महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 84

1919 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

मागधेनार्चितो राजन् पाण्डवः श्वेतवाहनः । (१।२)

māgadhenārcito rājan pāṇḍavaḥ śvetavāhanaḥ |

1.3१.३

दक्षिणां दिशम् आस्थाय चारयामास तं हयम् ॥ (१।३)

dakṣiṇāṃ diśam āsthāya cārayāmāsa taṃ hayam ||

2.1२.१

ततः स पुनर् आवृत्य हयः कामचरो बली । (२।१)

tataḥ sa punar āvṛtya hayaḥ kāmacaro balī |

2.2२.२

आससाद पुरीं रम्यां चेदीनां शुक्तिसाह्वयाम् ॥ (२।२)

āsasāda purīṃ ramyāṃ cedīnāṃ śuktisāhvayām ||

3.1३.१

शरभेणार्चितस्तत्र शिशुपालात्मजेन सः । (३।१)

śarabheṇārcitastatra śiśupālātmajena saḥ |

3.2३.२

युद्धपूर्वेण मानेन पूजया च महाबलः ॥ (३।२)

yuddhapūrveṇa mānena pūjayā ca mahābalaḥ ||

4.1४.१

तत्रार्चितो ययौ राजंस्तदा स तुरगोत्तमः । (४।१)

tatrārcito yayau rājaṃstadā sa turagottamaḥ |

4.2४.२

काशीन् अन्ध्रान् कोसलांश्च किरातान् अथ तङ्गणान् ॥ (४।२)

kāśīn andhrān kosalāṃśca kirātān atha taṅgaṇān ||

5.1५.१

तत्र पूजां यथान्यायं प्रतिगृह्य स पाण्डवः । (५।१)

tatra pūjāṃ yathānyāyaṃ pratigṛhya sa pāṇḍavaḥ |

5.2५.२

पुनर् आवृत्य कौन्तेयो दशार्णान् अगमत् तदा ॥ (५।२)

punar āvṛtya kaunteyo daśārṇān agamat tadā ||

6.1६.१

तत्र चित्राङ्गदो नाम बलवान् वसुधाधिपः । (६।१)

tatra citrāṅgado nāma balavān vasudhādhipaḥ |

6.2६.२

तेन युद्धम् अभूत् तस्य विजयस्यातिभैरवम् ॥ (६।२)

tena yuddham abhūt tasya vijayasyātibhairavam ||

7.1७.१

तं चापि वशम् आनीय किरीटी पुरुषर्षभः । (७।१)

taṃ cāpi vaśam ānīya kirīṭī puruṣarṣabhaḥ |

7.2७.२

निषादराज्ञो विषयम् एकलव्यस्य जग्मिवान् ॥ (७।२)

niṣādarājño viṣayam ekalavyasya jagmivān ||

8.1८.१

एकलव्यसुतश्चैनं युद्धेन जगृहे तदा । (८।१)

ekalavyasutaścainaṃ yuddhena jagṛhe tadā |

8.2८.२

ततश्चक्रे निषादैः स संग्रामं रोमहर्षणम् ॥ (८।२)

tataścakre niṣādaiḥ sa saṃgrāmaṃ romaharṣaṇam ||

9.1९.१

ततस्तम् अपि कौन्तेयः समरेष्वपराजितः । (९।१)

tatastam api kaunteyaḥ samareṣvaparājitaḥ |

9.2९.२

जिगाय समरे वीरो यज्ञविघ्नार्थम् उद्यतम् ॥ (९।२)

jigāya samare vīro yajñavighnārtham udyatam ||

10.1१०.१

स तं जित्वा महाराज नैषादिं पाकशासनिः । (१०।१)

sa taṃ jitvā mahārāja naiṣādiṃ pākaśāsaniḥ |

10.2१०.२

अर्चितः प्रययौ भूयो दक्षिणं सलिलार्णवम् ॥ (१०।२)

arcitaḥ prayayau bhūyo dakṣiṇaṃ salilārṇavam ||

11.1११.१

तत्रापि द्रविडैर् अन्ध्रै रौद्रैर् माहिषकैर् अपि । (११।१)

tatrāpi draviḍair andhrai raudrair māhiṣakair api |

11.2११.२

तथा कोल्लगिरेयैश्च युद्धम् आसीत् किरीटिनः ॥ (११।२)

tathā kollagireyaiśca yuddham āsīt kirīṭinaḥ ||

12.1१२.१

तुरगस्य वशेनाथ सुराष्ट्रान् अभितो ययौ । (१२।१)

turagasya vaśenātha surāṣṭrān abhito yayau |

12.2१२.२

गोकर्णम् अपि चासाद्य प्रभासम् अपि जग्मिवान् ॥ (१२।२)

gokarṇam api cāsādya prabhāsam api jagmivān ||

13.1१३.१

ततो द्वारवतीं रम्यां वृष्णिवीराभिरक्षिताम् । (१३।१)

tato dvāravatīṃ ramyāṃ vṛṣṇivīrābhirakṣitām |

13.2१३.२

आससाद हयः श्रीमान् कुरुराजस्य यज्ञियः ॥ (१३।२)

āsasāda hayaḥ śrīmān kururājasya yajñiyaḥ ||

14.1१४.१

तम् उन्मथ्य हयश्रेष्ठं यादवानां कुमारकाः । (१४।१)

tam unmathya hayaśreṣṭhaṃ yādavānāṃ kumārakāḥ |

14.2१४.२

प्रययुस्तांस्तदा राजन्न् उग्रसेनो न्यवारयत् ॥ (१४।२)

prayayustāṃstadā rājann ugraseno nyavārayat ||

15.1१५.१

ततः पुर्या विनिष्क्रम्य वृष्ण्यन्धकपतिस्तदा । (१५।१)

tataḥ puryā viniṣkramya vṛṣṇyandhakapatistadā |

15.2१५.२

सहितो वसुदेवेन मातुलेन किरीटिनः ॥ (१५।२)

sahito vasudevena mātulena kirīṭinaḥ ||

16.1१६.१

तौ समेत्य कुरुश्रेष्ठं विधिवत् प्रीतिपूर्वकम् । (१६।१)

tau sametya kuruśreṣṭhaṃ vidhivat prītipūrvakam |

16.2१६.२

परया भरतश्रेष्ठं पूजया समवस्थितौ । (१६।२)

parayā bharataśreṣṭhaṃ pūjayā samavasthitau |

16.3१६.३

ततस्ताभ्याम् अनुज्ञातो ययौ येन हयो गतः ॥ (१६।३)

tatastābhyām anujñāto yayau yena hayo gataḥ ||

17.1१७.१

ततः स पश्चिमं देशं समुद्रस्य तदा हयः । (१७।१)

tataḥ sa paścimaṃ deśaṃ samudrasya tadā hayaḥ |

17.2१७.२

क्रमेण व्यचरत् स्फीतं ततः पञ्चनदं ययौ ॥ (१७।२)

krameṇa vyacarat sphītaṃ tataḥ pañcanadaṃ yayau ||

18.1१८.१

तस्माद् अपि स कौरव्य गान्धारविषयं हयः । (१८।१)

tasmād api sa kauravya gāndhāraviṣayaṃ hayaḥ |

18.2१८.२

विचचार यथाकामं कौन्तेयानुगतस्तदा ॥ (१८।२)

vicacāra yathākāmaṃ kaunteyānugatastadā ||

19.1१९.१

तत्र गान्धारराजेन युद्धम् आसीन्महात्मनः । (१९।१)

tatra gāndhārarājena yuddham āsīnmahātmanaḥ |

19.2१९.२

घोरं शकुनिपुत्रेण पूर्ववैरानुसारिणा ॥ (१९।२)

ghoraṃ śakuniputreṇa pūrvavairānusāriṇā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 84

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit