sanātanā rāma samantapañcakam |

1.3१.३

समीजिरे यत्र पुरा दिवौकसो वरेण सत्रेण महावरप्रदाः ॥ (१।३)

samījire yatra purā divaukaso vareṇa satreṇa mahāvarapradāḥ ||

2.1२.१

पुरा च राजर्षिवरेण धीमता बहूनि वर्षाण्यमितेन तेजसा । (२।१)

purā ca rājarṣivareṇa dhīmatā bahūni varṣāṇyamitena tejasā |

2.2२.२

प्रकृष्टम् एतत् कुरुणा महात्मना ततः कुरुक्षेत्रम् इतीह पप्रथे ॥ (२।२)

prakṛṣṭam etat kuruṇā mahātmanā tataḥ kurukṣetram itīha paprathe ||

3.1३.१

राम उवाच । (३।१)

rāma uvāca

3.2३.२

किमर्थं कुरुणा कृष्टं क्षेत्रम् एतन्महात्मना । (३।२)

kimarthaṃ kuruṇā kṛṣṭaṃ kṣetram etanmahātmanā |

3.3३.३

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं कथ्यमानं तपोधनाः ॥ (३।३)

etad icchāmyahaṃ śrotuṃ kathyamānaṃ tapodhanāḥ ||

4.1४.१

ऋषय ऊचुः । (४।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

4.2४.२

पुरा किल कुरुं राम कृषन्तं सततोत्थितम् । (४।२)

purā kila kuruṃ rāma kṛṣantaṃ satatotthitam |

4.3४.३

अभ्येत्य शक्रस्त्रिदिवात् पर्यपृच्छत कारणम् ॥ (४।३)

abhyetya śakrastridivāt paryapṛcchata kāraṇam ||

5.1५.१

किम् इदं वर्तते राजन् प्रयत्नेन परेण च । (५।१)

kim idaṃ vartate rājan prayatnena pareṇa ca |

5.2५.२

राजर्षे किम् अभिप्रेतं येनेयं कृष्यते क्षितिः ॥ (५।२)

rājarṣe kim abhipretaṃ yeneyaṃ kṛṣyate kṣitiḥ ||

6.1६.१

कुरुर् उवाच । (६।१)

kurur uvāca

6.2६.२

इह ये पुरुषाः क्षेत्रे मरिष्यन्ति शतक्रतो । (६।२)

iha ye puruṣāḥ kṣetre mariṣyanti śatakrato |

6.3६.३

ते गमिष्यन्ति सुकृतांल् लोकान् पापविवर्जितान् ॥ (६।३)

te gamiṣyanti sukṛtāṃl lokān pāpavivarjitān ||

7.1७.१

अवहस्य ततः शक्रो जगाम त्रिदिवं प्रभुः । (७।१)

avahasya tataḥ śakro jagāma tridivaṃ prabhuḥ |

7.2७.२

राजर्षिर् अप्यनिर्विण्णः कर्षत्येव वसुंधराम् ॥ (७।२)

rājarṣir apyanirviṇṇaḥ karṣatyeva vasuṃdharām ||

8.1८.१

आगम्यागम्य चैवैनं भूयो भूयो ऽवहस्य च । (८।१)

āgamyāgamya caivainaṃ bhūyo bhūyo 'vahasya ca |

8.2८.२

शतक्रतुर् अनिर्विण्णं पृष्ट्वा पृष्ट्वा जगाम ह ॥ (८।२)

śatakratur anirviṇṇaṃ pṛṣṭvā pṛṣṭvā jagāma ha ||

9.1९.१

यदा तु तपसोग्रेण चकर्ष वसुधां नृपः । (९।१)

yadā tu tapasogreṇa cakarṣa vasudhāṃ nṛpaḥ |

9.2९.२

ततः शक्रो ऽब्रवीद् देवान् राजर्षेर् यच्चिकीर्षितम् ॥ (९।२)

tataḥ śakro 'bravīd devān rājarṣer yaccikīrṣitam ||

10.1१०.१

तच्छ्रुत्वा चाब्रुवन् देवाः सहस्राक्षम् इदं वचः । (१०।१)

tacchrutvā cābruvan devāḥ sahasrākṣam idaṃ vacaḥ |

10.2१०.२

वरेण छन्द्यतां शक्र राजर्षिर् यदि शक्यते ॥ (१०।२)

vareṇa chandyatāṃ śakra rājarṣir yadi śakyate ||

11.1११.१

यदि ह्यत्र प्रमीता वै स्वर्गं गच्छन्ति मानवाः । (११।१)

yadi hyatra pramītā vai svargaṃ gacchanti mānavāḥ |

11.2११.२

अस्मान् अनिष्ट्वा क्रतुभिर् भागो नो न भविष्यति ॥ (११।२)

asmān aniṣṭvā kratubhir bhāgo no na bhaviṣyati ||

12.1१२.१

आगम्य च ततः शक्रस्तदा राजर्षिम् अब्रवीत् । (१२।१)

āgamya ca tataḥ śakrastadā rājarṣim abravīt |

12.2१२.२

अलं खेदेन भवतः क्रियतां वचनं मम ॥ (१२।२)

alaṃ khedena bhavataḥ kriyatāṃ vacanaṃ mama ||

13.1१३.१

मानवा ये निराहारा देहं त्यक्ष्यन्त्यतन्द्रिताः । (१३।१)

mānavā ye nirāhārā dehaṃ tyakṣyantyatandritāḥ |

13.2१३.२

युधि वा निहताः सम्यग् अपि तिर्यग्गता नृप ॥ (१३।२)

yudhi vā nihatāḥ samyag api tiryaggatā nṛpa ||

14.1१४.१

ते स्वर्गभाजो राजेन्द्र भवन्त्विति महामते । (१४।१)

te svargabhājo rājendra bhavantviti mahāmate |

14.2१४.२

तथास्त्विति ततो राजा कुरुः शक्रम् उवाच ह ॥ (१४।२)

tathāstviti tato rājā kuruḥ śakram uvāca ha ||

15.1१५.१

ततस्तम् अभ्यनुज्ञाप्य प्रहृष्टेनान्तरात्मना । (१५।१)

tatastam abhyanujñāpya prahṛṣṭenāntarātmanā |

15.2१५.२

जगाम त्रिदिवं भूयः क्षिप्रं बलनिषूदनः ॥ (१५।२)

jagāma tridivaṃ bhūyaḥ kṣipraṃ balaniṣūdanaḥ ||

16.1१६.१

एवम् एतद् यदुश्रेष्ठ कृष्टं राजर्षिणा पुरा । (१६।१)

evam etad yaduśreṣṭha kṛṣṭaṃ rājarṣiṇā purā |

16.2१६.२

शक्रेण चाप्यनुज्ञातं पुण्यं प्राणान् विमुञ्चताम् ॥ (१६।२)

śakreṇa cāpyanujñātaṃ puṇyaṃ prāṇān vimuñcatām ||

17.1१७.१

अपि चात्र स्वयं शक्रो जगौ गाथां सुराधिपः । (१७।१)

api cātra svayaṃ śakro jagau gāthāṃ surādhipaḥ |

17.2१७.२

कुरुक्षेत्रे निबद्धां वै तां शृणुष्व हलायुध ॥ (१७।२)

kurukṣetre nibaddhāṃ vai tāṃ śṛṇuṣva halāyudha ||

18.1१८.१

पांसवो ऽपि कुरुक्षेत्राद् वायुना समुदीरिताः । (१८।१)

pāṃsavo 'pi kurukṣetrād vāyunā samudīritāḥ |

18.2१८.२

अपि दुष्कृतकर्माणं नयन्ति परमां गतिम् ॥ (१८।२)

api duṣkṛtakarmāṇaṃ nayanti paramāṃ gatim ||

19.1१९.१

सुरर्षभा ब्राह्मणसत्तमाश्च तथा नृगाद्या नरदेवमुख्याः । (१९।१)

surarṣabhā brāhmaṇasattamāśca tathā nṛgādyā naradevamukhyāḥ |

19.2१९.२

इष्ट्वा महार्हैः क्रतुभिर् नृसिंह संन्यस्य देहान् सुगतिं प्रपन्नाः ॥ (१९।२)

iṣṭvā mahārhaiḥ kratubhir nṛsiṃha saṃnyasya dehān sugatiṃ prapannāḥ ||

20.1२०.१

तरन्तुकारन्तुकयोर् यद् अन्तरं रामह्रदानां च मचक्रुकस्य । (२०।१)

tarantukārantukayor yad antaraṃ rāmahradānāṃ ca macakrukasya |

20.2२०.२

एतत् कुरुक्षेत्रसमन्तपञ्चकं प्रजापतेर् उत्तरवेदिर् उच्यते ॥ (२०।२)

etat kurukṣetrasamantapañcakaṃ prajāpater uttaravedir ucyate ||

21.1२१.१

शिवं महत् पुण्यम् इदं दिवौकसां सुसंमतं स्वर्गगुणैः समन्वितम् । (२१।१)

śivaṃ mahat puṇyam idaṃ divaukasāṃ susaṃmataṃ svargaguṇaiḥ samanvitam |

21.2२१.२

अतश्च सर्वे ऽपि वसुंधराधिपा हता गमिष्यन्ति महात्मनां गतिम् ॥ (२१।२)

ataśca sarve 'pi vasuṃdharādhipā hatā gamiṣyanti mahātmanāṃ gatim ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 9, 52

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit