महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 40

1018 of 1995 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

सो ऽभिगर्जन् धनुष्पाणिर् ज्यां विकर्षन् पुनः पुनः । (१।२)

so 'bhigarjan dhanuṣpāṇir jyāṃ vikarṣan punaḥ punaḥ |

1.3१.३

तयोर् महात्मनोस्तूर्णं रथान्तरम् अवापतत् ॥ (१।३)

tayor mahātmanostūrṇaṃ rathāntaram avāpatat ||

2.1२.१

सो ऽविध्यद् दशभिर् बाणैर् अभिमन्युं दुरासदम् । (२।१)

so 'vidhyad daśabhir bāṇair abhimanyuṃ durāsadam |

2.2२.२

सच्छत्रध्वजयन्तारं साश्वम् आशु स्मयन्न् इव ॥ (२।२)

sacchatradhvajayantāraṃ sāśvam āśu smayann iva ||

3.1३.१

पितृपैतामहं कर्म कुर्वाणम् अतिमानुषम् । (३।१)

pitṛpaitāmahaṃ karma kurvāṇam atimānuṣam |

3.2३.२

दृष्ट्वार्दितं शरैः कार्ष्णिं त्वदीया हृषिताभवन् ॥ (३।२)

dṛṣṭvārditaṃ śaraiḥ kārṣṇiṃ tvadīyā hṛṣitābhavan ||

4.1४.१

तस्याभिमन्युर् आयम्य स्मयन्न् एकेन पत्रिणा । (४।१)

tasyābhimanyur āyamya smayann ekena patriṇā |

4.2४.२

शिरः प्रच्यावयामास स रथात् प्रापतद् भुवि ॥ (४।२)

śiraḥ pracyāvayāmāsa sa rathāt prāpatad bhuvi ||

5.1५.१

कर्णिकारम् इवोद्धूतं वातेन मथितं नगात् । (५।१)

karṇikāram ivoddhūtaṃ vātena mathitaṃ nagāt |

5.2५.२

भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा राजन् कर्णो व्यथां ययौ ॥ (५।२)

bhrātaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā rājan karṇo vyathāṃ yayau ||

6.1६.१

विमुखीकृत्य कर्णं तु सौभद्रः कङ्कपत्रिभिः । (६।१)

vimukhīkṛtya karṇaṃ tu saubhadraḥ kaṅkapatribhiḥ |

6.2६.२

अन्यान् अपि महेष्वासांस्तूर्णम् एवाभिदुद्रुवे ॥ (६।२)

anyān api maheṣvāsāṃstūrṇam evābhidudruve ||

7.1७.१

ततस्तद् विततं जालं हस्त्यश्वरथपत्तिमत् । (७।१)

tatastad vitataṃ jālaṃ hastyaśvarathapattimat |

7.2७.२

झषः क्रुद्ध इवाभिन्दद् अभिमन्युर् महायशाः ॥ (७।२)

jhaṣaḥ kruddha ivābhindad abhimanyur mahāyaśāḥ ||

8.1८.१

कर्णस्तु बहुभिर् बाणैर् अर्द्यमानो ऽभिमन्युना । (८।१)

karṇastu bahubhir bāṇair ardyamāno 'bhimanyunā |

8.2८.२

अपायाज्जवनैर् अश्वैस्ततो ऽनीकम् अभिद्यत ॥ (८।२)

apāyājjavanair aśvaistato 'nīkam abhidyata ||

9.1९.१

शलभैर् इव चाकाशे धाराभिर् इव चावृते । (९।१)

śalabhair iva cākāśe dhārābhir iva cāvṛte |

9.2९.२

अभिमन्योः शरै राजन्न प्राज्ञायत किंचन ॥ (९।२)

abhimanyoḥ śarai rājanna prājñāyata kiṃcana ||

10.1१०.१

तावकानां तु योधानां वध्यतां निशितैः शरैः । (१०।१)

tāvakānāṃ tu yodhānāṃ vadhyatāṃ niśitaiḥ śaraiḥ |

10.2१०.२

अन्यत्र सैन्धवाद् राजन्न स्म कश्चिद् अतिष्ठत ॥ (१०।२)

anyatra saindhavād rājanna sma kaścid atiṣṭhata ||

11.1११.१

सौभद्रस्तु ततः शङ्खं प्रध्माप्य पुरुषर्षभः । (११।१)

saubhadrastu tataḥ śaṅkhaṃ pradhmāpya puruṣarṣabhaḥ |

11.2११.२

शीघ्रम् अभ्यपतत् सेनां भारतीं भरतर्षभ ॥ (११।२)

śīghram abhyapatat senāṃ bhāratīṃ bharatarṣabha ||

12.1१२.१

स कक्षे ऽग्निर् इवोत्सृष्टो निर्दहंस्तरसा रिपून् । (१२।१)

sa kakṣe 'gnir ivotsṛṣṭo nirdahaṃstarasā ripūn |

12.2१२.२

मध्ये भारतसैन्यानाम् आर्जुनिः पर्यवर्तत ॥ (१२।२)

madhye bhāratasainyānām ārjuniḥ paryavartata ||

13.1१३.१

रथनागाश्वमनुजान् अर्दयन्निशितैः शरैः । (१३।१)

rathanāgāśvamanujān ardayanniśitaiḥ śaraiḥ |

13.2१३.२

स प्रविश्याकरोद् भूमिं कबन्धगणसंकुलाम् ॥ (१३।२)

sa praviśyākarod bhūmiṃ kabandhagaṇasaṃkulām ||

14.1१४.१

सौभद्रचापप्रभवैर् निकृत्ताः परमेषुभिः । (१४।१)

saubhadracāpaprabhavair nikṛttāḥ parameṣubhiḥ |

14.2१४.२

स्वान् एवाभिमुखान् घ्नन्तः प्राद्रवञ् जीवितार्थिनः ॥ (१४।२)

svān evābhimukhān ghnantaḥ prādravañ jīvitārthinaḥ ||

15.1१५.१

ते घोरा रौद्रकर्माणो विपाठाः पृथवः शिताः । (१५।१)

te ghorā raudrakarmāṇo vipāṭhāḥ pṛthavaḥ śitāḥ |

15.2१५.२

निघ्नन्तो रथनागाश्वाञ् जग्मुर् आशु वसुंधराम् ॥ (१५।२)

nighnanto rathanāgāśvāñ jagmur āśu vasuṃdharām ||

16.1१६.१

सायुधाः साङ्गुलित्राणाः सखड्गाः साङ्गदा रणे । (१६।१)

sāyudhāḥ sāṅgulitrāṇāḥ sakhaḍgāḥ sāṅgadā raṇe |

16.2१६.२

दृश्यन्ते बाहवश्छिन्ना हेमाभरणभूषिताः ॥ (१६।२)

dṛśyante bāhavaśchinnā hemābharaṇabhūṣitāḥ ||

17.1१७.१

शराश्चापानि खड्गाश्च शरीराणि शिरांसि च । (१७।१)

śarāścāpāni khaḍgāśca śarīrāṇi śirāṃsi ca |

17.2१७.२

सकुण्डलानि स्रग्वीणि भूमावासन् सहस्रशः ॥ (१७।२)

sakuṇḍalāni sragvīṇi bhūmāvāsan sahasraśaḥ ||

18.1१८.१

अपस्करैर् अधिष्ठानैर् ईषादण्डकबन्धुरैः । (१८।१)

apaskarair adhiṣṭhānair īṣādaṇḍakabandhuraiḥ |

18.2१८.२

अक्षैर् विमथितैश्चक्रैर् भग्नैश्च बहुधा रथैः । (१८।२)

akṣair vimathitaiścakrair bhagnaiśca bahudhā rathaiḥ |

18.3१८.३

शक्तिचापायुधैश्चापि पतितैश्च महाध्वजैः ॥ (१८।३)

śakticāpāyudhaiścāpi patitaiśca mahādhvajaiḥ ||

19.1१९.१

निहतैः क्षत्रियैर् अश्वैर् वारणैश्च विशां पते । (१९।१)

nihataiḥ kṣatriyair aśvair vāraṇaiśca viśāṃ pate |

19.2१९.२

अगम्यकल्पा पृथिवी क्षणेनासीत् सुदारुणा ॥ (१९।२)

agamyakalpā pṛthivī kṣaṇenāsīt sudāruṇā ||

20.1२०.१

वध्यतां राजपुत्राणां क्रन्दताम् इतरेतरम् । (२०।१)

vadhyatāṃ rājaputrāṇāṃ krandatām itaretaram |

20.2२०.२

प्रादुरासीन्महाशब्दो भीरूणां भयवर्धनः । (२०।२)

prādurāsīnmahāśabdo bhīrūṇāṃ bhayavardhanaḥ |

20.3२०.३

स शब्दो भरतश्रेष्ठ दिशः सर्वा व्यनादयत् ॥ (२०।३)

sa śabdo bharataśreṣṭha diśaḥ sarvā vyanādayat ||

21.1२१.१

सौभद्रश्चाद्रवत् सेनां निघ्नन्न् अश्वरथद्विपान् । (२१।१)

saubhadraścādravat senāṃ nighnann aśvarathadvipān |

21.2२१.२

व्यचरत् स दिशः सर्वाः प्रदिशश्चाहितान् रुजन् ॥ (२१।२)

vyacarat sa diśaḥ sarvāḥ pradiśaścāhitān rujan ||

22.1२२.१

तं तदा नानुपश्याम सैन्येन रजसावृतम् । (२२।१)

taṃ tadā nānupaśyāma sainyena rajasāvṛtam |

22.2२२.२

आददानं गजाश्वानां नृणां चायूंषि भारत ॥ (२२।२)

ādadānaṃ gajāśvānāṃ nṛṇāṃ cāyūṃṣi bhārata ||

23.1२३.१

क्षणेन भूयो ऽपश्याम सूर्यं मध्यंदिने यथा । (२३।१)

kṣaṇena bhūyo 'paśyāma sūryaṃ madhyaṃdine yathā |

23.2२३.२

अभिमन्युं महाराज प्रतपन्तं द्विषद्गणान् ॥ (२३।२)

abhimanyuṃ mahārāja pratapantaṃ dviṣadgaṇān ||

24.1२४.१

स वासवसमः संख्ये वासवस्यात्मजात्मजः । (२४।१)

sa vāsavasamaḥ saṃkhye vāsavasyātmajātmajaḥ |

24.2२४.२

अभिमन्युर् महाराज सैन्यमध्ये व्यरोचत ॥ (२४।२)

abhimanyur mahārāja sainyamadhye vyarocata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 40

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit