MBh, 4, 55
Select a line for its word-by-word analysis.
कर्ण यत् ते सभामध्ये बहु वाचा विकत्थितम् । (१।२)
karṇa yat te sabhāmadhye bahu vācā vikatthitam |
न मे युधि समो ऽस्तीति तद् इदं प्रत्युपस्थितम् ॥ (१।३)
na me yudhi samo 'stīti tad idaṃ pratyupasthitam ||
इदं तु दुष्करं मन्ये यद् इदं ते चिकीर्षितम् ॥ (२।२)
idaṃ tu duṣkaraṃ manye yad idaṃ te cikīrṣitam ||
यत् त्वया कथितं पूर्वं माम् अनासाद्य किंचन । (३।१)
yat tvayā kathitaṃ pūrvaṃ mām anāsādya kiṃcana |
यत् सभायां स्म पाञ्चालीं क्लिश्यमानां दुरात्मभिः । (४।१)
yat sabhāyāṃ sma pāñcālīṃ kliśyamānāṃ durātmabhiḥ |
दृष्टवान् असि तस्याद्य फलम् आप्नुहि केवलम् ॥ (४।२)
dṛṣṭavān asi tasyādya phalam āpnuhi kevalam ||
एहि कर्ण मया सार्धं प्रतिपद्यस्व संगरम् । (६।१)
ehi karṇa mayā sārdhaṃ pratipadyasva saṃgaram |
प्रेक्षकाः कुरवः सर्वे भवन्तु सहसैनिकाः ॥ (६।२)
prekṣakāḥ kuravaḥ sarve bhavantu sahasainikāḥ ||
अतिशेते हि वै वाचं कर्मेति प्रथितं भुवि ॥ (७।३)
atiśete hi vai vācaṃ karmeti prathitaṃ bhuvi ||
यत् त्वया मर्षितं पूर्वं तद् अशक्तेन मर्षितम् । (८।१)
yat tvayā marṣitaṃ pūrvaṃ tad aśaktena marṣitam |
इति गृह्णामि तत् पार्थ तव दृष्ट्वा पराक्रमम् ॥ (८।२)
iti gṛhṇāmi tat pārtha tava dṛṣṭvā parākramam ||
तथैव बद्धम् आत्मानम् अबद्धम् इव मन्यसे ॥ (९।२)
tathaiva baddham ātmānam abaddham iva manyase ||
तत् त्वं धर्मार्थवित् क्लिष्टः समयं भेत्तुम् इच्छसि ॥ (१०।२)
tat tvaṃ dharmārthavit kliṣṭaḥ samayaṃ bhettum icchasi ||
यदि शक्रः स्वयं पार्थ युध्यते तव कारणात् । (११।१)
yadi śakraḥ svayaṃ pārtha yudhyate tava kāraṇāt |
तथापि न व्यथा काचिन्मम स्याद् विक्रमिष्यतः ॥ (११।२)
tathāpi na vyathā kācinmama syād vikramiṣyataḥ ||
अयं कौन्तेय कामस्ते नचिरात् समुपस्थितः । (१२।१)
ayaṃ kaunteya kāmaste nacirāt samupasthitaḥ |
योत्स्यसे त्वं मया सार्धम् अद्य द्रक्ष्यसि मे बलम् ॥ (१२।२)
yotsyase tvaṃ mayā sārdham adya drakṣyasi me balam ||
भ्रातरं घातयित्वा च त्यक्त्वा रणशिरश्च कः । (१४।१)
bhrātaraṃ ghātayitvā ca tyaktvā raṇaśiraśca kaḥ |
त्वद् अन्यः पुरुषः सत्सु ब्रूयाद् एवं व्यवस्थितः ॥ (१४।२)
tvad anyaḥ puruṣaḥ satsu brūyād evaṃ vyavasthitaḥ ||
इति कर्णं ब्रुवन्न् एव बीभत्सुर् अपराजितः । (१५।२)
iti karṇaṃ bruvann eva bībhatsur aparājitaḥ |
प्रतिजग्राह तान् कर्णः शरान् अग्निशिखोपमान् । (१६।१)
pratijagrāha tān karṇaḥ śarān agniśikhopamān |
अविध्यद् अश्वान् बाह्वोश्च हस्तावापं पृथक् पृथक् ॥ (१७।२)
avidhyad aśvān bāhvośca hastāvāpaṃ pṛthak pṛthak ||
सो ऽमृष्यमाणः कर्णस्य निषङ्गस्यावलम्बनम् । (१८।१)
so 'mṛṣyamāṇaḥ karṇasya niṣaṅgasyāvalambanam |
विव्याध पाण्डवं हस्ते तस्य मुष्टिर् अशीर्यत ॥ (१९।२)
vivyādha pāṇḍavaṃ haste tasya muṣṭir aśīryata ||
ततः पार्थो महाबाहुः कर्णस्य धनुर् अछिनत् । (२०।१)
tataḥ pārtho mahābāhuḥ karṇasya dhanur achinat |
स शक्तिं प्राहिणोत् तस्मै तां पार्थो व्यधमच्छरैः ॥ (२०।२)
sa śaktiṃ prāhiṇot tasmai tāṃ pārtho vyadhamaccharaiḥ ||
तांश्च गाण्डीवनिर्मुक्तैः प्राहिणोद् यमसादनम् ॥ (२१।२)
tāṃśca gāṇḍīvanirmuktaiḥ prāhiṇod yamasādanam ||
ततो ऽस्याश्वाञ्शरैस्तीक्ष्णैर् बीभत्सुर् भारसाधनैः । (२२।१)
tato 'syāśvāñśaraistīkṣṇair bībhatsur bhārasādhanaiḥ |
आकर्णमुक्तैर् अभ्यघ्नंस्ते हताः प्रापतन् भुवि ॥ (२२।२)
ākarṇamuktair abhyaghnaṃste hatāḥ prāpatan bhuvi ||
विव्याध कर्णं कौन्तेयस्तीक्ष्णेनोरसि वीर्यवान् ॥ (२३।२)
vivyādha karṇaṃ kaunteyastīkṣṇenorasi vīryavān ||
तस्य भित्त्वा तनुत्राणं कायम् अभ्यपतच्छरः । (२४।१)
tasya bhittvā tanutrāṇaṃ kāyam abhyapataccharaḥ |
ततः स तमसाविष्टो न स्म किंचित् प्रजज्ञिवान् ॥ (२४।२)
tataḥ sa tamasāviṣṭo na sma kiṃcit prajajñivān ||
स गाढवेदनो हित्वा रणं प्रायाद् उदङ्मुखः । (२५।१)
sa gāḍhavedano hitvā raṇaṃ prāyād udaṅmukhaḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.