MBh, 3, 88
Select a line for its word-by-word analysis.
तत्र पुण्यतमं तीर्थं प्लक्षावतरणं शिवम् । (३।१)
tatra puṇyatamaṃ tīrthaṃ plakṣāvataraṇaṃ śivam |
यत्र सारस्वतैर् इष्ट्वा गच्छन्त्यवभृथं द्विजाः ॥ (३।२)
yatra sārasvatair iṣṭvā gacchantyavabhṛthaṃ dvijāḥ ||
पुण्यं चाख्यायते दिव्यं शिवम् अग्निशिरो ऽनघ । (४।१)
puṇyaṃ cākhyāyate divyaṃ śivam agniśiro 'nagha |
एतस्मिन्न् एव चार्थेयम् इन्द्रगीता युधिष्ठिर । (५।१)
etasminn eva cārtheyam indragītā yudhiṣṭhira |
गाथा चरति लोके ऽस्मिन् गीयमाना द्विजातिभिः ॥ (५।२)
gāthā carati loke 'smin gīyamānā dvijātibhiḥ ||
कामकृद् यो द्विजातीनां श्रुतस् तात मया पुरा । (८।१)
kāmakṛd yo dvijātīnāṃ śrutas tāta mayā purā |
अत्यन्तम् आश्रमः पुण्यः सरकस् तस्य विश्रुतः ॥ (८।२)
atyantam āśramaḥ puṇyaḥ sarakas tasya viśrutaḥ ||
वालखिल्यैर् महाराज यत्रेष्टम् ऋषिभिः पुरा ॥ (९।२)
vālakhilyair mahārāja yatreṣṭam ṛṣibhiḥ purā ||
दृषद्वती पुण्यतमा तत्र ख्याता युधिष्ठिर । (१०।१)
dṛṣadvatī puṇyatamā tatra khyātā yudhiṣṭhira |
तत्र वैवर्ण्यवर्णौ च सुपुण्यौ मनुजाधिप ॥ (१०।२)
tatra vaivarṇyavarṇau ca supuṇyau manujādhipa ||
यजन्तौ क्रतुभिर् नित्यं पुण्यैर् भरतसत्तम ॥ (११।२)
yajantau kratubhir nityaṃ puṇyair bharatasattama ||
समेत्य बहुशो देवाः सेन्द्राः सवरुणाः पुरा । (१२।१)
sametya bahuśo devāḥ sendrāḥ savaruṇāḥ purā |
विशाखयूपे ऽतप्यन्त तस्मात् पुण्यतमः स वै ॥ (१२।२)
viśākhayūpe 'tapyanta tasmāt puṇyatamaḥ sa vai ||
यत्र सर्वाः सरिच्छ्रेष्ठाः साक्षात् तम् ऋषिसत्तमम् । (१४।१)
yatra sarvāḥ saricchreṣṭhāḥ sākṣāt tam ṛṣisattamam |
स्वं स्वं तोयम् उपादाय परिवार्योपतस्थिरे ॥ (१४।२)
svaṃ svaṃ toyam upādāya parivāryopatasthire ||
इमं श्लोकं तदा वीर प्रेक्ष्य वीर्यं महात्मनः ॥ (१५।२)
imaṃ ślokaṃ tadā vīra prekṣya vīryaṃ mahātmanaḥ ||
गन्धर्वयक्षरक्षोभिर् अप्सरोभिश् च शोभितम् । (१७।१)
gandharvayakṣarakṣobhir apsarobhiś ca śobhitam |
बिभेद तरसा गङ्गा गङ्गाद्वारे युधिष्ठिर । (१८।१)
bibheda tarasā gaṅgā gaṅgādvāre yudhiṣṭhira |
पुण्यं तत् ख्यायते राजन् ब्रह्मर्षिगणसेवितम् ॥ (१८।२)
puṇyaṃ tat khyāyate rājan brahmarṣigaṇasevitam ||
पर्वतश्च पुरुर् नाम यत्र जातः पुरूरवाः ॥ (१९।२)
parvataśca purur nāma yatra jātaḥ purūravāḥ ||
स राजन्न् आश्रमः ख्यातो भृगुतुङ्गो महागिरिः ॥ (२०।२)
sa rājann āśramaḥ khyāto bhṛgutuṅgo mahāgiriḥ ||
यच्च भूतं भविष्यच्च भवच्च पुरुषर्षभ । (२१।१)
yacca bhūtaṃ bhaviṣyacca bhavacca puruṣarṣabha |
नारायणः प्रभुर् विष्णुः शाश्वतः पुरुषोत्तमः ॥ (२१।२)
nārāyaṇaḥ prabhur viṣṇuḥ śāśvataḥ puruṣottamaḥ ||
आश्रमः ख्यायते पुण्यस् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ (२२।२)
āśramaḥ khyāyate puṇyas triṣu lokeṣu viśrutaḥ ||
प्राप्य नित्यं नमस्यन्ति देवं नारायणं विभुम् ॥ (२४।२)
prāpya nityaṃ namasyanti devaṃ nārāyaṇaṃ vibhum ||
तत्र कृत्स्नं जगत् पार्थ तीर्थान्यायतनानि च ॥ (२५।२)
tatra kṛtsnaṃ jagat pārtha tīrthānyāyatanāni ca ||
तत् पुण्यं तत् परं ब्रह्म तत् तीर्थं तत् तपोवनम् । (२६।१)
tat puṇyaṃ tat paraṃ brahma tat tīrthaṃ tat tapovanam |
तत्र देवर्षयः सिद्धाः सर्वे चैव तपोधनाः ॥ (२६।२)
tatra devarṣayaḥ siddhāḥ sarve caiva tapodhanāḥ ||
पुण्यानाम् अपि तत् पुण्यं तत्र ते संशयो ऽस्तु मा ॥ (२७।२)
puṇyānām api tat puṇyaṃ tatra te saṃśayo 'stu mā ||
एतानि राजन् पुण्यानि पृथिव्यां पृथिवीपते । (२८।१)
etāni rājan puṇyāni pṛthivyāṃ pṛthivīpate |
कीर्तितानि नरश्रेष्ठ तीर्थान्यायतनानि च ॥ (२८।२)
kīrtitāni naraśreṣṭha tīrthānyāyatanāni ca ||
एतानि वसुभिः साध्यैर् आदित्यैर् मरुदश्विभिः । (२९।१)
etāni vasubhiḥ sādhyair ādityair marudaśvibhiḥ |
ऋषिभिर् ब्रह्मकल्पैश् च सेवितानि महात्मभिः ॥ (२९।२)
ṛṣibhir brahmakalpaiś ca sevitāni mahātmabhiḥ ||
चरन् एतानि कौन्तेय सहितो ब्राह्मणर्षभैः । (३०।१)
caran etāni kaunteya sahito brāhmaṇarṣabhaiḥ |
भ्रातृभिश् च महाभागैर् उत्कण्ठां विजहिष्यसि ॥ (३०।२)
bhrātṛbhiś ca mahābhāgair utkaṇṭhāṃ vijahiṣyasi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.