संजय उवाच । (१।१)

वर्तमाने तथा रौद्रे रात्रियुद्धे विशां पते । (१।२)

सर्वभूतक्षयकरे धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (१।३)

अब्रवीत् पाण्डवांश्चैव पाञ्चालांश्च ससोमकान् । (२।१)

अभ्यद्रवत गच्छध्वं द्रोणम् एव जिघांसया ॥ (२।२)

राज्ञस्ते वचनाद् राजन् पाञ्चालाः सोमकास्तथा । (३।१)

द्रोणम् एवाभ्यवर्तन्त नदन्तो भैरवान् रवान् ॥ (३।२)

तान् वयं प्रतिगर्जन्तः प्रत्युद्यातास्त्वमर्षिताः । (४।१)

यथाशक्ति यथोत्साहं यथासत्त्वं च संयुगे ॥ (४।२)

कृतवर्मा च हार्दिक्यो युधिष्ठिरम् उपाद्रवत् । (५।१)

द्रोणं प्रति जिघांसन्तं मत्तो मत्तम् इव द्विपम् ॥ (५।२)

शैनेयं शरवर्षाणि विकिरन्तं समन्ततः । (६।१)

अभ्ययात् कौरवो राजन् भूरिः संग्राममूर्धनि ॥ (६।२)

सहदेवम् अथायान्तं द्रोणप्रेप्सुं महारथम् । (७।१)

कर्णो वैकर्तनो राजन् वारयामास पाण्डवम् ॥ (७।२)

भीमसेनम् अथायान्तं व्यादितास्यम् इवान्तकम् । (८।१)

स्वयं दुर्योधनो युद्धे प्रतीपं मृत्युम् आव्रजत् ॥ (८।२)

नकुलं च युधां श्रेष्ठं सर्वयुद्धविशारदम् । (९।१)

शकुनिः सौबलो राजन् वारयामास सत्वरः ॥ (९।२)

शिखण्डिनम् अथायान्तं रथेन रथिनां वरम् । (१०।१)

कृपः शारद्वतो राजन् वारयामास संयुगे ॥ (१०।२)

प्रतिविन्ध्यम् अथायान्तं मयूरसदृशैर् हयैः । (११।१)

दुःशासनो महाराज यत्तो यत्तम् अवारयत् ॥ (११।२)

भैमसेनिम् अथायान्तं मायाशतविशारदम् । (१२।१)

अश्वत्थामा पितुर् मानं कुर्वाणः प्रत्यषेधयत् ॥ (१२।२)

द्रुपदं वृषसेनस्तु ससैन्यं सपदानुगम् । (१३।१)

वारयामास समरे द्रोणप्रेप्सुं महारथम् ॥ (१३।२)

विराटं द्रुतम् आयान्तं द्रोणस्य निधनं प्रति । (१४।१)

मद्रराजः सुसंक्रुद्धो वारयामास भारत ॥ (१४।२)

शतानीकम् अथायान्तं नाकुलिं रभसं रणे । (१५।१)

चित्रसेनो रुरोधाशु शरैर् द्रोणवधेप्सया ॥ (१५।२)

अर्जुनं च युधां श्रेष्ठं प्राद्रवन्तं महारथम् । (१६।१)

अलम्बुसो महाराज राक्षसेन्द्रो न्यवारयत् ॥ (१६।२)

तथा द्रोणं महेष्वासं निघ्नन्तं शात्रवान् रणे । (१७।१)

धृष्टद्युम्नो ऽथ पाञ्चाल्यो हृष्टरूपम् अवारयत् ॥ (१७।२)

तथान्यान् पाण्डुपुत्राणां समायातान्महारथान् । (१८।१)

तावका रथिनो राजन् वारयामासुर् ओजसा ॥ (१८।२)

गजारोहा गजैस्तूर्णं संनिपत्य महामृधे । (१९।१)

योधयन्तः स्म दृश्यन्ते शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (१९।२)

निशीथे तुरगा राजन्न् आद्रवन्तः परस्परम् । (२०।१)

समदृश्यन्त वेगेन पक्षवन्त इवाद्रयः ॥ (२०।२)

सादिनः सादिभिः सार्धं प्रासशक्त्यृष्टिपाणयः । (२१।१)

समागच्छन्महाराज विनदन्तः पृथक् पृथक् ॥ (२१।२)

नरास्तु बहवस्तत्र समाजग्मुः परस्परम् । (२२।१)

गदाभिर् मुसलैश्चैव नानाशस्त्रैश्च संघशः ॥ (२२।२)

कृतवर्मा तु हार्दिक्यो धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । (२३।१)

वारयामास संक्रुद्धो वेलेवोद्वृत्तम् अर्णवम् ॥ (२३।२)

युधिष्ठिरस्तु हार्दिक्यं विद्ध्वा पञ्चभिर् आशुगैः । (२४।१)

पुनर् विव्याध विंशत्या तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (२४।२)

कृतवर्मा तु संक्रुद्धो धर्मपुत्रस्य मारिष । (२५।१)

धनुश्चिछेद भल्लेन तं च विव्याध सप्तभिः ॥ (२५।२)

अथान्यद् धनुर् आदाय धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । (२६।१)

हार्दिक्यं दशभिर् बाणैर् बाह्वोर् उरसि चार्पयत् ॥ (२६।२)

माधवस्तु रणे विद्धो धर्मपुत्रेण मारिष । (२७।१)

प्राकम्पत च रोषेण सप्तभिश्चार्दयच्छरैः ॥ (२७।२)

तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा हस्तावापं निकृत्य च । (२८।१)

प्राहिणोन्निशितान् बाणान् पञ्च राजञ् शिलाशितान् ॥ (२८।२)

ते तस्य कवचं भित्त्वा हेमचित्रं महाधनम् । (२९।१)

प्राविशन् धरणीम् उग्रा वल्मीकम् इव पन्नगाः ॥ (२९।२)

अक्ष्णोर् निमेषमात्रेण सो ऽन्यद् आदाय कार्मुकम् । (३०।१)

विव्याध पाण्डवं षष्ट्या सूतं च नवभिः शरैः ॥ (३०।२)

तस्य शक्तिम् अमेयात्मा पाण्डवो भुजगोपमाम् । (३१।१)

चिक्षेप भरतश्रेष्ठ रथे न्यस्य महद् धनुः ॥ (३१।२)

सा हेमचित्रा महती पाण्डवेन प्रवेरिता । (३२।१)

निर्भिद्य दक्षिणं बाहुं प्राविशद् धरणीतलम् ॥ (३२।२)

एतस्मिन् एव काले तु गृह्य पार्थः पुनर् धनुः । (३३।१)

हार्दिक्यं छादयामास शरैः संनतपर्वभिः ॥ (३३।२)

ततस्तु समरे शूरो वृष्णीनां प्रवरो रथी । (३४।१)

व्यश्वसूतरथं चक्रे निमेषार्धाद् युधिष्ठिरम् ॥ (३४।२)

ततस्तु पाण्डवो ज्येष्ठः खड्गचर्म समाददे । (३५।१)

तद् अस्य निशितैर् बाणैर् व्यधमन्माधवो रणे ॥ (३५।२)

तोमरं तु ततो गृह्य स्वर्णदण्डं दुरासदम् । (३६।१)

प्रेषयत् समरे तूर्णं हार्दिक्यस्य युधिष्ठिरः ॥ (३६।२)

तम् आपतन्तं सहसा धर्मराजभुजच्युतम् । (३७।१)

द्विधा चिछेद हार्दिक्यः कृतहस्तः स्मयन्न् इव ॥ (३७।२)

ततः शरशतेनाजौ धर्मपुत्रम् अवाकिरत् । (३८।१)

कवचं चास्य संक्रुद्धः शरैस्तीक्ष्णैर् अदारयत् ॥ (३८।२)

हार्दिक्यशरसंछिन्नं कवचं तन्महात्मनः । (३९।१)

व्यशीर्यत रणे राजंस्ताराजालम् इवाम्बरात् ॥ (३९।२)

स छिन्नधन्वा विरथः शीर्णवर्मा शरार्दितः । (४०।१)

अपायासीद् रणात् तूर्णं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ (४०।२)

कृतवर्मा तु निर्जित्य धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । (४१।१)

पुनर् द्रोणस्य जुगुपे चक्रम् एव महाबलः ॥ (४१।२)