महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 24

250 of 1995 · 56 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तं विजित्य महाबाहुः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (१।२)

taṃ vijitya mahābāhuḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ |

1.3१.३

प्रययावुत्तरां तस्माद् दिशं धनदपालिताम् ॥ (१।३)

prayayāvuttarāṃ tasmād diśaṃ dhanadapālitām ||

2.1२.१

अन्तर्गिरिं च कौन्तेयस्तथैव च बहिर्गिरिम् । (२।१)

antargiriṃ ca kaunteyastathaiva ca bahirgirim |

2.2२.२

तथोपरिगिरिं चैव विजिग्ये पुरुषर्षभः ॥ (२।२)

tathoparigiriṃ caiva vijigye puruṣarṣabhaḥ ||

3.1३.१

विजित्य पर्वतान् सर्वान् ये च तत्र नराधिपाः । (३।१)

vijitya parvatān sarvān ye ca tatra narādhipāḥ |

3.2३.२

तान् वशे स्थापयित्वा स रत्नान्यादाय सर्वशः ॥ (३।२)

tān vaśe sthāpayitvā sa ratnānyādāya sarvaśaḥ ||

4.1४.१

तैर् एव सहितः सर्वैर् अनुरज्य च तान्नृपान् । (४।१)

tair eva sahitaḥ sarvair anurajya ca tānnṛpān |

4.2४.२

कुलूतवासिनं राजन् बृहन्तम् उपजग्मिवान् ॥ (४।२)

kulūtavāsinaṃ rājan bṛhantam upajagmivān ||

5.1५.१

मृदङ्गवरनादेन रथनेमिस्वनेन च । (५।१)

mṛdaṅgavaranādena rathanemisvanena ca |

5.2५.२

हस्तिनां च निनादेन कम्पयन् वसुधाम् इमाम् ॥ (५।२)

hastināṃ ca ninādena kampayan vasudhām imām ||

6.1६.१

ततो बृहन्तस्तरुणो बलेन चतुरङ्गिणा । (६।१)

tato bṛhantastaruṇo balena caturaṅgiṇā |

6.2६.२

निष्क्रम्य नगरात् तस्माद् योधयामास पाण्डवम् ॥ (६।२)

niṣkramya nagarāt tasmād yodhayāmāsa pāṇḍavam ||

7.1७.१

सुमहान् संनिपातो ऽभूद् धनंजयबृहन्तयोः । (७।१)

sumahān saṃnipāto 'bhūd dhanaṃjayabṛhantayoḥ |

7.2७.२

न शशाक बृहन्तस्तु सोढुं पाण्डवविक्रमम् ॥ (७।२)

na śaśāka bṛhantastu soḍhuṃ pāṇḍavavikramam ||

8.1८.१

सो ऽविषह्यतमं ज्ञात्वा कौन्तेयं पर्वतेश्वरः । (८।१)

so 'viṣahyatamaṃ jñātvā kaunteyaṃ parvateśvaraḥ |

8.2८.२

उपावर्तत दुर्मेधा रत्नान्यादाय सर्वशः ॥ (८।२)

upāvartata durmedhā ratnānyādāya sarvaśaḥ ||

9.1९.१

स तद् राज्यम् अवस्थाप्य कुलूतसहितो ययौ । (९।१)

sa tad rājyam avasthāpya kulūtasahito yayau |

9.2९.२

सेनाबिन्दुम् अथो राजन् राज्याद् आशु समाक्षिपत् ॥ (९।२)

senābindum atho rājan rājyād āśu samākṣipat ||

10.1१०.१

मोदापुरं वामदेवं सुदामानं सुसंकुलम् । (१०।१)

modāpuraṃ vāmadevaṃ sudāmānaṃ susaṃkulam |

10.2१०.२

कुलूतान् उत्तरांश्चैव तांश्च राज्ञः समानयत् ॥ (१०।२)

kulūtān uttarāṃścaiva tāṃśca rājñaḥ samānayat ||

11.1११.१

तत्रस्थः पुरुषैर् एव धर्मराजस्य शासनात् । (११।१)

tatrasthaḥ puruṣair eva dharmarājasya śāsanāt |

11.2११.२

व्यजयद् धनंजयो राजन् देशान् पञ्च प्रमाणतः ॥ (११।२)

vyajayad dhanaṃjayo rājan deśān pañca pramāṇataḥ ||

12.1१२.१

स दिवःप्रस्थम् आसाद्य सेनाबिन्दोः पुरं महत् । (१२।१)

sa divaḥprastham āsādya senābindoḥ puraṃ mahat |

12.2१२.२

बलेन चतुरङ्गेण निवेशम् अकरोत् प्रभुः ॥ (१२।२)

balena caturaṅgeṇa niveśam akarot prabhuḥ ||

13.1१३.१

स तैः परिवृतः सर्वैर् विष्वगश्वं नराधिपम् । (१३।१)

sa taiḥ parivṛtaḥ sarvair viṣvagaśvaṃ narādhipam |

13.2१३.२

अभ्यगच्छन्महातेजाः पौरवं पुरुषर्षभः ॥ (१३।२)

abhyagacchanmahātejāḥ pauravaṃ puruṣarṣabhaḥ ||

14.1१४.१

विजित्य चाहवे शूरान् पार्वतीयान्महारथान् । (१४।१)

vijitya cāhave śūrān pārvatīyānmahārathān |

14.2१४.२

ध्वजिन्या व्यजयद् राजन् पुरं पौरवरक्षितम् ॥ (१४।२)

dhvajinyā vyajayad rājan puraṃ pauravarakṣitam ||

15.1१५.१

पौरवं तु विनिर्जित्य दस्यून् पर्वतवासिनः । (१५।१)

pauravaṃ tu vinirjitya dasyūn parvatavāsinaḥ |

15.2१५.२

गणान् उत्सवसंकेतान् अजयत् सप्त पाण्डवः ॥ (१५।२)

gaṇān utsavasaṃketān ajayat sapta pāṇḍavaḥ ||

16.1१६.१

ततः काश्मीरकान् वीरान् क्षत्रियान् क्षत्रियर्षभः । (१६।१)

tataḥ kāśmīrakān vīrān kṣatriyān kṣatriyarṣabhaḥ |

16.2१६.२

व्यजयल्लोहितं चैव मण्डलैर् दशभिः सह ॥ (१६।२)

vyajayallohitaṃ caiva maṇḍalair daśabhiḥ saha ||

17.1१७.१

ततस्त्रिगर्तान् कौन्तेयो दार्वान् कोकनदाश्च ये । (१७।१)

tatastrigartān kaunteyo dārvān kokanadāśca ye |

17.2१७.२

क्षत्रिया बहवो राजन्न् उपावर्तन्त सर्वशः ॥ (१७।२)

kṣatriyā bahavo rājann upāvartanta sarvaśaḥ ||

18.1१८.१

अभिसारीं ततो रम्यां विजिग्ये कुरुनन्दनः । (१८।१)

abhisārīṃ tato ramyāṃ vijigye kurunandanaḥ |

18.2१८.२

उरशावासिनं चैव रोचमानं रणे ऽजयत् ॥ (१८।२)

uraśāvāsinaṃ caiva rocamānaṃ raṇe 'jayat ||

19.1१९.१

ततः सिंहपुरं रम्यं चित्रायुधसुरक्षितम् । (१९।१)

tataḥ siṃhapuraṃ ramyaṃ citrāyudhasurakṣitam |

19.2१९.२

प्रामथद् बलम् आस्थाय पाकशासनिर् आहवे ॥ (१९।२)

prāmathad balam āsthāya pākaśāsanir āhave ||

20.1२०.१

ततः सुह्मांश्च चोलांश्च किरीटी पाण्डवर्षभः । (२०।१)

tataḥ suhmāṃśca colāṃśca kirīṭī pāṇḍavarṣabhaḥ |

20.2२०.२

सहितः सर्वसैन्येन प्रामथत् कुरुनन्दनः ॥ (२०।२)

sahitaḥ sarvasainyena prāmathat kurunandanaḥ ||

21.1२१.१

ततः परमविक्रान्तो बाह्लीकान् कुरुनन्दनः । (२१।१)

tataḥ paramavikrānto bāhlīkān kurunandanaḥ |

21.2२१.२

महता परिमर्देन वशे चक्रे दुरासदान् ॥ (२१।२)

mahatā parimardena vaśe cakre durāsadān ||

22.1२२.१

गृहीत्वा तु बलं सारं फल्गु चोत्सृज्य पाण्डवः । (२२।१)

gṛhītvā tu balaṃ sāraṃ phalgu cotsṛjya pāṇḍavaḥ |

22.2२२.२

दरदान् सह काम्बोजैर् अजयत् पाकशासनिः ॥ (२२।२)

daradān saha kāmbojair ajayat pākaśāsaniḥ ||

23.1२३.१

प्रागुत्तरां दिशं ये च वसन्त्याश्रित्य दस्यवः । (२३।१)

prāguttarāṃ diśaṃ ye ca vasantyāśritya dasyavaḥ |

23.2२३.२

निवसन्ति वने ये च तान् सर्वान् अजयत् प्रभुः ॥ (२३।२)

nivasanti vane ye ca tān sarvān ajayat prabhuḥ ||

24.1२४.१

लोहान् परमकाम्बोजान् ऋषिकान् उत्तरान् अपि । (२४।१)

lohān paramakāmbojān ṛṣikān uttarān api |

24.2२४.२

सहितांस्तान्महाराज व्यजयत् पाकशासनिः ॥ (२४।२)

sahitāṃstānmahārāja vyajayat pākaśāsaniḥ ||

25.1२५.१

ऋषिकेषु तु संग्रामो बभूवातिभयंकरः । (२५।१)

ṛṣikeṣu tu saṃgrāmo babhūvātibhayaṃkaraḥ |

25.2२५.२

तारकामयसंकाशः परमर्षिकपार्थयोः ॥ (२५।२)

tārakāmayasaṃkāśaḥ paramarṣikapārthayoḥ ||

26.1२६.१

स विजित्य ततो राजन्न् ऋषिकान् रणमूर्धनि । (२६।१)

sa vijitya tato rājann ṛṣikān raṇamūrdhani |

26.2२६.२

शुकोदरसमप्रख्यान् हयान् अष्टौ समानयत् । (२६।२)

śukodarasamaprakhyān hayān aṣṭau samānayat |

26.3२६.३

मयूरसदृशान् अन्यान् उभयान् एव चापरान् ॥ (२६।३)

mayūrasadṛśān anyān ubhayān eva cāparān ||

27.1२७.१

स विनिर्जित्य संग्रामे हिमवन्तं सनिष्कुटम् । (२७।१)

sa vinirjitya saṃgrāme himavantaṃ saniṣkuṭam |

27.2२७.२

श्वेतपर्वतम् आसाद्य न्यवसत् पुरुषर्षभः ॥ (२७।२)

śvetaparvatam āsādya nyavasat puruṣarṣabhaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 24

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit