वैशंपायन उवाच । (१।१)

स दृष्ट्वा निहतान् संख्ये पुत्रान् भ्रातॄन् सखींस्तथा । (१।२)

महादुःखपरीतात्मा बभूव जनमेजय ॥ (१।३)

ततस्तस्य महाञ् शोकः प्रादुरासीन्महात्मनः । (२।१)

स्मरतः पुत्रपौत्राणां भ्रातॄणां स्वजनस्य ह ॥ (२।२)

तम् अश्रुपरिपूर्णाक्षं वेपमानम् अचेतसम् । (३।१)

सुहृदो भृशसंविग्नाः सान्त्वयांचक्रिरे तदा ॥ (३।२)

ततस्तस्मिन् क्षणे काल्ये रथेनादित्यवर्चसा । (४।१)

नकुलः कृष्णया सार्धम् उपायात् परमार्तया ॥ (४।२)

उपप्लव्यगता सा तु श्रुत्वा सुमहद् अप्रियम् । (५।१)

तदा विनाशं पुत्राणां सर्वेषां व्यथिताभवत् ॥ (५।२)

कम्पमानेव कदली वातेनाभिसमीरिता । (६।१)

कृष्णा राजानम् आसाद्य शोकार्ता न्यपतद् भुवि ॥ (६।२)

बभूव वदनं तस्याः सहसा शोककर्शितम् । (७।१)

फुल्लपद्मपलाशाक्ष्यास्तमोध्वस्त इवांशुमान् ॥ (७।२)

ततस्तां पतितां दृष्ट्वा संरम्भी सत्यविक्रमः । (८।१)

बाहुभ्यां परिजग्राह समुपेत्य वृकोदरः ॥ (८।२)

सा समाश्वासिता तेन भीमसेनेन भामिनी । (९।१)

रुदती पाण्डवं कृष्णा सहभ्रातरम् अब्रवीत् ॥ (९।२)

दिष्ट्या राजंस्त्वम् अद्येमाम् अखिलां भोक्ष्यसे महीम् । (१०।१)

आत्मजान् क्षत्रधर्मेण सम्प्रदाय यमाय वै ॥ (१०।२)

दिष्ट्या त्वं पार्थ कुशली मत्तमातङ्गगामिनम् । (११।१)

अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां सौभद्रं न स्मरिष्यसि ॥ (११।२)

आत्मजांस्तेन धर्मेण श्रुत्वा शूरान्निपातितान् । (१२।१)

उपप्लव्ये मया सार्धं दिष्ट्या त्वं न स्मरिष्यसि ॥ (१२।२)

प्रसुप्तानां वधं श्रुत्वा द्रौणिना पापकर्मणा । (१३।१)

शोकस्तपति मां पार्थ हुताशन इवाशयम् ॥ (१३।२)

तस्य पापकृतो द्रौणेर् न चेद् अद्य त्वया मृधे । (१४।१)

ह्रियते सानुबन्धस्य युधि विक्रम्य जीवितम् ॥ (१४।२)

इहैव प्रायम् आसिष्ये तन्निबोधत पाण्डवाः । (१५।१)

न चेत् फलम् अवाप्नोति द्रौणिः पापस्य कर्मणः ॥ (१५।२)

एवम् उक्त्वा ततः कृष्णा पाण्डवं प्रत्युपाविशत् । (१६।१)

युधिष्ठिरं याज्ञसेनी धर्मराजं यशस्विनी ॥ (१६।२)

दृष्ट्वोपविष्टां राजर्षिः पाण्डवो महिषीं प्रियाम् । (१७।१)

प्रत्युवाच स धर्मात्मा द्रौपदीं चारुदर्शनाम् ॥ (१७।२)

धर्म्यं धर्मेण धर्मज्ञे प्राप्तास्ते निधनं शुभे । (१८।१)

पुत्रास्ते भ्रातरश्चैव तान्न शोचितुम् अर्हसि ॥ (१८।२)

द्रोणपुत्रः स कल्याणि वनं दूरम् इतो गतः । (१९।१)

तस्य त्वं पातनं संख्ये कथं ज्ञास्यसि शोभने ॥ (१९।२)

द्रौपद्युवाच । (२०।१)

द्रोणपुत्रस्य सहजो मणिः शिरसि मे श्रुतः । (२०।२)

निहत्य संख्ये तं पापं पश्येयं मणिम् आहृतम् । (२०।३)

राजञ् शिरसि तं कृत्वा जीवेयम् इति मे मतिः ॥ (२०।४)

वैशंपायन उवाच । (२१।१)

इत्युक्त्वा पाण्डवं कृष्णा राजानं चारुदर्शना । (२१।२)

भीमसेनम् अथाभ्येत्य कुपिता वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२१।३)

त्रातुम् अर्हसि मां भीम क्षत्रधर्मम् अनुस्मरन् । (२२।१)

जहि तं पापकर्माणं शम्बरं मघवान् इव । (२२।२)

न हि ते विक्रमे तुल्यः पुमान् अस्तीह कश्चन ॥ (२२।३)

श्रुतं तत् सर्वलोकेषु परमव्यसने यथा । (२३।१)

द्वीपो ऽभूस्त्वं हि पार्थानां नगरे वारणावते । (२३।२)

हिडिम्बदर्शने चैव तथा त्वम् अभवो गतिः ॥ (२३।३)

तथा विराटनगरे कीचकेन भृशार्दिताम् । (२४।१)

माम् अप्युद्धृतवान् कृच्छ्रात् पौलोमीं मघवान् इव ॥ (२४।२)

यथैतान्यकृथाः पार्थ महाकर्माणि वै पुरा । (२५।१)

तथा द्रौणिम् अमित्रघ्न विनिहत्य सुखी भव ॥ (२५।२)

तस्या बहुविधं दुःखान्निशम्य परिदेवितम् । (२६।१)

नामर्षयत कौन्तेयो भीमसेनो महाबलः ॥ (२६।२)

स काञ्चनविचित्राङ्गम् आरुरोह महारथम् । (२७।१)

आदाय रुचिरं चित्रं समार्गणगुणं धनुः ॥ (२७।२)

नकुलं सारथिं कृत्वा द्रोणपुत्रवधे वृतः । (२८।१)

विस्फार्य सशरं चापं तूर्णम् अश्वान् अचोदयत् ॥ (२८।२)

ते हयाः पुरुषव्याघ्र चोदिता वातरंहसः । (२९।१)

वेगेन त्वरिता जग्मुर् हरयः शीघ्रगामिनः ॥ (२९।२)

शिबिरात् स्वाद् गृहीत्वा स रथस्य पदम् अच्युतः । (३०।१)

द्रोणपुत्ररथस्याशु ययौ मार्गेण वीर्यवान् ॥ (३०।२)