भरद्वाज उवाच । (१।१)

दानस्य किं फलं प्राहुर् धर्मस्य चरितस्य च । (१।२)

तपसश्च सुतप्तस्य स्वाध्यायस्य हुतस्य च ॥ (१।३)

भृगुर् उवाच । (२।१)

हुतेन शाम्यते पापं स्वाध्याये शान्तिर् उत्तमा । (२।२)

दानेन भोग इत्याहुस्तपसा सर्वम् आप्नुयात् ॥ (२।३)

दानं तु द्विविधं प्राहुः परत्रार्थम् इहैव च । (३।१)

सद्भ्यो यद् दीयते किंचित् तत् परत्रोपतिष्ठति ॥ (३।२)

असत्सु दीयते यत् तु तद् दानम् इह भुज्यते । (४।१)

यादृशं दीयते दानं तादृशं फलम् आप्यते ॥ (४।२)

भरद्वाज उवाच । (५।१)

किं कस्य धर्मचरणं किं वा धर्मस्य लक्षणम् । (५।२)

धर्मः कतिविधो वापि तद् भवान् वक्तुम् अर्हति ॥ (५।३)

भृगुर् उवाच । (६।१)

स्वधर्मचरणे युक्ता ये भवन्ति मनीषिणः । (६।२)

तेषां धर्मफलावाप्तिर् यो ऽन्यथा स विमुह्यति ॥ (६।३)

भरद्वाज उवाच । (७।१)

यद् एतच्चातुराश्रम्यं ब्रह्मर्षिविहितं पुरा । (७।२)

तेषां स्वे स्वे य आचारास्तान्मे वक्तुम् इहार्हसि ॥ (७।३)

भृगुर् उवाच । (८।१)

पूर्वम् एव भगवता लोकहितम् अनुतिष्ठता धर्मसंरक्षणार्थम् आश्रमाश्चत्वारो ऽभिनिर्दिष्टाः । (८।२)

तत्र गुरुकुलवासम् एव तावत् प्रथमम् आश्रमम् उदाहरन्ति । (८।३)

सम्यग् अत्र शौचसंस्कारविनयनियमप्रणीतो विनीतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तन्द्रालस्ये गुरोर् अभिवादनवेदाभ्यासश्रवणपवित्रीकृतान्तरात्मा त्रिषवणम् उपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषानित्यो भैक्षादिसर्वनिवेदितान्तरात्मा गुरुवचननिर्देशानुष्ठानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात् ॥ (८।४)

गुरुं यस्तु समाराध्य द्विजो वेदम् अवाप्नुयात् । (९।१)

भवति चात्र श्लोकः । (९।२)

तस्य स्वर्गफलावाप्तिः सिध्यते चास्य मानसम् ॥ (९।३)

गार्हस्थ्यं खलु द्वितीयम् आश्रमं वदन्ति । (१०।१)

तस्य समुदाचारलक्षणं सर्वम् अनुव्याख्यास्यामः । (१०।२)

समावृत्तानां सदाराणां सहधर्मचर्याफलार्थिनां गृहाश्रमो विधीयते । (१०।३)

धर्मार्थकामावाप्तिर् ह्यत्र त्रिवर्गसाधनम् अवेक्ष्यागर्हितेन कर्मणा धनान्यादाय स्वाध्यायप्रकर्षोपलब्धेन ब्रह्मर्षिनिर्मितेन वा अद्रिसारगतेन वा हव्यनियमाभ्यासदैवतप्रसादोपलब्धेन वा धनेन गृहस्थो गार्हस्थ्यं प्रवर्तयेत् । (१०।४)

तद्धि सर्वाश्रमाणां मूलम् उदाहरन्ति । (१०।५)

गुरुकुलवासिनः परिव्राजका ये चान्ये संकल्पितव्रतनियमधर्मानुष्ठायिनस् तेषाम् अप्यत एव भिक्षाबलिसंविभागाः प्रवर्तन्ते ॥ (१०।६)

वानप्रस्थानां द्रव्योपस्कार इति प्रायशः खल्वेते साधवः साधुपथ्यदर्शनाः स्वाध्यायप्रसङ्गिनस् तीर्थाभिगमनदेशदर्शनार्थं पृथिवीं पर्यटन्ति । (११।१)

तेषां प्रत्युत्थानाभिवादनानसूयावाक्प्रदानसौमुख्यशक्त्यासनशयनाभ्यवहारसत्क्रियाश्चेति ॥ (११।२)

अतिथिर् यस्य भग्नाशो गृहात् प्रतिनिवर्तते । (१२।१)

भवति चात्र श्लोकः । (१२।२)

स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यम् आदाय गच्छति ॥ (१२।३)

अपि चात्र यज्ञक्रियाभिर् देवताः प्रीयन्ते निवापेन पितरो वेदाभ्यासश्रवणधारणेन ऋषयः । (१३।१)

अपत्योत्पादनेन प्रजापतिर् इति ॥ (१३।२)

वत्सलाः सर्वभूतानां वाच्याः श्रोत्रसुखा गिरः । (१४।१)

श्लोकौ चात्र भवतः । (१४।२)

परिवादोपघातौ च पारुष्यं चात्र गर्हितम् ॥ (१४।३)

अवज्ञानम् अहंकारो दम्भश्चैव विगर्हितः । (१५।१)

अहिंसा सत्यम् अक्रोधः सर्वाश्रमगतं तपः ॥ (१५।२)

अपि चात्र माल्याभरणवस्त्राभ्यङ्गगन्धोपभोगनृत्तगीतवादित्रश्रुतिसुखनयनाभिरामसंदर्शनानां प्राप्तिर् भक्ष्यभोज्यपेयलेह्यचोष्याणाम् अभ्यवहार्याणां विविधानाम् उपभोगः स्वदारविहारसंतोषः कामसुखावाप्तिर् इति ॥ (१६।१)

त्रिवर्गगुणनिर्वृत्तिर् यस्य नित्यं गृहाश्रमे । (१७।१)

स सुखान्यनुभूयेह शिष्टानां गतिम् आप्नुयात् ॥ (१७।२)

उञ्छवृत्तिर् गृहस्थो यः स्वधर्मचरणे रतः । (१८।१)

त्यक्तकामसुखारम्भस्तस्य स्वर्गो न दुर्लभः ॥ (१८।२)