कृप उवाच । (१।१)

शुश्रूषुर् अपि दुर्मेधाः पुरुषो ऽनियतेन्द्रियः । (१।२)

नालं वेदयितुं कृत्स्नौ धर्मार्थाविति मे मतिः ॥ (१।३)

तथैव तावन्मेधावी विनयं यो न शिक्षति । (२।१)

न च किंचन जानाति सो ऽपि धर्मार्थनिश्चयम् ॥ (२।२)

शुश्रूषुस्त्वेव मेधावी पुरुषो नियतेन्द्रियः । (३।१)

जानीयाद् आगमान् सर्वान् ग्राह्यं च न विरोधयेत् ॥ (३।२)

अनेयस्त्ववमानी यो दुरात्मा पापपूरुषः । (४।१)

दिष्टम् उत्सृज्य कल्याणं करोति बहुपापकम् ॥ (४।२)

नाथवन्तं तु सुहृदः प्रतिषेधन्ति पातकात् । (५।१)

निवर्तते तु लक्ष्मीवान्नालक्ष्मीवान्निवर्तते ॥ (५।२)

यथा ह्युच्चावचैर् वाक्यैः क्षिप्तचित्तो नियम्यते । (६।१)

तथैव सुहृदा शक्यो नशक्यस्त्ववसीदति ॥ (६।२)

तथैव सुहृदं प्राज्ञं कुर्वाणं कर्म पापकम् । (७।१)

प्राज्ञाः सम्प्रतिषेधन्ते यथाशक्ति पुनः पुनः ॥ (७।२)

स कल्याणे मतिं कृत्वा नियम्यात्मानम् आत्मना । (८।१)

कुरु मे वचनं तात येन पश्चान्न तप्यसे ॥ (८।२)

न वधः पूज्यते लोके सुप्तानाम् इह धर्मतः । (९।१)

तथैव न्यस्तशस्त्राणां विमुक्तरथवाजिनाम् ॥ (९।२)

ये च ब्रूयुस्तवास्मीति ये च स्युः शरणागताः । (१०।१)

विमुक्तमूर्धजा ये च ये चापि हतवाहनाः ॥ (१०।२)

अद्य स्वप्स्यन्ति पाञ्चाला विमुक्तकवचा विभो । (११।१)

विश्वस्ता रजनीं सर्वे प्रेता इव विचेतसः ॥ (११।२)

यस्तेषां तदवस्थानां द्रुह्येत पुरुषो ऽनृजुः । (१२।१)

व्यक्तं स नरके मज्जेद् अगाधे विपुले ऽप्लवे ॥ (१२।२)

सर्वास्त्रविदुषां लोके श्रेष्ठस्त्वम् असि विश्रुतः । (१३।१)

न च ते जातु लोके ऽस्मिन् सुसूक्ष्मम् अपि किल्बिषम् ॥ (१३।२)

त्वं पुनः सूर्यसंकाशः श्वोभूत उदिते रवौ । (१४।१)

प्रकाशे सर्वभूतानां विजेता युधि शात्रवान् ॥ (१४।२)

असंभावितरूपं हि त्वयि कर्म विगर्हितम् । (१५।१)

शुक्ले रक्तम् इव न्यस्तं भवेद् इति मतिर् मम ॥ (१५।२)

अश्वत्थामोवाच । (१६।१)

एवम् एतद् यथात्थ त्वम् अनुशास्मीह मातुल । (१६।२)

तैस्तु पूर्वमयं सेतुः शतधा विदलीकृतः ॥ (१६।३)

प्रत्यक्षं भूमिपालानां भवतां चापि संनिधौ । (१७।१)

न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ (१७।२)

कर्णश्च पतिते चक्रे रथस्य रथिनां वरः । (१८।१)

उत्तमे व्यसने सन्नो हतो गाण्डीवधन्वना ॥ (१८।२)

तथा शांतनवो भीष्मो न्यस्तशस्त्रो निरायुधः । (१९।१)

शिखण्डिनं पुरस्कृत्य हतो गाण्डीवधन्वना ॥ (१९।२)

भूरिश्रवा महेष्वासस्तथा प्रायगतो रणे । (२०।१)

क्रोशतां भूमिपालानां युयुधानेन पातितः ॥ (२०।२)

दुर्योधनश्च भीमेन समेत्य गदया मृधे । (२१।१)

पश्यतां भूमिपालानाम् अधर्मेण निपातितः ॥ (२१।२)

एकाकी बहुभिस्तत्र परिवार्य महारथैः । (२२।१)

अधर्मेण नरव्याघ्रो भीमसेनेन पातितः ॥ (२२।२)

विलापो भग्नसक्थस्य यो मे राज्ञः परिश्रुतः । (२३।१)

वार्त्तिकानां कथयतां स मे मर्माणि कृन्तति ॥ (२३।२)

एवम् अधार्मिकाः पापाः पाञ्चाला भिन्नसेतवः । (२४।१)

तान् एवं भिन्नमर्यादान् किं भवान्न विगर्हति ॥ (२४।२)

पितृहन्तॄन् अहं हत्वा पाञ्चालान्निशि सौप्तिके । (२५।१)

कामं कीटः पतंगो वा जन्म प्राप्य भवामि वै ॥ (२५।२)

त्वरे चाहम् अनेनाद्य यद् इदं मे चिकीर्षितम् । (२६।१)

तस्य मे त्वरमाणस्य कुतो निद्रा कुतः सुखम् ॥ (२६।२)

न स जातः पुमांल् लोके कश्चिन्न च भविष्यति । (२७।१)

यो मे व्यावर्तयेद् एतां वधे तेषां कृतां मतिम् ॥ (२७।२)

संजय उवाच । (२८।१)

एवम् उक्त्वा महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् । (२८।२)

एकान्ते योजयित्वाश्वान् प्रायाद् अभिमुखः परान् ॥ (२८।३)

तम् अब्रूतां महात्मानौ भोजशारद्वतावुभौ । (२९।१)

किम् अयं स्यन्दनो युक्तः किं च कार्यं चिकीर्षितम् ॥ (२९।२)

एकसार्थं प्रयातौ स्वस्त्वया सह नरर्षभ । (३०।१)

समदुःखसुखौ चैव नावां शङ्कितुम् अर्हसि ॥ (३०।२)

अश्वत्थामा तु संक्रुद्धः पितुर् वधम् अनुस्मरन् । (३१।१)

ताभ्यां तथ्यं तदाचख्यौ यद् अस्यात्मचिकीर्षितम् ॥ (३१।२)

हत्वा शतसहस्राणि योधानां निशितैः शरैः । (३२।१)

न्यस्तशस्त्रो मम पिता धृष्टद्युम्नेन पातितः ॥ (३२।२)

तं तथैव हनिष्यामि न्यस्तवर्माणम् अद्य वै । (३३।१)

पुत्रं पाञ्चालराजस्य पापं पापेन कर्मणा ॥ (३३।२)

कथं च निहतः पापः पाञ्चालः पशुवन्मया । (३४।१)

शस्त्राहवजितां लोकान् प्राप्नुयाद् इति मे मतिः ॥ (३४।२)

क्षिप्रं संनद्धकवचौ सखड्गावात्तकार्मुकौ । (३५।१)

समास्थाय प्रतीक्षेतां रथवर्यौ परंतपौ ॥ (३५।२)

इत्युक्त्वा रथम् आस्थाय प्रायाद् अभिमुखः परान् । (३६।१)

तम् अन्वगात् कृपो राजन् कृतवर्मा च सात्वतः ॥ (३६।२)

ते प्रयाता व्यरोचन्त परान् अभिमुखास्त्रयः । (३७।१)

हूयमाना यथा यज्ञे समिद्धा हव्यवाहनाः ॥ (३७।२)

ययुश्च शिबिरं तेषां संप्रसुप्तजनं विभो । (३८।१)

द्वारदेशं तु सम्प्राप्य द्रौणिस्तस्थौ रथोत्तमे ॥ (३८।२)