MBh, 2, 32
Select a line for its word-by-word analysis.
पितामहं गुरुं चैव प्रत्युद्गम्य युधिष्ठिरः । (१।२)
pitāmahaṃ guruṃ caiva pratyudgamya yudhiṣṭhiraḥ |
भीष्मं द्रोणं कृपं द्रौणिं दुर्योधनविविंशती ॥ (१।४)
bhīṣmaṃ droṇaṃ kṛpaṃ drauṇiṃ duryodhanaviviṃśatī ||
अस्मिन् यज्ञे भवन्तो माम् अनुगृह्णन्तु सर्वशः । (२।१)
asmin yajñe bhavanto mām anugṛhṇantu sarvaśaḥ |
इदं वः स्वम् अहं चैव यद् इहास्ति धनं मम । (२।२)
idaṃ vaḥ svam ahaṃ caiva yad ihāsti dhanaṃ mama |
प्रीणयन्तु भवन्तो मां यथेष्टम् अनियन्त्रिताः ॥ (२।३)
prīṇayantu bhavanto māṃ yatheṣṭam aniyantritāḥ ||
एवम् उक्त्वा स तान् सर्वान् दीक्षितः पाण्डवाग्रजः । (३।१)
evam uktvā sa tān sarvān dīkṣitaḥ pāṇḍavāgrajaḥ |
परिग्रहे ब्राह्मणानाम् अश्वत्थामानम् उक्तवान् ॥ (४।२)
parigrahe brāhmaṇānām aśvatthāmānam uktavān ||
राज्ञां तु प्रतिपूजार्थं संजयं संन्ययोजयत् । (५।१)
rājñāṃ tu pratipūjārthaṃ saṃjayaṃ saṃnyayojayat |
हिरण्यस्य सुवर्णस्य रत्नानां चान्ववेक्षणे । (६।१)
hiraṇyasya suvarṇasya ratnānāṃ cānvavekṣaṇe |
दक्षिणानां च वै दाने कृपं राजा न्ययोजयत् । (६।२)
dakṣiṇānāṃ ca vai dāne kṛpaṃ rājā nyayojayat |
तथान्यान् पुरुषव्याघ्रांस्तस्मिंस्तस्मिन्न्ययोजयत् ॥ (६।३)
tathānyān puruṣavyāghrāṃstasmiṃstasminnyayojayat ||
क्षत्ता व्ययकरस्त्वासीद् विदुरः सर्वधर्मवित् । (८।१)
kṣattā vyayakarastvāsīd viduraḥ sarvadharmavit |
सर्वलोकः समावृत्तः पिप्रीषुः फलम् उत्तमम् । (९।१)
sarvalokaḥ samāvṛttaḥ piprīṣuḥ phalam uttamam |
द्रष्टुकामः सभां चैव धर्मराजं च पाण्डवम् ॥ (९।२)
draṣṭukāmaḥ sabhāṃ caiva dharmarājaṃ ca pāṇḍavam ||
न कश्चिद् आहरत् तत्र सहस्रावरम् अर्हणम् । (१०।१)
na kaścid āharat tatra sahasrāvaram arhaṇam |
रत्नैश्च बहुभिस्तत्र धर्मराजम् अवर्धयन् ॥ (१०।२)
ratnaiśca bahubhistatra dharmarājam avardhayan ||
कथं नु मम कौरव्यो रत्नदानैः समाप्नुयात् । (११।१)
kathaṃ nu mama kauravyo ratnadānaiḥ samāpnuyāt |
यज्ञम् इत्येव राजानः स्पर्धमाना ददुर् धनम् ॥ (११।२)
yajñam ityeva rājānaḥ spardhamānā dadur dhanam ||
भवनैः सविमानाग्रैः सोदर्कैर् बलसंवृतैः । (१२।१)
bhavanaiḥ savimānāgraiḥ sodarkair balasaṃvṛtaiḥ |
कृतैर् आवसथैर् दिव्यैर् विमानप्रतिमैस्तथा । (१३।१)
kṛtair āvasathair divyair vimānapratimaistathā |
विचित्रै रत्नवद्भिश्च ऋद्ध्या परमया युतैः ॥ (१३।२)
vicitrai ratnavadbhiśca ṛddhyā paramayā yutaiḥ ||
राजभिश्च समावृत्तैर् अतीवश्रीसमृद्धिभिः । (१४।१)
rājabhiśca samāvṛttair atīvaśrīsamṛddhibhiḥ |
ऋद्ध्या च वरुणं देवं स्पर्धमानो युधिष्ठिरः । (१५।१)
ṛddhyā ca varuṇaṃ devaṃ spardhamāno yudhiṣṭhiraḥ |
सर्वाञ् जनान् सर्वकामैः समृद्धैः समतर्पयत् ॥ (१५।३)
sarvāñ janān sarvakāmaiḥ samṛddhaiḥ samatarpayat ||
अन्नवान् बहुभक्ष्यश्च भुक्तवज्जनसंवृतः । (१६।१)
annavān bahubhakṣyaśca bhuktavajjanasaṃvṛtaḥ |
इडाज्यहोमाहुतिभिर् मन्त्रशिक्षासमन्वितैः । (१७।१)
iḍājyahomāhutibhir mantraśikṣāsamanvitaiḥ |
तस्मिन् हि ततृपुर् देवास्तते यज्ञे महर्षिभिः ॥ (१७।२)
tasmin hi tatṛpur devāstate yajñe maharṣibhiḥ ||
यथा देवास्तथा विप्रा दक्षिणान्नमहाधनैः । (१८।१)
yathā devāstathā viprā dakṣiṇānnamahādhanaiḥ |
ततृपुः सर्ववर्णाश्च तस्मिन् यज्ञे मुदान्विताः ॥ (१८।२)
tatṛpuḥ sarvavarṇāśca tasmin yajñe mudānvitāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.