युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

आरामाणां तडागानां यत् फलं कुरुनन्दन । (१।२)

तद् अहं श्रोतुम् इच्छामि त्वत्तो ऽद्य भरतर्षभ ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

सुप्रदर्शा वनवती चित्रधातुविभूषिता । (२।२)

उपेता सर्वबीजैश्च श्रेष्ठा भूमिर् इहोच्यते ॥ (२।३)

तस्याः क्षेत्रविशेषं च तडागानां निवेशनम् । (३।१)

औदकानि च सर्वाणि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः ॥ (३।२)

तडागानां च वक्ष्यामि कृतानां चापि ये गुणाः । (४।१)

त्रिषु लोकेषु सर्वत्र पूजितो यस्तडागवान् ॥ (४।२)

अथ वा मित्रसदनं मैत्रं मित्रविवर्धनम् । (५।१)

कीर्तिसंजननं श्रेष्ठं तडागानां निवेशनम् ॥ (५।२)

धर्मस्यार्थस्य कामस्य फलम् आहुर् मनीषिणः । (६।१)

तडागं सुकृतं देशे क्षेत्रम् एव महाश्रयम् ॥ (६।२)

चतुर्विधानां भूतानां तडागम् उपलक्षयेत् । (७।१)

तडागानि च सर्वाणि दिशन्ति श्रियम् उत्तमाम् ॥ (७।२)

देवा मनुष्या गन्धर्वाः पितरोरगराक्षसाः । (८।१)

स्थावराणि च भूतानि संश्रयन्ति जलाशयम् ॥ (८।२)

तस्मात् तांस्ते प्रवक्ष्यामि तडागे ये गुणाः स्मृताः । (९।१)

या च तत्र फलावाप्तिर् ऋषिभिः समुदाहृता ॥ (९।२)

वर्षमात्रे तडागे तु सलिलं यस्य तिष्ठति । (१०।१)

अग्निहोत्रफलं तस्य फलम् आहुर् मनीषिणः ॥ (१०।२)

शरत्काले तु सलिलं तडागे यस्य तिष्ठति । (११।१)

गोसहस्रस्य स प्रेत्य लभते फलम् उत्तमम् ॥ (११।२)

हेमन्तकाले सलिलं तडागे यस्य तिष्ठति । (१२।१)

स वै बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते फलम् ॥ (१२।२)

यस्य वै शैशिरे काले तडागे सलिलं भवेत् । (१३।१)

अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलम् आहुर् मनीषिणः ॥ (१३।२)

तडागं सुकृतं यस्य वसन्ते तु महाश्रयम् । (१४।१)

अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं स समुपाश्नुते ॥ (१४।२)

निदाघकाले पानीयं तडागे यस्य तिष्ठति । (१५।१)

वाजपेयसमं तस्य फलं वै मुनयो विदुः ॥ (१५।२)

स कुलं तारयेत् सर्वं यस्य खाते जलाशये । (१६।१)

गावः पिबन्ति पानीयं साधवश्च नराः सदा ॥ (१६।२)

तडागे यस्य गावस्तु पिबन्ति तृषिता जलम् । (१७।१)

मृगपक्षिमनुष्याश्च सो ऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ (१७।२)

यत् पिबन्ति जलं तत्र स्नायन्ते विश्रमन्ति च । (१८।१)

तडागदस्य तत् सर्वं प्रेत्यानन्त्याय कल्पते ॥ (१८।२)

दुर्लभं सलिलं तात विशेषेण परत्र वै । (१९।१)

पानीयस्य प्रदानेन प्रीतिर् भवति शाश्वती ॥ (१९।२)

तिलान् ददत पानीयं दीपान् ददत जाग्रत । (२०।१)

ज्ञातिभिः सह मोदध्वम् एतत् प्रेतेषु दुर्लभम् ॥ (२०।२)

सर्वदानैर् गुरुतरं सर्वदानैर् विशिष्यते । (२१।१)

पानीयं नरशार्दूल तस्माद् दातव्यम् एव हि ॥ (२१।२)

एवम् एतत् तडागेषु कीर्तितं फलम् उत्तमम् । (२२।१)

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि वृक्षाणाम् अपि रोपणे ॥ (२२।२)

स्थावराणां च भूतानां जातयः षट् प्रकीर्तिताः । (२३।१)

वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातयः ॥ (२३।२)

एता जात्यस्तु वृक्षाणां तेषां रोपे गुणास्त्विमे । (२४।१)

कीर्तिश्च मानुषे लोके प्रेत्य चैव फलं शुभम् ॥ (२४।२)

लभते नाम लोके च पितृभिश्च महीयते । (२५।१)

देवलोकगतस्यापि नाम तस्य न नश्यति ॥ (२५।२)

अतीतानागते चोभे पितृवंशं च भारत । (२६।१)

तारयेद् वृक्षरोपी च तस्माद् वृक्षान् प्ररोपयेत् ॥ (२६।२)

तस्य पुत्रा भवन्त्येते पादपा नात्र संशयः । (२७।१)

परलोकगतः स्वर्गं लोकांश्चाप्नोति सो ऽव्ययान् ॥ (२७।२)

पुष्पैः सुरगणान् वृक्षाः फलैश्चापि तथा पितॄन् । (२८।१)

छायया चातिथींस्तात पूजयन्ति महीरुहाः ॥ (२८।२)

किंनरोरगरक्षांसि देवगन्धर्वमानवाः । (२९।१)

तथा ऋषिगणाश्चैव संश्रयन्ति महीरुहान् ॥ (२९।२)

पुष्पिताः फलवन्तश्च तर्पयन्तीह मानवान् । (३०।१)

वृक्षदं पुत्रवद् वृक्षास्तारयन्ति परत्र च ॥ (३०।२)

तस्मात् तडागे वृक्षा वै रोप्याः श्रेयोऽर्थिना सदा । (३१।१)

पुत्रवत् परिपाल्याश्च पुत्रास्ते धर्मतः स्मृताः ॥ (३१।२)

तडागकृद् वृक्षरोपी इष्टयज्ञश्च यो द्विजः । (३२।१)

एते स्वर्गे महीयन्ते ये चान्ये सत्यवादिनः ॥ (३२।२)

तस्मात् तडागं कुर्वीत आरामांश्चैव रोपयेत् । (३३।१)

यजेच्च विविधैर् यज्ञैः सत्यं च सततं वदेत् ॥ (३३।२)