MBh, 3, 44
Select a line for its word-by-word analysis.
सर्वर्तुकुसुमैः पुण्यैः पादपैर् उपशोभिताम् ॥ (१।३)
sarvartukusumaiḥ puṇyaiḥ pādapair upaśobhitām ||
तत्र सौगन्धिकानां स द्रुमाणां पुण्यगन्धिनाम् । (२।१)
tatra saugandhikānāṃ sa drumāṇāṃ puṇyagandhinām |
ददर्श दिव्यकुसुमैर् आह्वयद्भिर् इव द्रुमैः ॥ (३।२)
dadarśa divyakusumair āhvayadbhir iva drumaiḥ ||
स लोकः पुण्यकर्तॄणां नापि युद्धपराङ्मुखैः ॥ (४।२)
sa lokaḥ puṇyakartṝṇāṃ nāpi yuddhaparāṅmukhaiḥ ||
नायज्वभिर् नानृतकैर् न वेदश्रुतिवर्जितैः । (५।१)
nāyajvabhir nānṛtakair na vedaśrutivarjitaiḥ |
नानाप्लुताङ्गैस् तीर्थेषु यज्ञदानबहिष्कृतैः ॥ (५।२)
nānāplutāṅgais tīrtheṣu yajñadānabahiṣkṛtaiḥ ||
नापि यज्ञहनैः क्षुद्रैर् द्रष्टुं शक्यः कथंचन । (६।१)
nāpi yajñahanaiḥ kṣudrair draṣṭuṃ śakyaḥ kathaṃcana |
पानपैर् गुरुतल्पैश्च मांसादैर् वा दुरात्मभिः ॥ (६।२)
pānapair gurutalpaiśca māṃsādair vā durātmabhiḥ ||
स तद् दिव्यं वनं पश्यन् दिव्यगीतनिनादितम् । (७।१)
sa tad divyaṃ vanaṃ paśyan divyagītanināditam |
संस्तूयमानो गन्धर्वैर् अप्सरोभिश् च पाण्डवः । (९।१)
saṃstūyamāno gandharvair apsarobhiś ca pāṇḍavaḥ |
पुष्पगन्धवहैः पुण्यैर् वायुभिश् चानुवीजितः ॥ (९।२)
puṣpagandhavahaiḥ puṇyair vāyubhiś cānuvījitaḥ ||
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश् च परमर्षयः । (१०।१)
tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ |
हृष्टाः संपूजयामासुः पार्थम् अक्लिष्टकारिणम् ॥ (१०।२)
hṛṣṭāḥ saṃpūjayāmāsuḥ pārtham akliṣṭakāriṇam ||
आशीर्वादैः स्तूयमानो दिव्यवादित्रनिस्वनैः । (११।१)
āśīrvādaiḥ stūyamāno divyavāditranisvanaiḥ |
नक्षत्रमार्गं विपुलं सुरवीथीति विश्रुतम् । (१२।१)
nakṣatramārgaṃ vipulaṃ suravīthīti viśrutam |
इन्द्राज्ञया ययौ पार्थः स्तूयमानः समन्ततः ॥ (१२।२)
indrājñayā yayau pārthaḥ stūyamānaḥ samantataḥ ||
तत्र साध्यास् तथा विश्वे मरुतोऽथाश्विनावपि । (१३।१)
tatra sādhyās tathā viśve maruto'thāśvināvapi |
आदित्या वसवो रुद्रास् तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः ॥ (१३।२)
ādityā vasavo rudrās tathā brahmarṣayo 'malāḥ ||
तुम्बुरुर् नारदश् चैव गन्धर्वौ च हहाहुहू ॥ (१४।२)
tumburur nāradaś caiva gandharvau ca hahāhuhū ||
तान् सर्वान् स समागम्य विधिवत् कुरुनन्दनः । (१५।१)
tān sarvān sa samāgamya vidhivat kurunandanaḥ |
ततो ऽपश्यद् देवराजं शतक्रतुम् अरिंदमम् ॥ (१५।२)
tato 'paśyad devarājaṃ śatakratum ariṃdamam ||
ततः पार्थो महाबाहुर् अवतीर्य रथोत्तमात् । (१६।१)
tataḥ pārtho mahābāhur avatīrya rathottamāt |
ददर्श साक्षाद् देवेन्द्रं पितरं पाकशासनम् ॥ (१६।२)
dadarśa sākṣād devendraṃ pitaraṃ pākaśāsanam ||
विश्वावसुप्रभृतिभिर् गन्धर्वैः स्तुतिवन्दनैः । (१८।१)
viśvāvasuprabhṛtibhir gandharvaiḥ stutivandanaiḥ |
स्तूयमानं द्विजाग्र्यैश्च ऋग्यजुःसामसंस्तवैः ॥ (१८।२)
stūyamānaṃ dvijāgryaiśca ṛgyajuḥsāmasaṃstavaiḥ ||
ततो ऽभिगम्य कौन्तेयः शिरसाभ्यनमद् बली । (१९।१)
tato 'bhigamya kaunteyaḥ śirasābhyanamad balī |
स चैनम् अनुवृत्ताभ्यां भुजाभ्यां प्रत्यगृह्णत ॥ (१९।२)
sa cainam anuvṛttābhyāṃ bhujābhyāṃ pratyagṛhṇata ||
शक्रः पाणौ गृहीत्वैनम् उपावेशयद् अन्तिके ॥ (२०।२)
śakraḥ pāṇau gṛhītvainam upāveśayad antike ||
मूर्ध्नि चैनम् उपाघ्राय देवेन्द्रः परवीरहा । (२१।१)
mūrdhni cainam upāghrāya devendraḥ paravīrahā |
सहस्राक्षनियोगात् स पार्थः शक्रासनं तदा । (२२।१)
sahasrākṣaniyogāt sa pārthaḥ śakrāsanaṃ tadā |
ततः प्रेम्णा वृत्रशत्रुर् अर्जुनस्य शुभं मुखम् । (२३।१)
tataḥ premṇā vṛtraśatrur arjunasya śubhaṃ mukham |
पस्पर्श पुण्यगन्धेन करेण परिसान्त्वयन् ॥ (२३।२)
pasparśa puṇyagandhena kareṇa parisāntvayan ||
परिमार्जमानः शनकैर् बाहू चास्यायतौ शुभौ । (२४।१)
parimārjamānaḥ śanakair bāhū cāsyāyatau śubhau |
मुहुर् मुहुर् वज्रधरो बाहू संस्फालयञ्शनैः ॥ (२५।२)
muhur muhur vajradharo bāhū saṃsphālayañśanaiḥ ||
स्मयन्न् इव गुडाकेशं प्रेक्षमाणः सहस्रदृक् । (२६।१)
smayann iva guḍākeśaṃ prekṣamāṇaḥ sahasradṛk |
सूर्याचन्द्रमसौ व्योम्नि चतुर्दश्याम् इवोदितौ ॥ (२७।२)
sūryācandramasau vyomni caturdaśyām ivoditau ||
तत्र स्म गाथा गायन्ति साम्ना परमवल्गुना । (२८।१)
tatra sma gāthā gāyanti sāmnā paramavalgunā |
गन्धर्वास् तुम्बुरुश्रेष्ठाः कुशला गीतसामसु ॥ (२८।२)
gandharvās tumburuśreṣṭhāḥ kuśalā gītasāmasu ||
घृताची मेनका रम्भा पूर्वचित्तिः स्वयम्प्रभा । (२९।१)
ghṛtācī menakā rambhā pūrvacittiḥ svayamprabhā |
उर्वशी मिश्रकेशी च डुण्डुर् गौरी वरूथिनी ॥ (२९।२)
urvaśī miśrakeśī ca ḍuṇḍur gaurī varūthinī ||
एताश् चान्याश्च ननृतुस् तत्र तत्र वराङ्गनाः । (३१।१)
etāś cānyāśca nanṛtus tatra tatra varāṅganāḥ |
चित्तप्रमथने युक्ताः सिद्धानां पद्मलोचनाः ॥ (३१।२)
cittapramathane yuktāḥ siddhānāṃ padmalocanāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.