भीष्म उवाच । (१।१)

तस्यां निशायां व्युष्टायां गते तस्मिन् द्विजोत्तमे । (१।२)

निष्क्रम्य गौतमो ऽगच्छत् समुद्रं प्रति भारत ॥ (१।३)

सामुद्रकान् स वणिजस्ततो ऽपश्यत् स्थितान् पथि । (२।१)

स तेन सार्थेन सह प्रययौ सागरं प्रति ॥ (२।२)

स तु सार्थो महाराज कस्मिंश्चिद् गिरिगह्वरे । (३।१)

मत्तेन द्विरदेनाथ निहतः प्रायशो ऽभवत् ॥ (३।२)

स कथंचित् ततस्तस्मात् सार्थान्मुक्तो द्विजस्तदा । (४।१)

कांदिग्भूतो जीवितार्थी प्रदुद्रावोत्तरां दिशम् ॥ (४।२)

स सर्वतः परिभ्रष्टः सार्थाद् देशात् तथार्थतः । (५।१)

एकाकी व्यद्रवत् तत्र वने किंपुरुषो यथा ॥ (५।२)

स पन्थानम् अथासाद्य समुद्राभिसरं तदा । (६।१)

आससाद वनं रम्यं महत् पुष्पितपादपम् ॥ (६।२)

सर्वर्तुकैर् आम्रवनैः पुष्पितैर् उपशोभितम् । (७।१)

नन्दनोद्देशसदृशं यक्षकिंनरसेवितम् ॥ (७।२)

शालतालधवाश्वत्थत्वचागुरुवनैस्तथा । (८।१)

चन्दनस्य च मुख्यस्य पादपैर् उपशोभितम् । (८।२)

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु शुभेषु सुसुगन्धिषु ॥ (८।३)

समन्ततो द्विजश्रेष्ठा वल्गु कूजन्ति तत्र वै । (९।१)

मनुष्यवदनास्त्वन्ये भारुण्डा इति विश्रुताः । (९।२)

भूलिङ्गशकुनाश्चान्ये समुद्रं सर्वतो ऽभवन् ॥ (९।३)

स तान्यतिमनोज्ञानि विहंगाभिरुतानि वै । (१०।१)

शृण्वन् सुरमणीयानि विप्रो ऽगच्छत गौतमः ॥ (१०।२)

ततो ऽपश्यत् सुरम्ये स सुवर्णसिकताचिते । (११।१)

देशभागे समे चित्रे स्वर्गोद्देशसमप्रभे ॥ (११।२)

श्रिया जुष्टं महावृक्षं न्यग्रोधं परिमण्डलम् । (१२।१)

शाखाभिर् अनुरूपाभिर् भूषितं छत्रसंनिभम् ॥ (१२।२)

तस्य मूलं सुसंसिक्तं वरचन्दनवारिणा । (१३।१)

दिव्यपुष्पान्वितं श्रीमत् पितामहसदोपमम् ॥ (१३।२)

तं दृष्ट्वा गौतमः प्रीतो मुनिकान्तम् अनुत्तमम् । (१४।१)

मेध्यं सुरगृहप्रख्यं पुष्पितैः पादपैर् वृतम् । (१४।२)

तम् आगम्य मुदा युक्तस्तस्याधस्ताद् उपाविशत् ॥ (१४।३)

तत्रासीनस्य कौरव्य गौतमस्य सुखः शिवः । (१५।१)

पुष्पाणि समुपस्पृश्य प्रववावनिलः शुचिः । (१५।२)

ह्लादयन् सर्वगात्राणि गौतमस्य तदा नृप ॥ (१५।३)

स तु विप्रः परिश्रान्तः स्पृष्टः पुण्येन वायुना । (१६।१)

सुखम् आसाद्य सुष्वाप भास्करश्चास्तम् अभ्यगात् ॥ (१६।२)

ततो ऽस्तं भास्करे याते संध्याकाल उपस्थिते । (१७।१)

आजगाम स्वभवनं ब्रह्मलोकात् खगोत्तमः ॥ (१७।२)

नाडीजङ्घ इति ख्यातो दयितो ब्रह्मणः सखा । (१८।१)

बकराजो महाप्राज्ञः कश्यपस्यात्मसंभवः ॥ (१८।२)

राजधर्मेति विख्यातो बभूवाप्रतिमो भुवि । (१९।१)

देवकन्यासुतः श्रीमान् विद्वान् देवपतिप्रभः ॥ (१९।२)

मृष्टहाटकसंछन्नो भूषणैर् अर्कसंनिभैः । (२०।१)

भूषितः सर्वगात्रेषु देवगर्भः श्रिया ज्वलन् ॥ (२०।२)

तम् आगतं द्विजं दृष्ट्वा विस्मितो गौतमो ऽभवत् । (२१।१)

क्षुत्पिपासापरीतात्मा हिंसार्थी चाप्यवैक्षत ॥ (२१।२)

राजधर्मोवाच । (२२।१)

स्वागतं भवते विप्र दिष्ट्या प्राप्तो ऽसि मे गृहम् । (२२।२)

अस्तं च सविता यातः संध्येयं समुपस्थिता ॥ (२२।३)

मम त्वं निलयं प्राप्तः प्रियातिथिर् अनिन्दितः । (२३।१)

पूजितो यास्यसि प्रातर् विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ (२३।२)