महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 110

1791 of 1995 · 283 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

पितामहेन विधिवद् यज्ञाः प्रोक्ता महात्मना । (१।२)

pitāmahena vidhivad yajñāḥ proktā mahātmanā |

1.3१.३

गुणाश्चैषां यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः ॥ (१।३)

guṇāścaiṣāṃ yathātattvaṃ pretya ceha ca sarvaśaḥ ||

2.1२.१

न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं पितामह । (२।१)

na te śakyā daridreṇa yajñāḥ prāptuṃ pitāmaha |

2.2२.२

बहूपकरणा यज्ञा नानासंभारविस्तराः ॥ (२।२)

bahūpakaraṇā yajñā nānāsaṃbhāravistarāḥ ||

3.1३.१

पार्थिवै राजपुत्रैर् वा शक्याः प्राप्तुं पितामह । (३।१)

pārthivai rājaputrair vā śakyāḥ prāptuṃ pitāmaha |

3.2३.२

नार्थन्यूनैर् अवगुणैर् एकात्मभिर् असंहतैः ॥ (३।२)

nārthanyūnair avaguṇair ekātmabhir asaṃhataiḥ ||

4.1४.१

यो दरिद्रैर् अपि विधिः शक्यः प्राप्तुं सदा भवेत् । (४।१)

yo daridrair api vidhiḥ śakyaḥ prāptuṃ sadā bhavet |

4.2४.२

तुल्यो यज्ञफलैर् एतैस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (४।२)

tulyo yajñaphalair etaistanme brūhi pitāmaha ||

5.1५.१

भीष्म उवाच । (५।१)

bhīṣma uvāca

5.2५.२

इदम् अङ्गिरसा प्रोक्तम् उपवासफलात्मकम् । (५।२)

idam aṅgirasā proktam upavāsaphalātmakam |

5.3५.३

विधिं यज्ञफलैस्तुल्यं तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ (५।३)

vidhiṃ yajñaphalaistulyaṃ tannibodha yudhiṣṭhira ||

6.1६.१

यस्तु कल्यं तथा सायं भुञ्जानो नान्तरा पिबेत् । (६।१)

yastu kalyaṃ tathā sāyaṃ bhuñjāno nāntarā pibet |

6.2६.२

अहिंसानिरतो नित्यं जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (६।२)

ahiṃsānirato nityaṃ juhvāno jātavedasam ||

7.1७.१

षड्भिर् एव तु वर्षैः स सिध्यते नात्र संशयः । (७।१)

ṣaḍbhir eva tu varṣaiḥ sa sidhyate nātra saṃśayaḥ |

7.2७.२

तप्तकाञ्चनवर्णं च विमानं लभते नरः ॥ (७।२)

taptakāñcanavarṇaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ ||

8.1८.१

देवस्त्रीणाम् अधीवासे नृत्यगीतनिनादिते । (८।१)

devastrīṇām adhīvāse nṛtyagītaninādite |

8.2८.२

प्राजापत्ये वसेत् पद्मं वर्षाणाम् अग्निसंनिभे ॥ (८।२)

prājāpatye vaset padmaṃ varṣāṇām agnisaṃnibhe ||

9.1९.१

त्रीणि वर्षाणि यः प्राशेत् सततं त्वेकभोजनम् । (९।१)

trīṇi varṣāṇi yaḥ prāśet satataṃ tvekabhojanam |

9.2९.२

धर्मपत्नीरतो नित्यम् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (९।२)

dharmapatnīrato nityam agniṣṭomaphalaṃ labhet ||

10.1१०.१

द्वितीये दिवसे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम् । (१०।१)

dvitīye divase yastu prāśnīyād ekabhojanam |

10.2१०.२

सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम् । (१०।२)

sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam |

10.3१०.३

यज्ञं बहुसुवर्णं वा वासवप्रियम् आहरेत् ॥ (१०।३)

yajñaṃ bahusuvarṇaṃ vā vāsavapriyam āharet ||

11.1११.१

सत्यवाग् दानशीलश्च ब्रह्मण्यश्चानसूयकः । (११।१)

satyavāg dānaśīlaśca brahmaṇyaścānasūyakaḥ |

11.2११.२

क्षान्तो दान्तो जितक्रोधः स गच्छति परां गतिम् ॥ (११।२)

kṣānto dānto jitakrodhaḥ sa gacchati parāṃ gatim ||

12.1१२.१

पाण्डुराभ्रप्रतीकाशे विमाने हंसलक्षणे । (१२।१)

pāṇḍurābhrapratīkāśe vimāne haṃsalakṣaṇe |

12.2१२.२

द्वे समाप्ते ततः पद्मे सो ऽप्सरोभिर् वसेत् सह ॥ (१२।२)

dve samāpte tataḥ padme so 'psarobhir vaset saha ||

13.1१३.१

तृतीये दिवसे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम् । (१३।१)

tṛtīye divase yastu prāśnīyād ekabhojanam |

13.2१३.२

सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (१३।२)

sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam ||

14.1१४.१

अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । (१४।१)

atirātrasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam |

14.2१४.२

मयूरहंससंयुक्तं विमानं लभते नरः ॥ (१४।२)

mayūrahaṃsasaṃyuktaṃ vimānaṃ labhate naraḥ ||

15.1१५.१

सप्तर्षीणां सदा लोके सो ऽप्सरोभिर् वसेत् सह । (१५।१)

saptarṣīṇāṃ sadā loke so 'psarobhir vaset saha |

15.2१५.२

निवर्तनं च तत्रास्य त्रीणि पद्मानि वै विदुः ॥ (१५।२)

nivartanaṃ ca tatrāsya trīṇi padmāni vai viduḥ ||

16.1१६.१

दिवसे यश्चतुर्थे तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम् । (१६।१)

divase yaścaturthe tu prāśnīyād ekabhojanam |

16.2१६.२

सदा द्वादशमासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (१६।२)

sadā dvādaśamāsān vai juhvāno jātavedasam ||

17.1१७.१

वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । (१७।१)

vājapeyasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam |

17.2१७.२

इन्द्रकन्याभिरूढं च विमानं लभते नरः ॥ (१७।२)

indrakanyābhirūḍhaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ ||

18.1१८.१

सागरस्य च पर्यन्ते वासवं लोकम् आवसेत् । (१८।१)

sāgarasya ca paryante vāsavaṃ lokam āvaset |

18.2१८.२

देवराजस्य च क्रीडां नित्यकालम् अवेक्षते ॥ (१८।२)

devarājasya ca krīḍāṃ nityakālam avekṣate ||

19.1१९.१

दिवसे पञ्चमे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम् । (१९।१)

divase pañcame yastu prāśnīyād ekabhojanam |

19.2१९.२

सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (१९।२)

sadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam ||

20.1२०.१

अलुब्धः सत्यवादी च ब्रह्मण्यश्चाविहिंसकः । (२०।१)

alubdhaḥ satyavādī ca brahmaṇyaścāvihiṃsakaḥ |

20.2२०.२

अनसूयुर् अपापस्थो द्वादशाहफलं लभेत् ॥ (२०।२)

anasūyur apāpastho dvādaśāhaphalaṃ labhet ||

21.1२१.१

जाम्बूनदमयं दिव्यं विमानं हंसलक्षणम् । (२१।१)

jāmbūnadamayaṃ divyaṃ vimānaṃ haṃsalakṣaṇam |

21.2२१.२

सूर्यमालासमाभासम् आरोहेत् पाण्डुरं गृहम् ॥ (२१।२)

sūryamālāsamābhāsam ārohet pāṇḍuraṃ gṛham ||

22.1२२.१

आवर्तनानि चत्वारि तथा पद्मानि द्वादश । (२२।१)

āvartanāni catvāri tathā padmāni dvādaśa |

22.2२२.२

शराग्निपरिमाणं च तत्रासौ वसते सुखम् ॥ (२२।२)

śarāgniparimāṇaṃ ca tatrāsau vasate sukham ||

23.1२३.१

दिवसे यस्तु षष्ठे वै मुनिः प्राशेत भोजनम् । (२३।१)

divase yastu ṣaṣṭhe vai muniḥ prāśeta bhojanam |

23.2२३.२

सदा द्वादशमासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (२३।२)

sadā dvādaśamāsān vai juhvāno jātavedasam ||

24.1२४.१

सदा त्रिषवणस्नायी ब्रह्मचार्यनसूयकः । (२४।१)

sadā triṣavaṇasnāyī brahmacāryanasūyakaḥ |

24.2२४.२

गवामयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ (२४।२)

gavāmayasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam ||

25.1२५.१

अग्निज्वालासमाभासं हंसबर्हिणसेवितम् । (२५।१)

agnijvālāsamābhāsaṃ haṃsabarhiṇasevitam |

25.2२५.२

शातकुम्भमयं युक्तं साधयेद् यानम् उत्तमम् ॥ (२५।२)

śātakumbhamayaṃ yuktaṃ sādhayed yānam uttamam ||

26.1२६.१

तथैवाप्सरसाम् अङ्के प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते । (२६।१)

tathaivāpsarasām aṅke prasuptaḥ pratibudhyate |

26.2२६.२

नूपुराणां निनादेन मेखलानां च निस्वनैः ॥ (२६।२)

nūpurāṇāṃ ninādena mekhalānāṃ ca nisvanaiḥ ||

27.1२७.१

कोटीसहस्रं वर्षाणां त्रीणि कोटिशतानि च । (२७।१)

koṭīsahasraṃ varṣāṇāṃ trīṇi koṭiśatāni ca |

27.2२७.२

पद्मान्यष्टादश तथा पताके द्वे तथैव च ॥ (२७।२)

padmānyaṣṭādaśa tathā patāke dve tathaiva ca ||

28.1२८.१

अयुतानि च पञ्चाशद् ऋक्षचर्मशतस्य च । (२८।१)

ayutāni ca pañcāśad ṛkṣacarmaśatasya ca |

28.2२८.२

लोम्नां प्रमाणेन समं ब्रह्मलोके महीयते ॥ (२८।२)

lomnāṃ pramāṇena samaṃ brahmaloke mahīyate ||

29.1२९.१

दिवसे सप्तमे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम् । (२९।१)

divase saptame yastu prāśnīyād ekabhojanam |

29.2२९.२

सदा द्वादशमासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (२९।२)

sadā dvādaśamāsān vai juhvāno jātavedasam ||

30.1३०.१

सरस्वतीं गोपयानो ब्रह्मचर्यं समाचरन् । (३०।१)

sarasvatīṃ gopayāno brahmacaryaṃ samācaran |

30.2३०.२

सुमनोवर्णकं चैव मधुमांसं च वर्जयेत् ॥ (३०।२)

sumanovarṇakaṃ caiva madhumāṃsaṃ ca varjayet ||

31.1३१.१

पुरुषो मरुतां लोकम् इन्द्रलोकं च गच्छति । (३१।१)

puruṣo marutāṃ lokam indralokaṃ ca gacchati |

31.2३१.२

तत्र तत्र च सिद्धार्थो देवकन्याभिर् उह्यते ॥ (३१।२)

tatra tatra ca siddhārtho devakanyābhir uhyate ||

32.1३२.१

फलं बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते नरः । (३२।१)

phalaṃ bahusuvarṇasya yajñasya labhate naraḥ |

32.2३२.२

संख्याम् अतिगुणां चापि तेषु लोकेषु मोदते ॥ (३२।२)

saṃkhyām atiguṇāṃ cāpi teṣu lokeṣu modate ||

33.1३३.१

यस्तु संवत्सरं क्षान्तो भुङ्क्ते ऽहन्यष्टमे नरः । (३३।१)

yastu saṃvatsaraṃ kṣānto bhuṅkte 'hanyaṣṭame naraḥ |

33.2३३.२

देवकार्यपरो नित्यं जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (३३।२)

devakāryaparo nityaṃ juhvāno jātavedasam ||

34.1३४.१

पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् । (३४।१)

pauṇḍarīkasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam |

34.2३४.२

पद्मवर्णनिभं चैव विमानम् अधिरोहति ॥ (३४।२)

padmavarṇanibhaṃ caiva vimānam adhirohati ||

35.1३५.१

कृष्णाः कनकगौर्यश्च नार्यः श्यामास्तथापराः । (३५।१)

kṛṣṇāḥ kanakagauryaśca nāryaḥ śyāmāstathāparāḥ |

35.2३५.२

वयोरूपविलासिन्यो लभते नात्र संशयः ॥ (३५।२)

vayorūpavilāsinyo labhate nātra saṃśayaḥ ||

36.1३६.१

यस्तु संवत्सरं भुङ्क्ते नवमे नवमे ऽहनि । (३६।१)

yastu saṃvatsaraṃ bhuṅkte navame navame 'hani |

36.2३६.२

सदा द्वादशमासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (३६।२)

sadā dvādaśamāsān vai juhvāno jātavedasam ||

37.1३७.१

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । (३७।१)

aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ |

37.2३७.२

पुण्डरीकप्रकाशं च विमानं लभते नरः ॥ (३७।२)

puṇḍarīkaprakāśaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ ||

38.1३८.१

दीप्तसूर्याग्नितेजोभिर् दिव्यमालाभिर् एव च । (३८।१)

dīptasūryāgnitejobhir divyamālābhir eva ca |

38.2३८.२

नीयते रुद्रकन्याभिः सो ऽन्तरिक्षं सनातनम् ॥ (३८।२)

nīyate rudrakanyābhiḥ so 'ntarikṣaṃ sanātanam ||

39.1३९.१

अष्टादशसहस्राणि वर्षाणां कल्पम् एव च । (३९।१)

aṣṭādaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ kalpam eva ca |

39.2३९.२

कोटीशतसहस्रं च तेषु लोकेषु मोदते ॥ (३९।२)

koṭīśatasahasraṃ ca teṣu lokeṣu modate ||

40.1४०.१

यस्तु संवत्सरं भुङ्क्ते दशाहे वै गते गते । (४०।१)

yastu saṃvatsaraṃ bhuṅkte daśāhe vai gate gate |

40.2४०.२

सदा द्वादशमासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (४०।२)

sadā dvādaśamāsān vai juhvāno jātavedasam ||

41.1४१.१

ब्रह्मकन्यानिवेशे च सर्वभूतमनोहरे । (४१।१)

brahmakanyāniveśe ca sarvabhūtamanohare |

41.2४१.२

अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ (४१।२)

aśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnotyanuttamam ||

42.1४२.१

रूपवत्यश्च तं कन्या रमयन्ति सदा नरम् । (४२।१)

rūpavatyaśca taṃ kanyā ramayanti sadā naram |

42.2४२.२

नीलोत्पलनिभैर् वर्णै रक्तोत्पलनिभैस्तथा ॥ (४२।२)

nīlotpalanibhair varṇai raktotpalanibhaistathā ||

43.1४३.१

विमानं मण्डलावर्तम् आवर्तगहनावृतम् । (४३।१)

vimānaṃ maṇḍalāvartam āvartagahanāvṛtam |

43.2४३.२

सागरोर्मिप्रतीकाशं साधयेद् यानम् उत्तमम् ॥ (४३।२)

sāgarormipratīkāśaṃ sādhayed yānam uttamam ||

44.1४४.१

विचित्रमणिमालाभिर् नादितं शङ्खपुष्करैः । (४४।१)

vicitramaṇimālābhir nāditaṃ śaṅkhapuṣkaraiḥ |

44.2४४.२

स्फाटिकैर् वज्रसारैश्च स्तम्भैः सुकृतवेदिकम् । (४४।२)

sphāṭikair vajrasāraiśca stambhaiḥ sukṛtavedikam |

44.3४४.३

आरोहति महद् यानं हंससारसवाहनम् ॥ (४४।३)

ārohati mahad yānaṃ haṃsasārasavāhanam ||

45.1४५.१

एकादशे तु दिवसे यः प्राप्ते प्राशते हविः । (४५।१)

ekādaśe tu divase yaḥ prāpte prāśate haviḥ |

45.2४५.२

सदा द्वादशमासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (४५।२)

sadā dvādaśamāsān vai juhvāno jātavedasam ||

46.1४६.१

परस्त्रियो नाभिलषेद् वाचाथ मनसापि वा । (४६।१)

parastriyo nābhilaṣed vācātha manasāpi vā |

46.2४६.२

अनृतं च न भाषेत मातापित्रोः कृते ऽपि वा ॥ (४६।२)

anṛtaṃ ca na bhāṣeta mātāpitroḥ kṛte 'pi vā ||

47.1४७.१

अभिगच्छेन्महादेवं विमानस्थं महाबलम् । (४७।१)

abhigacchenmahādevaṃ vimānasthaṃ mahābalam |

47.2४७.२

स्वयंभुवं च पश्येत विमानं समुपस्थितम् ॥ (४७।२)

svayaṃbhuvaṃ ca paśyeta vimānaṃ samupasthitam ||

48.1४८.१

कुमार्यः काञ्चनाभासा रूपवत्यो नयन्ति तम् । (४८।१)

kumāryaḥ kāñcanābhāsā rūpavatyo nayanti tam |

48.2४८.२

रुद्राणां तम् अधीवासं दिवि दिव्यं मनोहरम् ॥ (४८।२)

rudrāṇāṃ tam adhīvāsaṃ divi divyaṃ manoharam ||

49.1४९.१

वर्षाण्यपरिमेयानि युगान्तम् अपि चावसेत् । (४९।१)

varṣāṇyaparimeyāni yugāntam api cāvaset |

49.2४९.२

कोटीशतसहस्रं च दश कोटिशतानि च ॥ (४९।२)

koṭīśatasahasraṃ ca daśa koṭiśatāni ca ||

50.1५०.१

रुद्रं नित्यं प्रणमते देवदानवसंमतम् । (५०।१)

rudraṃ nityaṃ praṇamate devadānavasaṃmatam |

50.2५०.२

स तस्मै दर्शनं प्राप्तो दिवसे दिवसे भवेत् ॥ (५०।२)

sa tasmai darśanaṃ prāpto divase divase bhavet ||

51.1५१.१

दिवसे द्वादशे यस्तु प्राप्ते वै प्राशते हविः । (५१।१)

divase dvādaśe yastu prāpte vai prāśate haviḥ |

51.2५१.२

सदा द्वादशमासान् वै सर्वमेधफलं लभेत् ॥ (५१।२)

sadā dvādaśamāsān vai sarvamedhaphalaṃ labhet ||

52.1५२.१

आदित्यैर् द्वादशैस्तस्य विमानं संविधीयते । (५२।१)

ādityair dvādaśaistasya vimānaṃ saṃvidhīyate |

52.2५२.२

मणिमुक्ताप्रवालैश्च महार्हैर् उपशोभितम् ॥ (५२।२)

maṇimuktāpravālaiśca mahārhair upaśobhitam ||

53.1५३.१

हंसमालापरिक्षिप्तं नागवीथीसमाकुलम् । (५३।१)

haṃsamālāparikṣiptaṃ nāgavīthīsamākulam |

53.2५३.२

मयूरैश्चक्रवाकैश्च कूजद्भिर् उपशोभितम् ॥ (५३।२)

mayūraiścakravākaiśca kūjadbhir upaśobhitam ||

54.1५४.१

अट्टैर् महद्भिः संयुक्तं ब्रह्मलोके प्रतिष्ठितम् । (५४।१)

aṭṭair mahadbhiḥ saṃyuktaṃ brahmaloke pratiṣṭhitam |

54.2५४.२

नित्यम् आवसते राजन्नरनारीसमावृतम् । (५४।२)

nityam āvasate rājannaranārīsamāvṛtam |

54.3५४.३

ऋषिर् एवं महाभागस्त्वङ्गिराः प्राह धर्मवित् ॥ (५४।३)

ṛṣir evaṃ mahābhāgastvaṅgirāḥ prāha dharmavit ||

55.1५५.१

त्रयोदशे तु दिवसे यः प्राप्ते प्राशते हविः । (५५।१)

trayodaśe tu divase yaḥ prāpte prāśate haviḥ |

55.2५५.२

सदा द्वादश मासान् वै देवसत्रफलं लभेत् ॥ (५५।२)

sadā dvādaśa māsān vai devasatraphalaṃ labhet ||

56.1५६.१

रक्तपद्मोदयं नाम विमानं साधयेन्नरः । (५६।१)

raktapadmodayaṃ nāma vimānaṃ sādhayennaraḥ |

56.2५६.२

जातरूपप्रयुक्तं च रत्नसंचयभूषितम् ॥ (५६।२)

jātarūpaprayuktaṃ ca ratnasaṃcayabhūṣitam ||

57.1५७.१

देवकन्याभिर् आकीर्णं दिव्याभरणभूषितम् । (५७।१)

devakanyābhir ākīrṇaṃ divyābharaṇabhūṣitam |

57.2५७.२

पुण्यगन्धोदयं दिव्यं वायव्यैर् उपशोभितम् ॥ (५७।२)

puṇyagandhodayaṃ divyaṃ vāyavyair upaśobhitam ||

58.1५८.१

तत्र शङ्कुपताकं च युगान्तं कल्पम् एव च । (५८।१)

tatra śaṅkupatākaṃ ca yugāntaṃ kalpam eva ca |

58.2५८.२

अयुतायुतं तथा पद्मं समुद्रं च तथा वसेत् ॥ (५८।२)

ayutāyutaṃ tathā padmaṃ samudraṃ ca tathā vaset ||

59.1५९.१

गीतगन्धर्वघोषैश्च भेरीपणवनिस्वनैः । (५९।१)

gītagandharvaghoṣaiśca bherīpaṇavanisvanaiḥ |

59.2५९.२

सदा प्रमुदितस्ताभिर् देवकन्याभिर् ईड्यते ॥ (५९।२)

sadā pramuditastābhir devakanyābhir īḍyate ||

60.1६०.१

चतुर्दशे तु दिवसे यः पूर्णे प्राशते हविः । (६०।१)

caturdaśe tu divase yaḥ pūrṇe prāśate haviḥ |

60.2६०.२

सदा द्वादश मासान् वै महामेधफलं लभेत् ॥ (६०।२)

sadā dvādaśa māsān vai mahāmedhaphalaṃ labhet ||

61.1६१.१

अनिर्देश्यवयोरूपा देवकन्याः स्वलंकृताः । (६१।१)

anirdeśyavayorūpā devakanyāḥ svalaṃkṛtāḥ |

61.2६१.२

मृष्टतप्ताङ्गदधरा विमानैर् अनुयान्ति तम् ॥ (६१।२)

mṛṣṭataptāṅgadadharā vimānair anuyānti tam ||

62.1६२.१

कलहंसविनिर्घोषैर् नूपुराणां च निस्वनैः । (६२।१)

kalahaṃsavinirghoṣair nūpurāṇāṃ ca nisvanaiḥ |

62.2६२.२

काञ्चीनां च समुत्कर्षैस्तत्र तत्र विबोध्यते ॥ (६२।२)

kāñcīnāṃ ca samutkarṣaistatra tatra vibodhyate ||

63.1६३.१

देवकन्यानिवासे च तस्मिन् वसति मानवः । (६३।१)

devakanyānivāse ca tasmin vasati mānavaḥ |

63.2६३.२

जाह्नवीवालुकाकीर्णे पूर्णं संवत्सरं नरः ॥ (६३।२)

jāhnavīvālukākīrṇe pūrṇaṃ saṃvatsaraṃ naraḥ ||

64.1६४.१

यस्तु पक्षे गते भुङ्क्ते एकभक्तं जितेन्द्रियः । (६४।१)

yastu pakṣe gate bhuṅkte ekabhaktaṃ jitendriyaḥ |

64.2६४.२

सदा दादश मासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम् । (६४।२)

sadā dādaśa māsāṃstu juhvāno jātavedasam |

64.3६४.३

राजसूयसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ (६४।३)

rājasūyasahasrasya phalaṃ prāpnotyanuttamam ||

65.1६५.१

यानम् आरोहते नित्यं हंसबर्हिणसेवितम् । (६५।१)

yānam ārohate nityaṃ haṃsabarhiṇasevitam |

65.2६५.२

मणिमण्डलकैश्चित्रं जातरूपसमावृतम् ॥ (६५।२)

maṇimaṇḍalakaiścitraṃ jātarūpasamāvṛtam ||

66.1६६.१

दिव्याभरणशोभाभिर् वरस्त्रीभिर् अलंकृतम् । (६६।१)

divyābharaṇaśobhābhir varastrībhir alaṃkṛtam |

66.2६६.२

एकस्तम्भं चतुर्द्वारं सप्तभौमं सुमङ्गलम् । (६६।२)

ekastambhaṃ caturdvāraṃ saptabhaumaṃ sumaṅgalam |

66.3६६.३

वैजयन्तीसहस्रैश्च शोभितं गीतनिस्वनैः ॥ (६६।३)

vaijayantīsahasraiśca śobhitaṃ gītanisvanaiḥ ||

67.1६७.१

दिव्यं दिव्यगुणोपेतं विमानम् अधिरोहति । (६७।१)

divyaṃ divyaguṇopetaṃ vimānam adhirohati |

67.2६७.२

मणिमुक्ताप्रवालैश्च भूषितं वैद्युतप्रभम् । (६७।२)

maṇimuktāpravālaiśca bhūṣitaṃ vaidyutaprabham |

67.3६७.३

वसेद् युगसहस्रं च खड्गकुञ्जरवाहनः ॥ (६७।३)

vased yugasahasraṃ ca khaḍgakuñjaravāhanaḥ ||

68.1६८.१

षोडशे दिवसे यस्तु सम्प्राप्ते प्राशते हविः । (६८।१)

ṣoḍaśe divase yastu samprāpte prāśate haviḥ |

68.2६८.२

सदा द्वादश मासान् वै सोमयज्ञफलं लभेत् ॥ (६८।२)

sadā dvādaśa māsān vai somayajñaphalaṃ labhet ||

69.1६९.१

सोमकन्यानिवासेषु सो ऽध्यावसति नित्यदा । (६९।१)

somakanyānivāseṣu so 'dhyāvasati nityadā |

69.2६९.२

सौम्यगन्धानुलिप्तश्च कामचारगतिर् भवेत् ॥ (६९।२)

saumyagandhānuliptaśca kāmacāragatir bhavet ||

70.1७०.१

सुदर्शनाभिर् नारीभिर् मधुराभिस्तथैव च । (७०।१)

sudarśanābhir nārībhir madhurābhistathaiva ca |

70.2७०.२

अर्च्यते वै विमानस्थः कामभोगैश्च सेव्यते ॥ (७०।२)

arcyate vai vimānasthaḥ kāmabhogaiśca sevyate ||

71.1७१.१

फलं पद्मशतप्रख्यं महाकल्पं दशाधिकम् । (७१।१)

phalaṃ padmaśataprakhyaṃ mahākalpaṃ daśādhikam |

71.2७१.२

आवर्तनानि चत्वारि सागरे यात्यसौ नरः ॥ (७१।२)

āvartanāni catvāri sāgare yātyasau naraḥ ||

72.1७२.१

दिवसे सप्तदशमे यः प्राप्ते प्राशते हविः । (७२।१)

divase saptadaśame yaḥ prāpte prāśate haviḥ |

72.2७२.२

सदा द्वादश मासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (७२।२)

sadā dvādaśa māsān vai juhvāno jātavedasam ||

73.1७३.१

स्थानं वारुणम् ऐन्द्रं च रौद्रं चैवाधिगच्छति । (७३।१)

sthānaṃ vāruṇam aindraṃ ca raudraṃ caivādhigacchati |

73.2७३.२

मारुतौशनसे चैव ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ (७३।२)

mārutauśanase caiva brahmalokaṃ ca gacchati ||

74.1७४.१

तत्र दैवतकन्याभिर् आसनेनोपचर्यते । (७४।१)

tatra daivatakanyābhir āsanenopacaryate |

74.2७४.२

भूर् भुवं चापि देवर्षिं विश्वरूपम् अवेक्षते ॥ (७४।२)

bhūr bhuvaṃ cāpi devarṣiṃ viśvarūpam avekṣate ||

75.1७५.१

तत्र देवाधिदेवस्य कुमार्यो रमयन्ति तम् । (७५।१)

tatra devādhidevasya kumāryo ramayanti tam |

75.2७५.२

द्वात्रिंशद् रूपधारिण्यो मधुराः समलंकृताः ॥ (७५।२)

dvātriṃśad rūpadhāriṇyo madhurāḥ samalaṃkṛtāḥ ||

76.1७६.१

चन्द्रादित्यावुभौ यावद् गगने चरतः प्रभो । (७६।१)

candrādityāvubhau yāvad gagane carataḥ prabho |

76.2७६.२

तावच्चरत्यसौ वीरः सुधामृतरसाशनः ॥ (७६।२)

tāvaccaratyasau vīraḥ sudhāmṛtarasāśanaḥ ||

77.1७७.१

अष्टादशे तु दिवसे प्राश्नीयाद् एकभोजनम् । (७७।१)

aṣṭādaśe tu divase prāśnīyād ekabhojanam |

77.2७७.२

सदा द्वादश मासान् वै सप्त लोकान् स पश्यति ॥ (७७।२)

sadā dvādaśa māsān vai sapta lokān sa paśyati ||

78.1७८.१

रथैः सनन्दिघोषैश्च पृष्ठतः सो ऽनुगम्यते । (७८।१)

rathaiḥ sanandighoṣaiśca pṛṣṭhataḥ so 'nugamyate |

78.2७८.२

देवकन्याधिरूढैस्तु भ्राजमानैः स्वलंकृतैः ॥ (७८।२)

devakanyādhirūḍhaistu bhrājamānaiḥ svalaṃkṛtaiḥ ||

79.1७९.१

व्याघ्रसिंहप्रयुक्तं च मेघस्वननिनादितम् । (७९।१)

vyāghrasiṃhaprayuktaṃ ca meghasvananināditam |

79.2७९.२

विमानम् उत्तमं दिव्यं सुसुखी ह्यधिरोहति ॥ (७९।२)

vimānam uttamaṃ divyaṃ susukhī hyadhirohati ||

80.1८०.१

तत्र कल्पसहस्रं स कान्ताभिः सह मोदते । (८०।१)

tatra kalpasahasraṃ sa kāntābhiḥ saha modate |

80.2८०.२

सुधारसं च भुञ्जीत अमृतोपमम् उत्तमम् ॥ (८०।२)

sudhārasaṃ ca bhuñjīta amṛtopamam uttamam ||

81.1८१.१

एकोनविंशे दिवसे यो भुङ्क्ते एकभोजनम् । (८१।१)

ekonaviṃśe divase yo bhuṅkte ekabhojanam |

81.2८१.२

सदा द्वादश मासान् वै सप्त लोकान् स पश्यति ॥ (८१।२)

sadā dvādaśa māsān vai sapta lokān sa paśyati ||

82.1८२.१

उत्तमं लभते स्थानम् अप्सरोगणसेवितम् । (८२।१)

uttamaṃ labhate sthānam apsarogaṇasevitam |

82.2८२.२

गन्धर्वैर् उपगीतं च विमानं सूर्यवर्चसम् ॥ (८२।२)

gandharvair upagītaṃ ca vimānaṃ sūryavarcasam ||

83.1८३.१

तत्रामरवरस्त्रीभिर् मोदते विगतज्वरः । (८३।१)

tatrāmaravarastrībhir modate vigatajvaraḥ |

83.2८३.२

दिव्याम्बरधरः श्रीमान् अयुतानां शतं समाः ॥ (८३।२)

divyāmbaradharaḥ śrīmān ayutānāṃ śataṃ samāḥ ||

84.1८४.१

पूर्णे ऽथ दिवसे विंशे यो भुङ्क्ते ह्येकभोजनम् । (८४।१)

pūrṇe 'tha divase viṃśe yo bhuṅkte hyekabhojanam |

84.2८४.२

सदा द्वादश मासांस्तु सत्यवादी धृतव्रतः ॥ (८४।२)

sadā dvādaśa māsāṃstu satyavādī dhṛtavrataḥ ||

85.1८५.१

अमांसाशी ब्रह्मचारी सर्वभूतहिते रतः । (८५।१)

amāṃsāśī brahmacārī sarvabhūtahite rataḥ |

85.2८५.२

स लोकान् विपुलान् दिव्यान् आदित्यानाम् उपाश्नुते ॥ (८५।२)

sa lokān vipulān divyān ādityānām upāśnute ||

86.1८६.१

गन्धर्वैर् अप्सरोभिश्च दिव्यमाल्यानुलेपनैः । (८६।१)

gandharvair apsarobhiśca divyamālyānulepanaiḥ |

86.2८६.२

विमानैः काञ्चनैर् दिव्यैः पृष्ठतश्चानुगम्यते ॥ (८६।२)

vimānaiḥ kāñcanair divyaiḥ pṛṣṭhataścānugamyate ||

87.1८७.१

एकविंशे तु दिवसे यो भुङ्क्ते ह्येकभोजनम् । (८७।१)

ekaviṃśe tu divase yo bhuṅkte hyekabhojanam |

87.2८७.२

सदा द्वादश मासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (८७।२)

sadā dvādaśa māsān vai juhvāno jātavedasam ||

88.1८८.१

लोकम् औशनसं दिव्यं शक्रलोकं च गच्छति । (८८।१)

lokam auśanasaṃ divyaṃ śakralokaṃ ca gacchati |

88.2८८.२

अश्विनोर् मरुतां चैव सुखेष्वभिरतः सदा ॥ (८८।२)

aśvinor marutāṃ caiva sukheṣvabhirataḥ sadā ||

89.1८९.१

अनभिज्ञश्च दुःखानां विमानवरम् आस्थितः । (८९।१)

anabhijñaśca duḥkhānāṃ vimānavaram āsthitaḥ |

89.2८९.२

सेव्यमानो वरस्त्रीभिः क्रीडत्यमरवत् प्रभुः ॥ (८९।२)

sevyamāno varastrībhiḥ krīḍatyamaravat prabhuḥ ||

90.1९०.१

द्वाविंशे दिवसे प्राप्ते यो भुङ्क्ते ह्येकभोजनम् । (९०।१)

dvāviṃśe divase prāpte yo bhuṅkte hyekabhojanam |

90.2९०.२

सदा द्वादश मासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (९०।२)

sadā dvādaśa māsān vai juhvāno jātavedasam ||

91.1९१.१

धृतिमान् अहिंसानिरतः सत्यवाग् अनसूयकः । (९१।१)

dhṛtimān ahiṃsānirataḥ satyavāg anasūyakaḥ |

91.2९१.२

लोकान् वसूनाम् आप्नोति दिवाकरसमप्रभः ॥ (९१।२)

lokān vasūnām āpnoti divākarasamaprabhaḥ ||

92.1९२.१

कामचारी सुधाहारो विमानवरम् आस्थितः । (९२।१)

kāmacārī sudhāhāro vimānavaram āsthitaḥ |

92.2९२.२

रमते देवकन्याभिर् दिव्याभरणभूषितः ॥ (९२।२)

ramate devakanyābhir divyābharaṇabhūṣitaḥ ||

93.1९३.१

त्रयोविंशे तु दिवसे प्राशेद् यस्त्वेकभोजनम् । (९३।१)

trayoviṃśe tu divase prāśed yastvekabhojanam |

93.2९३.२

सदा द्वादश मासांस्तु मिताहारो जितेन्द्रियः ॥ (९३।२)

sadā dvādaśa māsāṃstu mitāhāro jitendriyaḥ ||

94.1९४.१

वायोर् उशनसश्चैव रुद्रलोकं च गच्छति । (९४।१)

vāyor uśanasaścaiva rudralokaṃ ca gacchati |

94.2९४.२

कामचारी कामगमः पूज्यमानो ऽप्सरोगणैः ॥ (९४।२)

kāmacārī kāmagamaḥ pūjyamāno 'psarogaṇaiḥ ||

95.1९५.१

अनेकगुणपर्यन्तं विमानवरम् आस्थितः । (९५।१)

anekaguṇaparyantaṃ vimānavaram āsthitaḥ |

95.2९५.२

रमते देवकन्याभिर् दिव्याभरणभूषितः ॥ (९५।२)

ramate devakanyābhir divyābharaṇabhūṣitaḥ ||

96.1९६.१

चतुर्विंशे तु दिवसे यः प्राशेद् एकभोजनम् । (९६।१)

caturviṃśe tu divase yaḥ prāśed ekabhojanam |

96.2९६.२

सदा द्वादश मासान् वै जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (९६।२)

sadā dvādaśa māsān vai juhvāno jātavedasam ||

97.1९७.१

आदित्यानाम् अधीवासे मोदमानो वसेच्चिरम् । (९७।१)

ādityānām adhīvāse modamāno vasecciram |

97.2९७.२

दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यगन्धानुलेपनः ॥ (९७।२)

divyamālyāmbaradharo divyagandhānulepanaḥ ||

98.1९८.१

विमाने काञ्चने दिव्ये हंसयुक्ते मनोरमे । (९८।१)

vimāne kāñcane divye haṃsayukte manorame |

98.2९८.२

रमते देवकन्यानां सहस्रैर् अयुतैस्तथा ॥ (९८।२)

ramate devakanyānāṃ sahasrair ayutaistathā ||

99.1९९.१

पञ्चविंशे तु दिवसे यः प्राशेद् एकभोजनम् । (९९।१)

pañcaviṃśe tu divase yaḥ prāśed ekabhojanam |

99.2९९.२

सदा द्वादश मासांस्तु पुष्कलं यानम् आरुहेत् ॥ (९९।२)

sadā dvādaśa māsāṃstu puṣkalaṃ yānam āruhet ||

100.1१००.१

सिंहव्याघ्रप्रयुक्तैश्च मेघस्वननिनादितैः । (१००।१)

siṃhavyāghraprayuktaiśca meghasvananināditaiḥ |

100.2१००.२

रथैः सनन्दिघोषैश्च पृष्ठतः सो ऽनुगम्यते ॥ (१००।२)

rathaiḥ sanandighoṣaiśca pṛṣṭhataḥ so 'nugamyate ||

101.1१०१.१

देवकन्यासमारूढै राजतैर् विमलैः शुभैः । (१०१।१)

devakanyāsamārūḍhai rājatair vimalaiḥ śubhaiḥ |

101.2१०१.२

विमानम् उत्तमं दिव्यम् आस्थाय सुमनोहरम् ॥ (१०१।२)

vimānam uttamaṃ divyam āsthāya sumanoharam ||

102.1१०२.१

तत्र कल्पसहस्रं वै वसते स्त्रीशतावृते । (१०२।१)

tatra kalpasahasraṃ vai vasate strīśatāvṛte |

102.2१०२.२

सुधारसं चोपजीवन्न् अमृतोपमम् उत्तमम् ॥ (१०२।२)

sudhārasaṃ copajīvann amṛtopamam uttamam ||

103.1१०३.१

षड्विंशे दिवसे यस्तु प्राश्नीयाद् एकभोजनम् । (१०३।१)

ṣaḍviṃśe divase yastu prāśnīyād ekabhojanam |

103.2१०३.२

सदा द्वादश मासांस्तु नियतो नियताशनः ॥ (१०३।२)

sadā dvādaśa māsāṃstu niyato niyatāśanaḥ ||

104.1१०४.१

जितेन्द्रियो वीतरागो जुह्वानो जातवेदसम् । (१०४।१)

jitendriyo vītarāgo juhvāno jātavedasam |

104.2१०४.२

स प्राप्नोति महाभागः पूज्यमानो ऽप्सरोगणैः ॥ (१०४।२)

sa prāpnoti mahābhāgaḥ pūjyamāno 'psarogaṇaiḥ ||

105.1१०५.१

सप्तानां मरुतां लोकान् वसूनां चापि सो ऽश्नुते । (१०५।१)

saptānāṃ marutāṃ lokān vasūnāṃ cāpi so 'śnute |

105.2१०५.२

विमाने स्फाटिके दिव्ये सर्वरत्नैर् अलंकृते ॥ (१०५।२)

vimāne sphāṭike divye sarvaratnair alaṃkṛte ||

106.1१०६.१

गन्धर्वैर् अप्सरोभिश्च पूज्यमानः प्रमोदते । (१०६।१)

gandharvair apsarobhiśca pūjyamānaḥ pramodate |

106.2१०६.२

द्वे युगानां सहस्रे तु दिव्ये दिव्येन तेजसा ॥ (१०६।२)

dve yugānāṃ sahasre tu divye divyena tejasā ||

107.1१०७.१

सप्तविंशे तु दिवसे यः प्राशेद् एकभोजनम् । (१०७।१)

saptaviṃśe tu divase yaḥ prāśed ekabhojanam |

107.2१०७.२

सदा द्वादश मासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम् ॥ (१०७।२)

sadā dvādaśa māsāṃstu juhvāno jātavedasam ||

108.1१०८.१

फलं प्राप्नोति विपुलं देवलोके च पूज्यते । (१०८।१)

phalaṃ prāpnoti vipulaṃ devaloke ca pūjyate |

108.2१०८.२

अमृताशी वसंस्तत्र स वितृप्तः प्रमोदते ॥ (१०८।२)

amṛtāśī vasaṃstatra sa vitṛptaḥ pramodate ||

109.1१०९.१

देवर्षिचरितं राजन् राजर्षिभिर् अधिष्ठितम् । (१०९।१)

devarṣicaritaṃ rājan rājarṣibhir adhiṣṭhitam |

109.2१०९.२

अध्यावसति दिव्यात्मा विमानवरम् आस्थितः ॥ (१०९।२)

adhyāvasati divyātmā vimānavaram āsthitaḥ ||

110.1११०.१

स्त्रीभिर् मनोभिरामाभी रममाणो मदोत्कटः । (११०।१)

strībhir manobhirāmābhī ramamāṇo madotkaṭaḥ |

110.2११०.२

युगकल्पसहस्राणि त्रीण्यावसति वै सुखम् ॥ (११०।२)

yugakalpasahasrāṇi trīṇyāvasati vai sukham ||

111.1१११.१

यो ऽष्टाविंशे तु दिवसे प्राश्नीयाद् एकभोजनम् । (१११।१)

yo 'ṣṭāviṃśe tu divase prāśnīyād ekabhojanam |

111.2१११.२

सदा द्वादश मासांस्तु जितात्मा विजितेन्द्रियः ॥ (१११।२)

sadā dvādaśa māsāṃstu jitātmā vijitendriyaḥ ||

112.1११२.१

फलं देवर्षिचरितं विपुलं समुपाश्नुते । (११२।१)

phalaṃ devarṣicaritaṃ vipulaṃ samupāśnute |

112.2११२.२

भोगवांस्तेजसा भाति सहस्रांशुर् इवामलः ॥ (११२।२)

bhogavāṃstejasā bhāti sahasrāṃśur ivāmalaḥ ||

113.1११३.१

सुकुमार्यश्च नार्यस्तं रममाणाः सुवर्चसः । (११३।१)

sukumāryaśca nāryastaṃ ramamāṇāḥ suvarcasaḥ |

113.2११३.२

पीनस्तनोरुजघना दिव्याभरणभूषिताः ॥ (११३।२)

pīnastanorujaghanā divyābharaṇabhūṣitāḥ ||

114.1११४.१

रमयन्ति मनः कान्ता विमाने सूर्यसंनिभे । (११४।१)

ramayanti manaḥ kāntā vimāne sūryasaṃnibhe |

114.2११४.२

सर्वकामगमे दिव्ये कल्पायुतशतं समाः ॥ (११४।२)

sarvakāmagame divye kalpāyutaśataṃ samāḥ ||

115.1११५.१

एकोनत्रिंशे दिवसे यः प्राशेद् एकभोजनम् । (११५।१)

ekonatriṃśe divase yaḥ prāśed ekabhojanam |

115.2११५.२

सदा द्वादश मासान् वै सत्यव्रतपरायणः ॥ (११५।२)

sadā dvādaśa māsān vai satyavrataparāyaṇaḥ ||

116.1११६.१

तस्य लोकाः शुभा दिव्या देवराजर्षिपूजिताः । (११६।१)

tasya lokāḥ śubhā divyā devarājarṣipūjitāḥ |

116.2११६.२

विमानं चन्द्रशुभ्राभं दिव्यं समधिगच्छति ॥ (११६।२)

vimānaṃ candraśubhrābhaṃ divyaṃ samadhigacchati ||

117.1११७.१

जातरूपमयं युक्तं सर्वरत्नविभूषितम् । (११७।१)

jātarūpamayaṃ yuktaṃ sarvaratnavibhūṣitam |

117.2११७.२

अप्सरोगणसम्पूर्णं गन्धर्वैर् अभिनादितम् ॥ (११७।२)

apsarogaṇasampūrṇaṃ gandharvair abhināditam ||

118.1११८.१

तत्र चैनं शुभा नार्यो दिव्याभरणभूषिताः । (११८।१)

tatra cainaṃ śubhā nāryo divyābharaṇabhūṣitāḥ |

118.2११८.२

मनोभिरामा मधुरा रमयन्ति मदोत्कटाः ॥ (११८।२)

manobhirāmā madhurā ramayanti madotkaṭāḥ ||

119.1११९.१

भोगवांस्तेजसा युक्तो वैश्वानरसमप्रभः । (११९।१)

bhogavāṃstejasā yukto vaiśvānarasamaprabhaḥ |

119.2११९.२

दिव्यो दिव्येन वपुषा भ्राजमान इवामरः ॥ (११९।२)

divyo divyena vapuṣā bhrājamāna ivāmaraḥ ||

120.1१२०.१

वसूनां मरुतां चैव साध्यानाम् अश्विनोस्तथा । (१२०।१)

vasūnāṃ marutāṃ caiva sādhyānām aśvinostathā |

120.2१२०.२

रुद्राणां च तथा लोकान् ब्रह्मलोकं च गच्छति ॥ (१२०।२)

rudrāṇāṃ ca tathā lokān brahmalokaṃ ca gacchati ||

121.1१२१.१

यस्तु मासे गते भुङ्क्ते एकभक्तं शमात्मकः । (१२१।१)

yastu māse gate bhuṅkte ekabhaktaṃ śamātmakaḥ |

121.2१२१.२

सदा द्वादश मासान् वै ब्रह्मलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (१२१।२)

sadā dvādaśa māsān vai brahmalokam avāpnuyāt ||

122.1१२२.१

सुधारसकृताहारः श्रीमान् सर्वमनोहरः । (१२२।१)

sudhārasakṛtāhāraḥ śrīmān sarvamanoharaḥ |

122.2१२२.२

तेजसा वपुषा लक्ष्म्या भ्राजते रश्मिवान् इव ॥ (१२२।२)

tejasā vapuṣā lakṣmyā bhrājate raśmivān iva ||

123.1१२३.१

दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यगन्धानुलेपनः । (१२३।१)

divyamālyāmbaradharo divyagandhānulepanaḥ |

123.2१२३.२

सुखेष्वभिरतो योगी दुःखानाम् अविजानकः ॥ (१२३।२)

sukheṣvabhirato yogī duḥkhānām avijānakaḥ ||

124.1१२४.१

स्वयंप्रभाभिर् नारीभिर् विमानस्थो महीयते । (१२४।१)

svayaṃprabhābhir nārībhir vimānastho mahīyate |

124.2१२४.२

रुद्रदेवर्षिकन्याभिः सततं चाभिपूज्यते ॥ (१२४।२)

rudradevarṣikanyābhiḥ satataṃ cābhipūjyate ||

125.1१२५.१

नानाविधसुरूपाभिर् नानारागाभिर् एव च । (१२५।१)

nānāvidhasurūpābhir nānārāgābhir eva ca |

125.2१२५.२

नानामधुरभाषाभिर् नानारतिभिर् एव च ॥ (१२५।२)

nānāmadhurabhāṣābhir nānāratibhir eva ca ||

126.1१२६.१

विमाने नगराकारे सूर्यवत् सूर्यसंनिभे । (१२६।१)

vimāne nagarākāre sūryavat sūryasaṃnibhe |

126.2१२६.२

पृष्ठतः सोमसंकाशे उदक् चैवाभ्रसंनिभे ॥ (१२६।२)

pṛṣṭhataḥ somasaṃkāśe udak caivābhrasaṃnibhe ||

127.1१२७.१

दक्षिणायां तु रक्ताभे अधस्तान्नीलमण्डले । (१२७।१)

dakṣiṇāyāṃ tu raktābhe adhastānnīlamaṇḍale |

127.2१२७.२

ऊर्ध्वं चित्राभिसंकाशे नैको वसति पूजितः ॥ (१२७।२)

ūrdhvaṃ citrābhisaṃkāśe naiko vasati pūjitaḥ ||

128.1१२८.१

यावद् वर्षसहस्रं तु जम्बूद्वीपे प्रवर्षति । (१२८।१)

yāvad varṣasahasraṃ tu jambūdvīpe pravarṣati |

128.2१२८.२

तावत् संवत्सराः प्रोक्ता ब्रह्मलोकस्य धीमतः ॥ (१२८।२)

tāvat saṃvatsarāḥ proktā brahmalokasya dhīmataḥ ||

129.1१२९.१

विप्रुषश्चैव यावन्त्यो निपतन्ति नभस्तलात् । (१२९।१)

vipruṣaścaiva yāvantyo nipatanti nabhastalāt |

129.2१२९.२

वर्षासु वर्षतस्तावन्निवसत्यमरप्रभः ॥ (१२९।२)

varṣāsu varṣatastāvannivasatyamaraprabhaḥ ||

130.1१३०.१

मासोपवासी वर्षैस्तु दशभिः स्वर्गम् उत्तमम् । (१३०।१)

māsopavāsī varṣaistu daśabhiḥ svargam uttamam |

130.2१३०.२

महर्षित्वम् अथासाद्य सशरीरगतिर् भवेत् ॥ (१३०।२)

maharṣitvam athāsādya saśarīragatir bhavet ||

131.1१३१.१

मुनिर् दान्तो जितक्रोधो जितशिश्नोदरः सदा । (१३१।१)

munir dānto jitakrodho jitaśiśnodaraḥ sadā |

131.2१३१.२

जुह्वन्न् अग्नींश्च नियतः संध्योपासनसेविता ॥ (१३१।२)

juhvann agnīṃśca niyataḥ saṃdhyopāsanasevitā ||

132.1१३२.१

बहुभिर् नियमैर् एवं मासान् अश्नाति यो नरः । (१३२।१)

bahubhir niyamair evaṃ māsān aśnāti yo naraḥ |

132.2१३२.२

अभ्रावकाशशीलश्च तस्य वासो निरुच्यते ॥ (१३२।२)

abhrāvakāśaśīlaśca tasya vāso nirucyate ||

133.1१३३.१

दिवं गत्वा शरीरेण स्वेन राजन् यथामरः । (१३३।१)

divaṃ gatvā śarīreṇa svena rājan yathāmaraḥ |

133.2१३३.२

स्वर्गं पुण्यं यथाकामम् उपभुङ्क्ते यथाविधि ॥ (१३३।२)

svargaṃ puṇyaṃ yathākāmam upabhuṅkte yathāvidhi ||

134.1१३४.१

एष ते भरतश्रेष्ठ यज्ञानां विधिर् उत्तमः । (१३४।१)

eṣa te bharataśreṣṭha yajñānāṃ vidhir uttamaḥ |

134.2१३४.२

व्याख्यातो ह्यानुपूर्व्येण उपवासफलात्मकः ॥ (१३४।२)

vyākhyāto hyānupūrvyeṇa upavāsaphalātmakaḥ ||

135.1१३५.१

दरिद्रैर् मनुजैः पार्थ प्राप्यं यज्ञफलं यथा । (१३५।१)

daridrair manujaiḥ pārtha prāpyaṃ yajñaphalaṃ yathā |

135.2१३५.२

उपवासम् इमं कृत्वा गच्छेच्च परमां गतिम् । (१३५।२)

upavāsam imaṃ kṛtvā gacchecca paramāṃ gatim |

135.3१३५.३

देवद्विजातिपूजायां रतो भरतसत्तम ॥ (१३५।३)

devadvijātipūjāyāṃ rato bharatasattama ||

136.1१३६.१

उपवासविधिस्त्वेष विस्तरेण प्रकीर्तितः । (१३६।१)

upavāsavidhistveṣa vistareṇa prakīrtitaḥ |

136.2१३६.२

नियतेष्वप्रमत्तेषु शौचवत्सु महात्मसु ॥ (१३६।२)

niyateṣvapramatteṣu śaucavatsu mahātmasu ||

137.1१३७.१

दम्भद्रोहनिवृत्तेषु कृतबुद्धिषु भारत । (१३७।१)

dambhadrohanivṛtteṣu kṛtabuddhiṣu bhārata |

137.2१३७.२

अचलेष्वप्रकम्पेषु मा ते भूद् अत्र संशयः ॥ (१३७।२)

acaleṣvaprakampeṣu mā te bhūd atra saṃśayaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 110

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit