वैशंपायन उवाच । (१।१)

एवं ते समयं कृत्वा न्यवसंस्तत्र पाण्डवाः । (१।२)

वशे शस्त्रप्रतापेन कुर्वन्तो ऽन्यान् महीक्षितः ॥ (१।३)

तेषां मनुजसिंहानां पञ्चानाम् अमितौजसाम् । (२।१)

बभूव कृष्णा सर्वेषां पार्थानां वशवर्तिनी ॥ (२।२)

ते तया तैश्च सा वीरैः पतिभिः सह पञ्चभिः । (३।१)

बभूव परमप्रीता नागैर् इव सरस्वती ॥ (३।२)

वर्तमानेषु धर्मेण पाण्डवेषु महात्मसु । (४।१)

व्यवर्धन् कुरवः सर्वे हीनदोषाः सुखान्विताः ॥ (४।२)

अथ दीर्घेण कालेन ब्राह्मणस्य विशां पते । (५।१)

कस्यचित् तस्कराः केचिज् जह्रुर् गा नृपसत्तम ॥ (५।२)

ह्रियमाणे धने तस्मिन् ब्राह्मणः क्रोधमूर्छितः । (६।१)

आगम्य खाण्डवप्रस्थम् उदक्रोशत पाण्डवान् ॥ (६।२)

ह्रियते गोधनं क्षुद्रैर् नृशंसैर् अकृतात्मभिः । (७।१)

प्रसह्य वो ऽस्माद् विषयाद् अभिधावत पाण्डवाः ॥ (७।२)

ब्राह्मणस्य प्रमत्तस्य हविर् ध्वाङ्क्षैर् विलुप्यते । (८।१)

शार्दूलस्य गुहां शून्यां नीचः क्रोष्टाभिमर्शति । (८।२)

अरक्षितारं राजानं बलिषड्भागहारिणम् । (८।३)

तम् आहुः सर्वलोकस्य समग्रं पापचारिणम् ॥ (८।४)

ब्राह्मणस्वे हृते चोरैर् धर्मार्थे च विलोपिते । (९।१)

रोरूयमाणे च मयि क्रियताम् अस्त्रधारणम् ॥ (९।२)

रोरूयमाणस्याभ्याशे तस्य विप्रस्य पाण्डवः । (१०।१)

तानि वाक्यानि शुश्राव कुन्तीपुत्रो धनंजयः ॥ (१०।२)

श्रुत्वा चैव महाबाहुर् मा भैर् इत्याह तं द्विजम् । (११।१)

आयुधानि च यत्रासन् पाण्डवानां महात्मनाम् । (११।२)

कृष्णया सह तत्रासीद् धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ (११।३)

स प्रवेशाय चाशक्तो गमनाय च पाण्डवः । (१२।१)

तस्य चार्तस्य तैर् वाक्यैश्चोद्यमानः पुनः पुनः । (१२।२)

आक्रन्दे तत्र कौन्तेयश्चिन्तयामास दुःखितः ॥ (१२।३)

ह्रियमाणे धने तस्मिन् ब्राह्मणस्य तपस्विनः । (१३।१)

अश्रुप्रमार्जनं तस्य कर्तव्यम् इति निश्चितः ॥ (१३।२)

उपप्रेक्षणजो ऽधर्मः सुमहान् स्यान् महीपतेः । (१४।१)

यद्यस्य रुदतो द्वारि न करोम्यद्य रक्षणम् ॥ (१४।२)

अनास्तिक्यं च सर्वेषाम् अस्माकम् अपि रक्षणे । (१५।१)

प्रतितिष्ठेत लोके ऽस्मिन्न् अधर्मश्चैव नो भवेत् ॥ (१५।२)

अनापृच्छ्य च राजानं गते मयि न संशयः । (१६।१)

अजातशत्रोर् नृपतेर् मम चैवाप्रियं भवेत् ॥ (१६।२)

अनुप्रवेशे राज्ञस्तु वनवासो भवेन् मम । (१७।१)

सर्वम् अन्यत् परिहृतं धर्षणात् तु महीपतेः । (१७।२)

अधर्मो वा महान् अस्तु वने वा मरणं मम । (१७।३)

शरीरस्यापि नाशेन धर्म एव विशिष्यते ॥ (१७।४)

एवं विनिश्चित्य ततः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (१८।१)

मुखम् आच्छाद्य निबिडम् उत्तरीयेण वाससा । (१८।२)

अनुप्रविश्य राजानम् आपृच्छ्य च विशां पते ॥ (१८।३)

धनुर् आदाय संहृष्टो ब्राह्मणं प्रत्यभाषत । (१९।१)

ब्राह्मणागम्यतां शीघ्रं यावत् परधनैषिणः ॥ (१९।२)

न दूरे ते गताः क्षुद्रास् तावद् गच्छामहे सह । (२०।१)

यावद् आवर्तयाम्यद्य चोरहस्ताद् धनं तव ॥ (२०।२)

सो ऽनुसृत्य महाबाहुर् धन्वी वर्मी रथी ध्वजी । (२१।१)

शरैर् विध्वंसितांश्चोरान् अवजित्य च तद् धनम् ॥ (२१।२)

ब्राह्मणस्य उपाहृत्य यशः पीत्वा च पाण्डवः । (२२।१)

ततस्तद् गोधनं पार्थो दत्त्वा तस्मै द्विजातये । (२२।२)

आजगाम पुरं वीरः सव्यसाची परंतपः ॥ (२२।३)

सो ऽभिवाद्य गुरून् सर्वांस्तैश्चापि प्रतिनन्दितः । (२३।१)

धर्मराजम् उवाचेदं व्रतम् आदिश्यतां मम ॥ (२३।२)

समयः समतिक्रान्तो भवत्संदर्शनान् मया । (२४।१)

वनवासं गमिष्यामि समयो ह्येष नः कृतः ॥ (२४।२)

इत्युक्तो धर्मराजस्तु सहसा वाक्यम् अप्रियम् । (२५।१)

कथम् इत्यब्रवीद् वाचा शोकार्तः सज्जमानया । (२५।२)

युधिष्ठिरो गुडाकेशं भ्राता भ्रातरम् अच्युतम् । (२५।३)

उवाच दीनो राजा च धनंजयम् इदं वचः ॥ (२५।४)

प्रमाणम् अस्मि यदि ते मत्तः शृणु वचो ऽनघ । (२६।१)

अनुप्रवेशे यद् वीर कृतवांस्त्वं ममाप्रियम् । (२६।२)

सर्वं तद् अनुजानामि व्यलीकं न च मे हृदि ॥ (२६।३)

गुरोर् अनुप्रवेशो हि नोपघातो यवीयसः । (२७।१)

यवीयसो ऽनुप्रवेशो ज्येष्ठस्य विधिलोपकः ॥ (२७।२)

निवर्तस्व महाबाहो कुरुष्व वचनं मम । (२८।१)

न हि ते धर्मलोपो ऽस्ति न च मे धर्षणा कृता ॥ (२८।२)

अर्जुन उवाच । (२९।१)

न व्याजेन चरेद् धर्मम् इति मे भवतः श्रुतम् । (२९।२)

न सत्याद् विचलिष्यामि सत्येनायुधम् आलभे । (२९।३)

क्रियते स्वीकृते राजन् न हि चेद् आत्मना व्रतम् । (२९।४)

भिद्येत सेतुश्चाधर्मो ऽप्ययशः प्राप्नुयां महत् । (२९।५)

आज्ञा तु मम दातव्या भवता कीर्तिवर्धन । (२९।६)

भवदाज्ञाम् ऋते किंचिन् न कार्यम् इति निश्चयः ॥ (२९।७)

वैशंपायन उवाच । (३०।१)

सो ऽभ्यनुज्ञाप्य राजानं ब्रह्मचर्याय दीक्षितः । (३०।२)

वने द्वादश वर्षाणि वासायोपजगाम ह ॥ (३०।३)