MBh, 7, 40
Select a line for its word-by-word analysis.
सो ऽभिगर्जन् धनुष्पाणिर् ज्यां विकर्षन् पुनः पुनः । (१।२)
so 'bhigarjan dhanuṣpāṇir jyāṃ vikarṣan punaḥ punaḥ |
तयोर् महात्मनोस्तूर्णं रथान्तरम् अवापतत् ॥ (१।३)
tayor mahātmanostūrṇaṃ rathāntaram avāpatat ||
सो ऽविध्यद् दशभिर् बाणैर् अभिमन्युं दुरासदम् । (२।१)
so 'vidhyad daśabhir bāṇair abhimanyuṃ durāsadam |
सच्छत्रध्वजयन्तारं साश्वम् आशु स्मयन्न् इव ॥ (२।२)
sacchatradhvajayantāraṃ sāśvam āśu smayann iva ||
दृष्ट्वार्दितं शरैः कार्ष्णिं त्वदीया हृषिताभवन् ॥ (३।२)
dṛṣṭvārditaṃ śaraiḥ kārṣṇiṃ tvadīyā hṛṣitābhavan ||
तस्याभिमन्युर् आयम्य स्मयन्न् एकेन पत्रिणा । (४।१)
tasyābhimanyur āyamya smayann ekena patriṇā |
शिरः प्रच्यावयामास स रथात् प्रापतद् भुवि ॥ (४।२)
śiraḥ pracyāvayāmāsa sa rathāt prāpatad bhuvi ||
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा राजन् कर्णो व्यथां ययौ ॥ (५।२)
bhrātaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā rājan karṇo vyathāṃ yayau ||
विमुखीकृत्य कर्णं तु सौभद्रः कङ्कपत्रिभिः । (६।१)
vimukhīkṛtya karṇaṃ tu saubhadraḥ kaṅkapatribhiḥ |
अन्यान् अपि महेष्वासांस्तूर्णम् एवाभिदुद्रुवे ॥ (६।२)
anyān api maheṣvāsāṃstūrṇam evābhidudruve ||
झषः क्रुद्ध इवाभिन्दद् अभिमन्युर् महायशाः ॥ (७।२)
jhaṣaḥ kruddha ivābhindad abhimanyur mahāyaśāḥ ||
कर्णस्तु बहुभिर् बाणैर् अर्द्यमानो ऽभिमन्युना । (८।१)
karṇastu bahubhir bāṇair ardyamāno 'bhimanyunā |
तावकानां तु योधानां वध्यतां निशितैः शरैः । (१०।१)
tāvakānāṃ tu yodhānāṃ vadhyatāṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
अन्यत्र सैन्धवाद् राजन्न स्म कश्चिद् अतिष्ठत ॥ (१०।२)
anyatra saindhavād rājanna sma kaścid atiṣṭhata ||
सौभद्रस्तु ततः शङ्खं प्रध्माप्य पुरुषर्षभः । (११।१)
saubhadrastu tataḥ śaṅkhaṃ pradhmāpya puruṣarṣabhaḥ |
शीघ्रम् अभ्यपतत् सेनां भारतीं भरतर्षभ ॥ (११।२)
śīghram abhyapatat senāṃ bhāratīṃ bharatarṣabha ||
स कक्षे ऽग्निर् इवोत्सृष्टो निर्दहंस्तरसा रिपून् । (१२।१)
sa kakṣe 'gnir ivotsṛṣṭo nirdahaṃstarasā ripūn |
मध्ये भारतसैन्यानाम् आर्जुनिः पर्यवर्तत ॥ (१२।२)
madhye bhāratasainyānām ārjuniḥ paryavartata ||
स प्रविश्याकरोद् भूमिं कबन्धगणसंकुलाम् ॥ (१३।२)
sa praviśyākarod bhūmiṃ kabandhagaṇasaṃkulām ||
सौभद्रचापप्रभवैर् निकृत्ताः परमेषुभिः । (१४।१)
saubhadracāpaprabhavair nikṛttāḥ parameṣubhiḥ |
स्वान् एवाभिमुखान् घ्नन्तः प्राद्रवञ् जीवितार्थिनः ॥ (१४।२)
svān evābhimukhān ghnantaḥ prādravañ jīvitārthinaḥ ||
ते घोरा रौद्रकर्माणो विपाठाः पृथवः शिताः । (१५।१)
te ghorā raudrakarmāṇo vipāṭhāḥ pṛthavaḥ śitāḥ |
निघ्नन्तो रथनागाश्वाञ् जग्मुर् आशु वसुंधराम् ॥ (१५।२)
nighnanto rathanāgāśvāñ jagmur āśu vasuṃdharām ||
सायुधाः साङ्गुलित्राणाः सखड्गाः साङ्गदा रणे । (१६।१)
sāyudhāḥ sāṅgulitrāṇāḥ sakhaḍgāḥ sāṅgadā raṇe |
सकुण्डलानि स्रग्वीणि भूमावासन् सहस्रशः ॥ (१७।२)
sakuṇḍalāni sragvīṇi bhūmāvāsan sahasraśaḥ ||
अपस्करैर् अधिष्ठानैर् ईषादण्डकबन्धुरैः । (१८।१)
apaskarair adhiṣṭhānair īṣādaṇḍakabandhuraiḥ |
अक्षैर् विमथितैश्चक्रैर् भग्नैश्च बहुधा रथैः । (१८।२)
akṣair vimathitaiścakrair bhagnaiśca bahudhā rathaiḥ |
शक्तिचापायुधैश्चापि पतितैश्च महाध्वजैः ॥ (१८।३)
śakticāpāyudhaiścāpi patitaiśca mahādhvajaiḥ ||
निहतैः क्षत्रियैर् अश्वैर् वारणैश्च विशां पते । (१९।१)
nihataiḥ kṣatriyair aśvair vāraṇaiśca viśāṃ pate |
वध्यतां राजपुत्राणां क्रन्दताम् इतरेतरम् । (२०।१)
vadhyatāṃ rājaputrāṇāṃ krandatām itaretaram |
स शब्दो भरतश्रेष्ठ दिशः सर्वा व्यनादयत् ॥ (२०।३)
sa śabdo bharataśreṣṭha diśaḥ sarvā vyanādayat ||
सौभद्रश्चाद्रवत् सेनां निघ्नन्न् अश्वरथद्विपान् । (२१।१)
saubhadraścādravat senāṃ nighnann aśvarathadvipān |
व्यचरत् स दिशः सर्वाः प्रदिशश्चाहितान् रुजन् ॥ (२१।२)
vyacarat sa diśaḥ sarvāḥ pradiśaścāhitān rujan ||
क्षणेन भूयो ऽपश्याम सूर्यं मध्यंदिने यथा । (२३।१)
kṣaṇena bhūyo 'paśyāma sūryaṃ madhyaṃdine yathā |
अभिमन्युं महाराज प्रतपन्तं द्विषद्गणान् ॥ (२३।२)
abhimanyuṃ mahārāja pratapantaṃ dviṣadgaṇān ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.