महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 45

1373 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

प्राप्य राज्यं महातेजा धर्मराजो युधिष्ठिरः । (१।२)

prāpya rājyaṃ mahātejā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

1.3१.३

यद् अन्यद् अकरोद् विप्र तन्मे वक्तुम् इहार्हसि ॥ (१।३)

yad anyad akarod vipra tanme vaktum ihārhasi ||

2.1२.१

भगवान् वा हृषीकेशस्त्रैलोक्यस्य परो गुरुः । (२।१)

bhagavān vā hṛṣīkeśastrailokyasya paro guruḥ |

2.2२.२

ऋषे यद् अकरोद् वीरस्तच्च व्याख्यातुम् अर्हसि ॥ (२।२)

ṛṣe yad akarod vīrastacca vyākhyātum arhasi ||

3.1३.१

वैशंपायन उवाच । (३।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

3.2३.२

शृणु राजेन्द्र तत्त्वेन कीर्त्यमानं मयानघ । (३।२)

śṛṇu rājendra tattvena kīrtyamānaṃ mayānagha |

3.3३.३

वासुदेवं पुरस्कृत्य यद् अकुर्वत पाण्डवाः ॥ (३।३)

vāsudevaṃ puraskṛtya yad akurvata pāṇḍavāḥ ||

4.1४.१

प्राप्य राज्यं महातेजा धर्मराजो युधिष्ठिरः । (४।१)

prāpya rājyaṃ mahātejā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

4.2४.२

चातुर्वर्ण्यं यथायोगं स्वे स्वे धर्मे न्यवेशयत् ॥ (४।२)

cāturvarṇyaṃ yathāyogaṃ sve sve dharme nyaveśayat ||

5.1५.१

ब्राह्मणानां सहस्रं च स्नातकानां महात्मनाम् । (५।१)

brāhmaṇānāṃ sahasraṃ ca snātakānāṃ mahātmanām |

5.2५.२

सहस्रनिष्कम् एकैकं वाचयामास पाण्डवः ॥ (५।२)

sahasraniṣkam ekaikaṃ vācayāmāsa pāṇḍavaḥ ||

6.1६.१

तथानुजीविनो भृत्यान् संश्रितान् अतिथीन् अपि । (६।१)

tathānujīvino bhṛtyān saṃśritān atithīn api |

6.2६.२

कामैः संतर्पयामास कृपणांस्तर्ककान् अपि ॥ (६।२)

kāmaiḥ saṃtarpayāmāsa kṛpaṇāṃstarkakān api ||

7.1७.१

पुरोहिताय धौम्याय प्रादाद् अयुतशः स गाः । (७।१)

purohitāya dhaumyāya prādād ayutaśaḥ sa gāḥ |

7.2७.२

धनं सुवर्णं रजतं वासांसि विविधानि च ॥ (७।२)

dhanaṃ suvarṇaṃ rajataṃ vāsāṃsi vividhāni ca ||

8.1८.१

कृपाय च महाराज गुरुवृत्तिम् अवर्तत । (८।१)

kṛpāya ca mahārāja guruvṛttim avartata |

8.2८.२

विदुराय च धर्मात्मा पूजां चक्रे यतव्रतः ॥ (८।२)

vidurāya ca dharmātmā pūjāṃ cakre yatavrataḥ ||

9.1९.१

भक्षान्नपानैर् विविधैर् वासोभिः शयनासनैः । (९।१)

bhakṣānnapānair vividhair vāsobhiḥ śayanāsanaiḥ |

9.2९.२

सर्वान् संतोषयामास संश्रितान् ददतां वरः ॥ (९।२)

sarvān saṃtoṣayāmāsa saṃśritān dadatāṃ varaḥ ||

10.1१०.१

लब्धप्रशमनं कृत्वा स राजा राजसत्तम । (१०।१)

labdhapraśamanaṃ kṛtvā sa rājā rājasattama |

10.2१०.२

युयुत्सोर् धार्तराष्ट्रस्य पूजां चक्रे महायशाः ॥ (१०।२)

yuyutsor dhārtarāṣṭrasya pūjāṃ cakre mahāyaśāḥ ||

11.1११.१

धृतराष्ट्राय तद् राज्यं गान्धार्यै विदुराय च । (११।१)

dhṛtarāṣṭrāya tad rājyaṃ gāndhāryai vidurāya ca |

11.2११.२

निवेद्य स्वस्थवद् राजन्न् आस्ते राजा युधिष्ठिरः ॥ (११।२)

nivedya svasthavad rājann āste rājā yudhiṣṭhiraḥ ||

12.1१२.१

तथा सर्वं स नगरं प्रसाद्य जनमेजय । (१२।१)

tathā sarvaṃ sa nagaraṃ prasādya janamejaya |

12.2१२.२

वासुदेवं महात्मानम् अभ्यगच्छत् कृताञ्जलिः ॥ (१२।२)

vāsudevaṃ mahātmānam abhyagacchat kṛtāñjaliḥ ||

13.1१३.१

ततो महति पर्यङ्के मणिकाञ्चनभूषिते । (१३।१)

tato mahati paryaṅke maṇikāñcanabhūṣite |

13.2१३.२

ददर्श कृष्णम् आसीनं नीलं मेराविवाम्बुदम् ॥ (१३।२)

dadarśa kṛṣṇam āsīnaṃ nīlaṃ merāvivāmbudam ||

14.1१४.१

जाज्वल्यमानं वपुषा दिव्याभरणभूषितम् । (१४।१)

jājvalyamānaṃ vapuṣā divyābharaṇabhūṣitam |

14.2१४.२

पीतकौशेयसंवीतं हेम्नीवोपहितं मणिम् ॥ (१४।२)

pītakauśeyasaṃvītaṃ hemnīvopahitaṃ maṇim ||

15.1१५.१

कौस्तुभेन उरःस्थेन मणिनाभिविराजितम् । (१५।१)

kaustubhena uraḥsthena maṇinābhivirājitam |

15.2१५.२

उद्यतेवोदयं शैलं सूर्येणाप्तकिरीटिनम् । (१५।२)

udyatevodayaṃ śailaṃ sūryeṇāptakirīṭinam |

15.3१५.३

नौपम्यं विद्यते यस्य त्रिषु लोकेषु किंचन ॥ (१५।३)

naupamyaṃ vidyate yasya triṣu lokeṣu kiṃcana ||

16.1१६.१

सो ऽभिगम्य महात्मानं विष्णुं पुरुषविग्रहम् । (१६।१)

so 'bhigamya mahātmānaṃ viṣṇuṃ puruṣavigraham |

16.2१६.२

उवाच मधुराभाषः स्मितपूर्वम् इदं तदा ॥ (१६।२)

uvāca madhurābhāṣaḥ smitapūrvam idaṃ tadā ||

17.1१७.१

सुखेन ते निशा कच्चिद् व्युष्टा बुद्धिमतां वर । (१७।१)

sukhena te niśā kaccid vyuṣṭā buddhimatāṃ vara |

17.2१७.२

कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि तवाच्युत ॥ (१७।२)

kaccijjñānāni sarvāṇi prasannāni tavācyuta ||

18.1१८.१

तव ह्याश्रित्य तां देवीं बुद्धिं बुद्धिमतां वर । (१८।१)

tava hyāśritya tāṃ devīṃ buddhiṃ buddhimatāṃ vara |

18.2१८.२

वयं राज्यम् अनुप्राप्ताः पृथिवी च वशे स्थिता ॥ (१८।२)

vayaṃ rājyam anuprāptāḥ pṛthivī ca vaśe sthitā ||

19.1१९.१

भवत्प्रसादाद् भगवंस्त्रिलोकगतिविक्रम । (१९।१)

bhavatprasādād bhagavaṃstrilokagativikrama |

19.2१९.२

जयः प्राप्तो यशश्चाग्र्यं न च धर्माच्च्युता वयम् ॥ (१९।२)

jayaḥ prāpto yaśaścāgryaṃ na ca dharmāccyutā vayam ||

20.1२०.१

तं तथा भाषमाणं तु धर्मराजं युधिष्ठिरम् । (२०।१)

taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ tu dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram |

20.2२०.२

नोवाच भगवान् किंचिद् ध्यानम् एवान्वपद्यत ॥ (२०।२)

novāca bhagavān kiṃcid dhyānam evānvapadyata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 45

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit