धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

प्राप्तान् आहुः संजय पाण्डुपुत्रान् उपप्लव्ये तान् विजानीहि गत्वा । (१।२)

अजातशत्रुं च सभाजयेथा दिष्ट्यानघ ग्रामम् उपस्थितस्त्वम् ॥ (१।३)

सर्वान् वदेः संजय स्वस्तिमन्तः कृच्छ्रं वासम् अतदर्हा निरुष्य । (२।१)

तेषां शान्तिर् विद्यते ऽस्मासु शीघ्रं मिथ्योपेतानाम् उपकारिणां सताम् ॥ (२।२)

नाहं क्वचित् संजय पाण्डवानां मिथ्यावृत्तिं कांचन जात्वपश्यम् । (३।१)

सर्वां श्रियं ह्यात्मवीर्येण लब्ध्वा पर्याकार्षुः पाण्डवा मह्यम् एव ॥ (३।२)

दोषं ह्येषां नाधिगच्छे परिक्षन् नित्यं कंचिद् येन गर्हेय पार्थान् । (४।१)

धर्मार्थाभ्यां कर्म कुर्वन्ति नित्यं सुखप्रिया नानुरुध्यन्ति कामान् ॥ (४।२)

घर्मं शीतं क्षुत्पिपासे तथैव निद्रां तन्द्रीं क्रोधहर्षौ प्रमादम् । (५।१)

धृत्या चैव प्रज्ञया चाभिभूय धर्मार्थयोगान् प्रयतन्ति पार्थाः ॥ (५।२)

त्यजन्ति मित्रेषु धनानि काले न संवासाज्जीर्यति मैत्रम् एषाम् । (६।१)

यथार्हमानार्थकरा हि पार्थास् तेषां द्वेष्टा नास्त्याजमीढस्य पक्षे ॥ (६।२)

अन्यत्र पापाद् विषमान्मन्दबुद्धेर् दुर्योधनात् क्षुद्रतराच्च कर्णात् । (७।१)

तेषां हीमे हीनसुखप्रियाणां महात्मनां संजनयन्ति तेजः ॥ (७।२)

उत्थानवीर्यः सुखम् एधमानो दुर्योधनः सुकृतं मन्यते तत् । (८।१)

तेषां भागं यच्च मन्येत बालः शक्यं हर्तुं जीवतां पाण्डवानाम् ॥ (८।२)

यस्यार्जुनः पदवीं केशवश्च वृकोदरः सात्यको ऽजातशत्रोः । (९।१)

माद्रीपुत्रौ सृञ्जयाश्चापि सर्वे पुरा युद्धात् साधु तस्य प्रदानम् ॥ (९।२)

स ह्येवैकः पृथिवीं सव्यसाची गाण्डीवधन्वा प्रणुदेद् रथस्थः । (१०।१)

तथा विष्णुः केशवो ऽप्यप्रधृष्यो लोकत्रयस्याधिपतिर् महात्मा ॥ (१०।२)

तिष्ठेत कस्तस्य मर्त्यः पुरस्ताद् यः सर्वदेवेषु वरेण्य ईड्यः । (११।१)

पर्जन्यघोषान् प्रवपञ्शरौघान् पतंगसंघान् इव शीघ्रवेगान् ॥ (११।२)

दिशं ह्युदीचीम् अपि चोत्तरान् कुरून् गाण्डीवधन्वैकरथो जिगाय । (१२।१)

धनं चैषाम् आहरत् सव्यसाची सेनानुगान् बलिदांश्चैव चक्रे ॥ (१२।२)

यश्चैव देवान् खाण्डवे सव्यसाची गाण्डीवधन्वा प्रजिगाय सेन्द्रान् । (१३।१)

उपाहरत् फल्गुनो जातवेदसे यशो मानं वर्धयन् पाण्डवानाम् ॥ (१३।२)

गदाभृतां नाद्य समो ऽस्ति भीमाद्धस्त्यारोहो नास्ति समश्च तस्य । (१४।१)

रथे ऽर्जुनाद् आहुर् अहीनम् एनं बाह्वोर् बले चायुतनागवीर्यम् ॥ (१४।२)

सुशिक्षितः कृतवैरस्तरस्वी दहेत् क्रुद्धस्तरसा धार्तराष्ट्रान् । (१५।१)

सदात्यमर्षी बलवान्न शक्यो युद्धे जेतुं वासवेनापि साक्षात् ॥ (१५।२)

सुचेतसौ बलिनौ शीघ्रहस्तौ सुशिक्षितौ भ्रातरौ फल्गुनेन । (१६।१)

श्येनौ यथा पक्षिपूगान् रुजन्तौ माद्रीपुत्रौ नेह कुरून् विशेताम् ॥ (१६।२)

तेषां मध्ये वर्तमानस्तरस्वी धृष्टद्युम्नः पाण्डवानाम् इहैकः । (१७।१)

सहामात्यः सोमकानां प्रबर्हः संत्यक्तात्मा पाण्डवानां जयाय ॥ (१७।२)

सहोषितश् चरितार्थो वयःस्थः शाल्वेयानाम् अधिपो वै विराटः । (१८।१)

सह पुत्रैः पाण्डवार्थे च शश्वद् युधिष्ठिरं भक्त इति श्रुतं मे ॥ (१८।२)

अवरुद्धा बलिनः केकयेभ्यो महेष्वासा भ्रातरः पञ्च सन्ति । (१९।१)

केकयेभ्यो राज्यम् आकाङ्क्षमाणा युद्धार्थिनश्चानुवसन्ति पार्थान् ॥ (१९।२)

सर्वे च वीराः पृथिवीपतीनां समानीताः पाण्डवार्थे निविष्टाः । (२०।१)

शूरान् अहं भक्तिमतः शृणोमि प्रीत्या युक्तान् संश्रितान् धर्मराजम् ॥ (२०।२)

गिर्याश्रया दुर्गनिवासिनश्च योधाः पृथिव्यां कुलजा विशुद्धाः । (२१।१)

म्लेच्छाश्च नानायुधवीर्यवन्तः समागताः पाण्डवार्थे निविष्टाः ॥ (२१।२)

पाण्ड्यश्च राजामित इन्द्रकल्पो युधि प्रवीरैर् बहुभिः समेतः । (२२।१)

समागतः पाण्डवार्थे महात्मा लोकप्रवीरो ऽप्रतिवीर्यतेजाः ॥ (२२।२)

अस्त्रं द्रोणाद् अर्जुनाद् वासुदेवात् कृपाद् भीष्माद् येन कृतं शृणोमि । (२३।१)

यं तं कार्ष्णिप्रतिमं प्राहुर् एकं स सात्यकिः पाण्डवार्थे निविष्टः ॥ (२३।२)

अपाश्रिताश्चेदिकरूषकाश्च सर्वोत्साहैर् भूमिपालैः समेताः । (२४।१)

तेषां मध्ये सूर्यम् इवातपन्तं श्रिया वृतं चेदिपतिं ज्वलन्तम् ॥ (२४।२)

अस्तम्भनीयं युधि मन्यमानं ज्याकर्षतां श्रेष्ठतमं पृथिव्याम् । (२५।१)

सर्वोत्साहं क्षत्रियाणां निहत्य प्रसह्य कृष्णस्तरसा ममर्द ॥ (२५।२)

यशोमानौ वर्धयन् यादवानां पुराभिनच्छिशुपालं समीके । (२६।१)

यस्य सर्वे वर्धयन्ति स्म मानं करूषराजप्रमुखा नरेन्द्राः ॥ (२६।२)

तम् असह्यं केशवं तत्र मत्वा सुग्रीवयुक्तेन रथेन कृष्णम् । (२७।१)

सम्प्राद्रवंश्चेदिपतिं विहाय सिंहं दृष्ट्वा क्षुद्रमृगा इवान्ये ॥ (२७।२)

यस्तं प्रतीपस्तरसा प्रत्युदीयाद् आशंसमानो द्वैरथे वासुदेवम् । (२८।१)

सो ऽशेत कृष्णेन हतः परासुर् वातेनेवोन्मथितः कर्णिकारः ॥ (२८।२)

पराक्रमं मे यद् अवेदयन्त तेषाम् अर्थे संजय केशवस्य । (२९।१)

अनुस्मरंस्तस्य कर्माणि विष्णोर् गावल्गणे नाधिगच्छामि शान्तिम् ॥ (२९।२)

न जातु ताञ् शत्रुर् अन्यः सहेत येषां स स्याद् अग्रणीर् वृष्णिसिंहः । (३०।१)

प्रवेपते मे हृदयं भयेन श्रुत्वा कृष्णावेकरथे समेतौ ॥ (३०।२)

नो चेद् गच्छेत् संगरं मन्दबुद्धिस् ताभ्यां सुतो मे विपरीतचेताः । (३१।१)

नो चेत् कुरून् संजय निर्दहेताम् इन्द्राविष्णू दैत्यसेनां यथैव । (३१।२)

मतो हि मे शक्रसमो धनंजयः सनातनो वृष्णिवीरश्च विष्णुः ॥ (३१।३)

धर्मारामो ह्रीनिषेधस्तरस्वी कुन्तीपुत्रः पाण्डवो ऽजातशत्रुः । (३२।१)

दुर्योधनेन निकृतो मनस्वी नो चेत् क्रुद्धः प्रदहेद् धार्तराष्ट्रान् ॥ (३२।२)

नाहं तथा ह्यर्जुनाद् वासुदेवाद् भीमाद् वापि यमयोर् वा बिभेमि । (३३।१)

यथा राज्ञः क्रोधदीप्तस्य सूत मन्योर् अहं भीततरः सदैव ॥ (३३।२)

अलं तपोब्रह्मचर्येण युक्तः संकल्पो ऽयं मानसस्तस्य सिध्येत् । (३४।१)

तस्य क्रोधं संजयाहं समीके स्थाने जानन् भृशम् अस्म्यद्य भीतः ॥ (३४।२)

स गच्छ शीघ्रं प्रहितो रथेन पाञ्चालराजस्य चमूं परेत्य । (३५।१)

अजातशत्रुं कुशलं स्म पृच्छेः पुनः पुनः प्रीतियुक्तं वदेस्त्वम् ॥ (३५।२)

जनार्दनं चापि समेत्य तात महामात्रं वीर्यवताम् उदारम् । (३६।१)

अनामयं मद्वचनेन पृच्छेर् धृतराष्ट्रः पाण्डवैः शान्तिम् ईप्सुः ॥ (३६।२)

न तस्य किंचिद् वचनं न कुर्यात् कुन्तीपुत्रो वासुदेवस्य सूत । (३७।१)

प्रियश्चैषाम् आत्मसमश्च कृष्णो विद्वांश्चैषां कर्मणि नित्ययुक्तः ॥ (३७।२)

समानीय पाण्डवान् सृञ्जयांश्च जनार्दनं युयुधानं विराटम् । (३८।१)

अनामयं मद्वचनेन पृच्छेः सर्वांस्तथा द्रौपदेयांश्च पञ्च ॥ (३८।२)

यद् यत् तत्र प्राप्तकालं परेभ्यस् त्वं मन्येथा भारतानां हितं च । (३९।१)

तत् तद् भाषेथाः संजय राजमध्ये न मूर्छयेद् यन्न भवेच्च युद्धम् ॥ (३९।२)