महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 227

525 of 1995 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

कर्णस्य वचनं श्रुत्वा राजा दुर्योधनस् तदा । (१।२)

karṇasya vacanaṃ śrutvā rājā duryodhanas tadā |

1.3१.३

हृष्टो भूत्वा पुनर् दीन इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

hṛṣṭo bhūtvā punar dīna idaṃ vacanam abravīt ||

2.1२.१

ब्रवीषि यद् इदं कर्ण सर्वं मे मनसि स्थितम् । (२।१)

bravīṣi yad idaṃ karṇa sarvaṃ me manasi sthitam |

2.2२.२

न त्वभ्यनुज्ञां लप्स्यामि गमने यत्र पाण्डवाः ॥ (२।२)

na tvabhyanujñāṃ lapsyāmi gamane yatra pāṇḍavāḥ ||

3.1३.१

परिदेवति तान् वीरान् धृतराष्ट्रो महीपतिः । (३।१)

paridevati tān vīrān dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ |

3.2३.२

मन्यते ऽभ्यधिकांश्चापि तपोयोगेन पाण्डवान् ॥ (३।२)

manyate 'bhyadhikāṃścāpi tapoyogena pāṇḍavān ||

4.1४.१

अथ वाप्यनुबुध्येत नृपो ऽस्माकं चिकीर्षितम् । (४।१)

atha vāpyanubudhyeta nṛpo 'smākaṃ cikīrṣitam |

4.2४.२

एवम् अप्यायतिं रक्षन् नाभ्यनुज्ञातुम् अर्हति ॥ (४।२)

evam apyāyatiṃ rakṣan nābhyanujñātum arhati ||

5.1५.१

न हि द्वैतवने किंचिद् विद्यते ऽन्यत् प्रयोजनम् । (५।१)

na hi dvaitavane kiṃcid vidyate 'nyat prayojanam |

5.2५.२

उत्सादनम् ऋते तेषां वनस्थानां मम द्विषाम् ॥ (५।२)

utsādanam ṛte teṣāṃ vanasthānāṃ mama dviṣām ||

6.1६.१

जानासि हि यथा क्षत्ता द्यूतकाल उपस्थिते । (६।१)

jānāsi hi yathā kṣattā dyūtakāla upasthite |

6.2६.२

अब्रवीद् यच्च मां त्वां च सौबलं च वचस् तदा ॥ (६।२)

abravīd yacca māṃ tvāṃ ca saubalaṃ ca vacas tadā ||

7.1७.१

तानि पूर्वाणि वाक्यानि यच्चान्यत् परिदेवितम् । (७।१)

tāni pūrvāṇi vākyāni yaccānyat paridevitam |

7.2७.२

विचिन्त्य नाधिगच्छामि गमनायेतराय वा ॥ (७।२)

vicintya nādhigacchāmi gamanāyetarāya vā ||

8.1८.१

ममापि हि महान् हर्षो यद् अहं भीमफल्गुनौ । (८।१)

mamāpi hi mahān harṣo yad ahaṃ bhīmaphalgunau |

8.2८.२

क्लिष्टावरण्ये पश्येयं कृष्णया सहिताविति ॥ (८।२)

kliṣṭāvaraṇye paśyeyaṃ kṛṣṇayā sahitāviti ||

9.1९.१

न तथा प्राप्नुयां प्रीतिम् अवाप्य वसुधाम् अपि । (९।१)

na tathā prāpnuyāṃ prītim avāpya vasudhām api |

9.2९.२

दृष्ट्वा यथा पाण्डुसुतान् वल्कलाजिनवाससः ॥ (९।२)

dṛṣṭvā yathā pāṇḍusutān valkalājinavāsasaḥ ||

10.1१०.१

किं नु स्याद् अधिकं तस्माद् यद् अहं द्रुपदात्मजाम् । (१०।१)

kiṃ nu syād adhikaṃ tasmād yad ahaṃ drupadātmajām |

10.2१०.२

द्रौपदीं कर्ण पश्येयं काषायवसनां वने ॥ (१०।२)

draupadīṃ karṇa paśyeyaṃ kāṣāyavasanāṃ vane ||

11.1११.१

यदि मां धर्मराजश् च भीमसेनश् च पाण्डवः । (११।१)

yadi māṃ dharmarājaś ca bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ |

11.2११.२

युक्तं परमया लक्ष्म्या पश्येतां जीवितं भवेत् ॥ (११।२)

yuktaṃ paramayā lakṣmyā paśyetāṃ jīvitaṃ bhavet ||

12.1१२.१

उपायं न तु पश्यामि येन गच्छेम तद् वनम् । (१२।१)

upāyaṃ na tu paśyāmi yena gacchema tad vanam |

12.2१२.२

यथा चाभ्यनुजानीयाद् गच्छन्तं मां महीपतिः ॥ (१२।२)

yathā cābhyanujānīyād gacchantaṃ māṃ mahīpatiḥ ||

13.1१३.१

स सौबलेन सहितस् तथा दुःशासनेन च । (१३।१)

sa saubalena sahitas tathā duḥśāsanena ca |

13.2१३.२

उपायं पश्य निपुणं येन गच्छेम तद् वनम् ॥ (१३।२)

upāyaṃ paśya nipuṇaṃ yena gacchema tad vanam ||

14.1१४.१

अहम् अप्यद्य निश्चित्य गमनायेतराय वा । (१४।१)

aham apyadya niścitya gamanāyetarāya vā |

14.2१४.२

काल्यम् एव गमिष्यामि समीपं पार्थिवस्य ह ॥ (१४।२)

kālyam eva gamiṣyāmi samīpaṃ pārthivasya ha ||

15.1१५.१

मयि तत्रोपविष्टे तु भीष्मे च कुरुसत्तमे । (१५।१)

mayi tatropaviṣṭe tu bhīṣme ca kurusattame |

15.2१५.२

उपायो यो भवेद् दृष्टस् तं ब्रूयाः सहसौबलः ॥ (१५।२)

upāyo yo bhaved dṛṣṭas taṃ brūyāḥ sahasaubalaḥ ||

16.1१६.१

ततो भीष्मस्य राज्ञश् च निशम्य गमनं प्रति । (१६।१)

tato bhīṣmasya rājñaś ca niśamya gamanaṃ prati |

16.2१६.२

व्यवसायं करिष्ये ऽहम् अनुनीय पितामहम् ॥ (१६।२)

vyavasāyaṃ kariṣye 'ham anunīya pitāmaham ||

17.1१७.१

तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे जग्मुर् आवसथान् प्रति । (१७।१)

tathetyuktvā tu te sarve jagmur āvasathān prati |

17.2१७.२

व्युषितायां रजन्यां तु कर्णो राजानम् अभ्ययात् ॥ (१७।२)

vyuṣitāyāṃ rajanyāṃ tu karṇo rājānam abhyayāt ||

18.1१८.१

ततो दुर्योधनं कर्णः प्रहसन्न् इदम् अब्रवीत् । (१८।१)

tato duryodhanaṃ karṇaḥ prahasann idam abravīt |

18.2१८.२

उपायः परिदृष्टो ऽयं तं निबोध जनेश्वर ॥ (१८।२)

upāyaḥ paridṛṣṭo 'yaṃ taṃ nibodha janeśvara ||

19.1१९.१

घोषा द्वैतवने सर्वे त्वत्प्रतीक्षा नराधिप । (१९।१)

ghoṣā dvaitavane sarve tvatpratīkṣā narādhipa |

19.2१९.२

घोषयात्रापदेशेन गमिष्यामो न संशयः ॥ (१९।२)

ghoṣayātrāpadeśena gamiṣyāmo na saṃśayaḥ ||

20.1२०.१

उचितं हि सदा गन्तुं घोषयात्रां विशां पते । (२०।१)

ucitaṃ hi sadā gantuṃ ghoṣayātrāṃ viśāṃ pate |

20.2२०.२

एवं च त्वां पिता राजन् समनुज्ञातुम् अर्हति ॥ (२०।२)

evaṃ ca tvāṃ pitā rājan samanujñātum arhati ||

21.1२१.१

तथा कथयमानौ तौ घोषयात्राविनिश्चयम् । (२१।१)

tathā kathayamānau tau ghoṣayātrāviniścayam |

21.2२१.२

गान्धारराजः शकुनिः प्रत्युवाच हसन्न् इव ॥ (२१।२)

gāndhārarājaḥ śakuniḥ pratyuvāca hasann iva ||

22.1२२.१

उपायो ऽयं मया दृष्टो गमनाय निरामयः । (२२।१)

upāyo 'yaṃ mayā dṛṣṭo gamanāya nirāmayaḥ |

22.2२२.२

अनुज्ञास्यति नो राजा चोदयिष्यति चाप्युत ॥ (२२।२)

anujñāsyati no rājā codayiṣyati cāpyuta ||

23.1२३.१

घोषा द्वैतवने सर्वे त्वत्प्रतीक्षा नराधिप । (२३।१)

ghoṣā dvaitavane sarve tvatpratīkṣā narādhipa |

23.2२३.२

घोषयात्रापदेशेन गमिष्यामो न संशयः ॥ (२३।२)

ghoṣayātrāpadeśena gamiṣyāmo na saṃśayaḥ ||

24.1२४.१

ततः प्रहसिताः सर्वे ते ऽन्योन्यस्य तलान् ददुः । (२४।१)

tataḥ prahasitāḥ sarve te 'nyonyasya talān daduḥ |

24.2२४.२

तद् एव च विनिश्चित्य ददृशुः कुरुसत्तमम् ॥ (२४।२)

tad eva ca viniścitya dadṛśuḥ kurusattamam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 227

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit