महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 61

725 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तथा तु पृच्छन्तम् अतीव पार्थान् वैचित्रवीर्यं तम् अचिन्तयित्वा । (१।२)

tathā tu pṛcchantam atīva pārthān vaicitravīryaṃ tam acintayitvā |

1.3१.३

उवाच कर्णो धृतराष्ट्रपुत्रं प्रहर्षयन् संसदि कौरवाणाम् ॥ (१।३)

uvāca karṇo dhṛtarāṣṭraputraṃ praharṣayan saṃsadi kauravāṇām ||

2.1२.१

मिथ्या प्रतिज्ञाय मया यद् अस्त्रं रामाद्धृतं ब्रह्मपुरं पुरस्तात् । (२।१)

mithyā pratijñāya mayā yad astraṃ rāmāddhṛtaṃ brahmapuraṃ purastāt |

2.2२.२

विज्ञाय तेनास्मि तदैवम् उक्तस् तवान्तकाले ऽप्रतिभास्यतीति ॥ (२।२)

vijñāya tenāsmi tadaivam uktas tavāntakāle 'pratibhāsyatīti ||

3.1३.१

महापराधे ह्यपि संनतेन महर्षिणाहं गुरुणा च शप्तः । (३।१)

mahāparādhe hyapi saṃnatena maharṣiṇāhaṃ guruṇā ca śaptaḥ |

3.2३.२

शक्तः प्रदग्धुं ह्यपि तिग्मतेजाः ससागराम् अप्यवनिं महर्षिः ॥ (३।२)

śaktaḥ pradagdhuṃ hyapi tigmatejāḥ sasāgarām apyavaniṃ maharṣiḥ ||

4.1४.१

प्रसादितं ह्यस्य मया मनो ऽभूच्छुश्रूषया स्वेन च पौरुषेण । (४।१)

prasāditaṃ hyasya mayā mano 'bhūcchuśrūṣayā svena ca pauruṣeṇa |

4.2४.२

ततस्तद् अस्त्रं मम सावशेषं तस्मात् समर्थो ऽस्मि ममैष भारः ॥ (४।२)

tatastad astraṃ mama sāvaśeṣaṃ tasmāt samartho 'smi mamaiṣa bhāraḥ ||

5.1५.१

निमेषमात्रं तम् ऋषिप्रसादम् अवाप्य पाञ्चालकरूषमत्स्यान् । (५।१)

nimeṣamātraṃ tam ṛṣiprasādam avāpya pāñcālakarūṣamatsyān |

5.2५.२

निहत्य पार्थांश्च सपुत्रपौत्रांल् लोकान् अहं शस्त्रजितान् प्रपत्स्ये ॥ (५।२)

nihatya pārthāṃśca saputrapautrāṃl lokān ahaṃ śastrajitān prapatsye ||

6.1६.१

पितामहस्तिष्ठतु ते समीपे द्रोणश्च सर्वे च नरेन्द्रमुख्याः । (६।१)

pitāmahastiṣṭhatu te samīpe droṇaśca sarve ca narendramukhyāḥ |

6.2६.२

यथाप्रधानेन बलेन यात्वा पार्थान् हनिष्यामि ममैष भारः ॥ (६।२)

yathāpradhānena balena yātvā pārthān haniṣyāmi mamaiṣa bhāraḥ ||

7.1७.१

एवं ब्रुवाणं तम् उवाच भीष्मः किं कत्थसे कालपरीतबुद्धे । (७।१)

evaṃ bruvāṇaṃ tam uvāca bhīṣmaḥ kiṃ katthase kālaparītabuddhe |

7.2७.२

न कर्ण जानासि यथा प्रधाने हते हताः स्युर् धृतराष्ट्रपुत्राः ॥ (७।२)

na karṇa jānāsi yathā pradhāne hate hatāḥ syur dhṛtarāṣṭraputrāḥ ||

8.1८.१

यत् खाण्डवं दाहयता कृतं हि कृष्णद्वितीयेन धनंजयेन । (८।१)

yat khāṇḍavaṃ dāhayatā kṛtaṃ hi kṛṣṇadvitīyena dhanaṃjayena |

8.2८.२

श्रुत्वैव तत् कर्म नियन्तुम् आत्मा शक्यस्त्वया वै सह बान्धवेन ॥ (८।२)

śrutvaiva tat karma niyantum ātmā śakyastvayā vai saha bāndhavena ||

9.1९.१

यां चापि शक्तिं त्रिदशाधिपस्ते ददौ महात्मा भगवान्महेन्द्रः । (९।१)

yāṃ cāpi śaktiṃ tridaśādhipaste dadau mahātmā bhagavānmahendraḥ |

9.2९.२

भस्मीकृतां तां पतितां विशीर्णां चक्राहतां द्रक्ष्यसि केशवेन ॥ (९।२)

bhasmīkṛtāṃ tāṃ patitāṃ viśīrṇāṃ cakrāhatāṃ drakṣyasi keśavena ||

10.1१०.१

यस्ते शरः सर्पमुखो विभाति सदाग्र्यमाल्यैर् महितः प्रयत्नात् । (१०।१)

yaste śaraḥ sarpamukho vibhāti sadāgryamālyair mahitaḥ prayatnāt |

10.2१०.२

स पाण्डुपुत्राभिहतः शरौघैः सह त्वया यास्यति कर्ण नाशम् ॥ (१०।२)

sa pāṇḍuputrābhihataḥ śaraughaiḥ saha tvayā yāsyati karṇa nāśam ||

11.1११.१

बाणस्य भौमस्य च कर्ण हन्ता किरीटिनं रक्षति वासुदेवः । (११।१)

bāṇasya bhaumasya ca karṇa hantā kirīṭinaṃ rakṣati vāsudevaḥ |

11.2११.२

यस्त्वादृशानां च गरीयसां च हन्ता रिपूणां तुमुले प्रगाढे ॥ (११।२)

yastvādṛśānāṃ ca garīyasāṃ ca hantā ripūṇāṃ tumule pragāḍhe ||

12.1१२.१

कर्ण उवाच । (१२।१)

karṇa uvāca

12.2१२.२

असंशयं वृष्णिपतिर् यथोक्तस् तथा च भूयश्च ततो महात्मा । (१२।२)

asaṃśayaṃ vṛṣṇipatir yathoktas tathā ca bhūyaśca tato mahātmā |

12.3१२.३

अहं यद् उक्तः परुषं तु किंचित् पितामहस्तस्य फलं शृणोतु ॥ (१२।३)

ahaṃ yad uktaḥ paruṣaṃ tu kiṃcit pitāmahastasya phalaṃ śṛṇotu ||

13.1१३.१

न्यस्यामि शस्त्राणि न जातु संख्ये पितामहो द्रक्ष्यति मां सभायाम् । (१३।१)

nyasyāmi śastrāṇi na jātu saṃkhye pitāmaho drakṣyati māṃ sabhāyām |

13.2१३.२

त्वयि प्रशान्ते तु मम प्रभावं द्रक्ष्यन्ति सर्वे भुवि भूमिपालाः ॥ (१३।२)

tvayi praśānte tu mama prabhāvaṃ drakṣyanti sarve bhuvi bhūmipālāḥ ||

14.1१४.१

वैशंपायन उवाच । (१४।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

14.2१४.२

इत्येवम् उक्त्वा स महाधनुष्मान् हित्वा सभां स्वं भवनं जगाम । (१४।२)

ityevam uktvā sa mahādhanuṣmān hitvā sabhāṃ svaṃ bhavanaṃ jagāma |

14.3१४.३

भीष्मस्तु दुर्योधनम् एव राजन् मध्ये कुरूणां प्रहसन्न् उवाच ॥ (१४।३)

bhīṣmastu duryodhanam eva rājan madhye kurūṇāṃ prahasann uvāca ||

15.1१५.१

सत्यप्रतिज्ञः किल सूतपुत्रस् तथा स भारं विषहेत कस्मात् । (१५।१)

satyapratijñaḥ kila sūtaputras tathā sa bhāraṃ viṣaheta kasmāt |

15.2१५.२

व्यूहं प्रतिव्यूह्य शिरांसि भित्त्वा लोकक्षयं पश्यत भीमसेनात् ॥ (१५।२)

vyūhaṃ prativyūhya śirāṃsi bhittvā lokakṣayaṃ paśyata bhīmasenāt ||

16.1१६.१

आवन्त्यकालिङ्गजयद्रथेषु वेदिध्वजे तिष्ठति बाह्लिके च । (१६।१)

āvantyakāliṅgajayadratheṣu vedidhvaje tiṣṭhati bāhlike ca |

16.2१६.२

अहं हनिष्यामि सदा परेषां सहस्रशश्चायुतशश्च योधान् ॥ (१६।२)

ahaṃ haniṣyāmi sadā pareṣāṃ sahasraśaścāyutaśaśca yodhān ||

17.1१७.१

यदैव रामे भगवत्यनिन्द्ये ब्रह्म ब्रुवाणः कृतवांस्तद् अस्त्रम् । (१७।१)

yadaiva rāme bhagavatyanindye brahma bruvāṇaḥ kṛtavāṃstad astram |

17.2१७.२

तदैव धर्मश्च तपश्च नष्टं वैकर्तनस्याधमपूरुषस्य ॥ (१७।२)

tadaiva dharmaśca tapaśca naṣṭaṃ vaikartanasyādhamapūruṣasya ||

18.1१८.१

अथोक्तवाक्ये नृपतौ तु भीष्मे निक्षिप्य शस्त्राणि गते च कर्णे । (१८।१)

athoktavākye nṛpatau tu bhīṣme nikṣipya śastrāṇi gate ca karṇe |

18.2१८.२

वैचित्रवीर्यस्य सुतो ऽल्पबुद्धिर् दुर्योधनः शांतनवं बभाषे ॥ (१८।२)

vaicitravīryasya suto 'lpabuddhir duryodhanaḥ śāṃtanavaṃ babhāṣe ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 61

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit