महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 88

386 of 1995 · 61 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धौम्य उवाच । (१।१)

dhaumya uvāca

1.2१.२

उदीच्यां राजशार्दूल दिशि पुण्यानि यानि वै । (१।२)

udīcyāṃ rājaśārdūla diśi puṇyāni yāni vai |

1.3१.३

तानि ते कीर्तयिष्यामि पुण्यान्यायतनानि च ॥ (१।३)

tāni te kīrtayiṣyāmi puṇyānyāyatanāni ca ||

2.1२.१

सरस्वती पुण्यवहा ह्रदिनी वनमालिनी । (२।१)

sarasvatī puṇyavahā hradinī vanamālinī |

2.2२.२

समुद्रगा महावेगा यमुना यत्र पाण्डव ॥ (२।२)

samudragā mahāvegā yamunā yatra pāṇḍava ||

3.1३.१

तत्र पुण्यतमं तीर्थं प्लक्षावतरणं शिवम् । (३।१)

tatra puṇyatamaṃ tīrthaṃ plakṣāvataraṇaṃ śivam |

3.2३.२

यत्र सारस्वतैर् इष्ट्वा गच्छन्त्यवभृथं द्विजाः ॥ (३।२)

yatra sārasvatair iṣṭvā gacchantyavabhṛthaṃ dvijāḥ ||

4.1४.१

पुण्यं चाख्यायते दिव्यं शिवम् अग्निशिरो ऽनघ । (४।१)

puṇyaṃ cākhyāyate divyaṃ śivam agniśiro 'nagha |

4.2४.२

सहदेवो ऽयजद् यत्र शम्याक्षेपेण भारत ॥ (४।२)

sahadevo 'yajad yatra śamyākṣepeṇa bhārata ||

5.1५.१

एतस्मिन्न् एव चार्थेयम् इन्द्रगीता युधिष्ठिर । (५।१)

etasminn eva cārtheyam indragītā yudhiṣṭhira |

5.2५.२

गाथा चरति लोके ऽस्मिन् गीयमाना द्विजातिभिः ॥ (५।२)

gāthā carati loke 'smin gīyamānā dvijātibhiḥ ||

6.1६.१

अग्नयः सहदेवेन ये चिता यमुनाम् अनु । (६।१)

agnayaḥ sahadevena ye citā yamunām anu |

6.2६.२

शतं शतसहस्राणि सहस्रशतदक्षिणाः ॥ (६।२)

śataṃ śatasahasrāṇi sahasraśatadakṣiṇāḥ ||

7.1७.१

तत्रैव भरतो राजा चक्रवर्ती महायशाः । (७।१)

tatraiva bharato rājā cakravartī mahāyaśāḥ |

7.2७.२

विंशतिं सप्त चाष्टौ च हयमेधान् उपाहरत् ॥ (७।२)

viṃśatiṃ sapta cāṣṭau ca hayamedhān upāharat ||

8.1८.१

कामकृद् यो द्विजातीनां श्रुतस् तात मया पुरा । (८।१)

kāmakṛd yo dvijātīnāṃ śrutas tāta mayā purā |

8.2८.२

अत्यन्तम् आश्रमः पुण्यः सरकस् तस्य विश्रुतः ॥ (८।२)

atyantam āśramaḥ puṇyaḥ sarakas tasya viśrutaḥ ||

9.1९.१

सरस्वती नदी सद्भिः सततं पार्थ पूजिता । (९।१)

sarasvatī nadī sadbhiḥ satataṃ pārtha pūjitā |

9.2९.२

वालखिल्यैर् महाराज यत्रेष्टम् ऋषिभिः पुरा ॥ (९।२)

vālakhilyair mahārāja yatreṣṭam ṛṣibhiḥ purā ||

10.1१०.१

दृषद्वती पुण्यतमा तत्र ख्याता युधिष्ठिर । (१०।१)

dṛṣadvatī puṇyatamā tatra khyātā yudhiṣṭhira |

10.2१०.२

तत्र वैवर्ण्यवर्णौ च सुपुण्यौ मनुजाधिप ॥ (१०।२)

tatra vaivarṇyavarṇau ca supuṇyau manujādhipa ||

11.1११.१

वेदज्ञौ वेदविदितौ विद्यावेदविदाव् उभौ । (११।१)

vedajñau vedaviditau vidyāvedavidāv ubhau |

11.2११.२

यजन्तौ क्रतुभिर् नित्यं पुण्यैर् भरतसत्तम ॥ (११।२)

yajantau kratubhir nityaṃ puṇyair bharatasattama ||

12.1१२.१

समेत्य बहुशो देवाः सेन्द्राः सवरुणाः पुरा । (१२।१)

sametya bahuśo devāḥ sendrāḥ savaruṇāḥ purā |

12.2१२.२

विशाखयूपे ऽतप्यन्त तस्मात् पुण्यतमः स वै ॥ (१२।२)

viśākhayūpe 'tapyanta tasmāt puṇyatamaḥ sa vai ||

13.1१३.१

ऋषिर् महान् महाभागो जमदग्निर् महायशाः । (१३।१)

ṛṣir mahān mahābhāgo jamadagnir mahāyaśāḥ |

13.2१३.२

पलाशकेषु पुण्येषु रम्येष्व् अयजताभिभूः ॥ (१३।२)

palāśakeṣu puṇyeṣu ramyeṣv ayajatābhibhūḥ ||

14.1१४.१

यत्र सर्वाः सरिच्छ्रेष्ठाः साक्षात् तम् ऋषिसत्तमम् । (१४।१)

yatra sarvāḥ saricchreṣṭhāḥ sākṣāt tam ṛṣisattamam |

14.2१४.२

स्वं स्वं तोयम् उपादाय परिवार्योपतस्थिरे ॥ (१४।२)

svaṃ svaṃ toyam upādāya parivāryopatasthire ||

15.1१५.१

अपि चात्र महाराज स्वयं विश्वावसुर् जगौ । (१५।१)

api cātra mahārāja svayaṃ viśvāvasur jagau |

15.2१५.२

इमं श्लोकं तदा वीर प्रेक्ष्य वीर्यं महात्मनः ॥ (१५।२)

imaṃ ślokaṃ tadā vīra prekṣya vīryaṃ mahātmanaḥ ||

16.1१६.१

यजमानस्य वै देवाञ्जमदग्नेर् महात्मनः । (१६।१)

yajamānasya vai devāñjamadagner mahātmanaḥ |

16.2१६.२

आगम्य सरितः सर्वा मधुना समतर्पयन् ॥ (१६।२)

āgamya saritaḥ sarvā madhunā samatarpayan ||

17.1१७.१

गन्धर्वयक्षरक्षोभिर् अप्सरोभिश् च शोभितम् । (१७।१)

gandharvayakṣarakṣobhir apsarobhiś ca śobhitam |

17.2१७.२

किरातकिंनरावासं शैलं शिखरिणां वरम् ॥ (१७।२)

kirātakiṃnarāvāsaṃ śailaṃ śikhariṇāṃ varam ||

18.1१८.१

बिभेद तरसा गङ्गा गङ्गाद्वारे युधिष्ठिर । (१८।१)

bibheda tarasā gaṅgā gaṅgādvāre yudhiṣṭhira |

18.2१८.२

पुण्यं तत् ख्यायते राजन् ब्रह्मर्षिगणसेवितम् ॥ (१८।२)

puṇyaṃ tat khyāyate rājan brahmarṣigaṇasevitam ||

19.1१९.१

सनत्कुमारः कौरव्य पुण्यं कनखलं तथा । (१९।१)

sanatkumāraḥ kauravya puṇyaṃ kanakhalaṃ tathā |

19.2१९.२

पर्वतश्च पुरुर् नाम यत्र जातः पुरूरवाः ॥ (१९।२)

parvataśca purur nāma yatra jātaḥ purūravāḥ ||

20.1२०.१

भृगुर् यत्र तपस् तेपे महर्षिगणसेवितः । (२०।१)

bhṛgur yatra tapas tepe maharṣigaṇasevitaḥ |

20.2२०.२

स राजन्न् आश्रमः ख्यातो भृगुतुङ्गो महागिरिः ॥ (२०।२)

sa rājann āśramaḥ khyāto bhṛgutuṅgo mahāgiriḥ ||

21.1२१.१

यच्च भूतं भविष्यच्च भवच्च पुरुषर्षभ । (२१।१)

yacca bhūtaṃ bhaviṣyacca bhavacca puruṣarṣabha |

21.2२१.२

नारायणः प्रभुर् विष्णुः शाश्वतः पुरुषोत्तमः ॥ (२१।२)

nārāyaṇaḥ prabhur viṣṇuḥ śāśvataḥ puruṣottamaḥ ||

22.1२२.१

तस्यातियशसः पुण्यां विशालां बदरीम् अनु । (२२।१)

tasyātiyaśasaḥ puṇyāṃ viśālāṃ badarīm anu |

22.2२२.२

आश्रमः ख्यायते पुण्यस् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ (२२।२)

āśramaḥ khyāyate puṇyas triṣu lokeṣu viśrutaḥ ||

23.1२३.१

उष्णतोयवहा गङ्गा शीततोयवहापरा । (२३।१)

uṣṇatoyavahā gaṅgā śītatoyavahāparā |

23.2२३.२

सुवर्णसिकता राजन् विशालां बदरीम् अनु ॥ (२३।२)

suvarṇasikatā rājan viśālāṃ badarīm anu ||

24.1२४.१

ऋषयो यत्र देवाश् च महाभागा महौजसः । (२४।१)

ṛṣayo yatra devāś ca mahābhāgā mahaujasaḥ |

24.2२४.२

प्राप्य नित्यं नमस्यन्ति देवं नारायणं विभुम् ॥ (२४।२)

prāpya nityaṃ namasyanti devaṃ nārāyaṇaṃ vibhum ||

25.1२५.१

यत्र नारायणो देवः परमात्मा सनातनः । (२५।१)

yatra nārāyaṇo devaḥ paramātmā sanātanaḥ |

25.2२५.२

तत्र कृत्स्नं जगत् पार्थ तीर्थान्यायतनानि च ॥ (२५।२)

tatra kṛtsnaṃ jagat pārtha tīrthānyāyatanāni ca ||

26.1२६.१

तत् पुण्यं तत् परं ब्रह्म तत् तीर्थं तत् तपोवनम् । (२६।१)

tat puṇyaṃ tat paraṃ brahma tat tīrthaṃ tat tapovanam |

26.2२६.२

तत्र देवर्षयः सिद्धाः सर्वे चैव तपोधनाः ॥ (२६।२)

tatra devarṣayaḥ siddhāḥ sarve caiva tapodhanāḥ ||

27.1२७.१

आदिदेवो महायोगी यत्रास्ते मधुसूदनः । (२७।१)

ādidevo mahāyogī yatrāste madhusūdanaḥ |

27.2२७.२

पुण्यानाम् अपि तत् पुण्यं तत्र ते संशयो ऽस्तु मा ॥ (२७।२)

puṇyānām api tat puṇyaṃ tatra te saṃśayo 'stu mā ||

28.1२८.१

एतानि राजन् पुण्यानि पृथिव्यां पृथिवीपते । (२८।१)

etāni rājan puṇyāni pṛthivyāṃ pṛthivīpate |

28.2२८.२

कीर्तितानि नरश्रेष्ठ तीर्थान्यायतनानि च ॥ (२८।२)

kīrtitāni naraśreṣṭha tīrthānyāyatanāni ca ||

29.1२९.१

एतानि वसुभिः साध्यैर् आदित्यैर् मरुदश्विभिः । (२९।१)

etāni vasubhiḥ sādhyair ādityair marudaśvibhiḥ |

29.2२९.२

ऋषिभिर् ब्रह्मकल्पैश् च सेवितानि महात्मभिः ॥ (२९।२)

ṛṣibhir brahmakalpaiś ca sevitāni mahātmabhiḥ ||

30.1३०.१

चरन् एतानि कौन्तेय सहितो ब्राह्मणर्षभैः । (३०।१)

caran etāni kaunteya sahito brāhmaṇarṣabhaiḥ |

30.2३०.२

भ्रातृभिश् च महाभागैर् उत्कण्ठां विजहिष्यसि ॥ (३०।२)

bhrātṛbhiś ca mahābhāgair utkaṇṭhāṃ vijahiṣyasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 88

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit