श्रीभगवानुवाच । (१।१)

भूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वचः । (१।२)

यत्ते ऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥ (१।३)

न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः । (२।१)

अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः ॥ (२।२)

यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् । (३।१)

असंमूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (३।२)

बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः । (४।१)

सुखं दुःखं भवो ऽभावो भयं चाभयमेव च ॥ (४।२)

अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशो ऽयशः । (५।१)

भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः ॥ (५।२)

महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा । (६।१)

मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः ॥ (६।२)

एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः । (७।१)

सो ऽविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः ॥ (७।२)

अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते । (८।१)

इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः ॥ (८।२)

मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् । (९।१)

कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥ (९।२)

तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् । (१०।१)

ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते ॥ (१०।२)

तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः । (११।१)

नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता ॥ (११।२)

अर्जुन उवाच । (१२।१)

परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् । (१२।२)

पुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम् ॥ (१२।३)

आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा । (१३।१)

असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे ॥ (१३।२)

सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव । (१४।१)

न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः ॥ (१४।२)

स्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम । (१५।१)

भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते ॥ (१५।२)

वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः । (१६।१)

याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि ॥ (१६।२)

कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् । (१७।१)

केषु केषु च भावेषु चिन्त्यो ऽसि भगवन्मया ॥ (१७।२)

विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन । (१८।१)

भूयः कथय तृप्तिर्हि शृण्वतो नास्ति मे ऽमृतम् ॥ (१८।२)

श्रीभगवानुवाच । (१९।१)

हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः । (१९।२)

प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥ (१९।३)

अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः । (२०।१)

अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ॥ (२०।२)

आदित्यानामहं विष्णुर् ज्योतिषां रविरंशुमान् । (२१।१)

मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥ (२१।२)

वेदानां सामवेदो ऽस्मि देवानामस्मि वासवः । (२२।१)

इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ॥ (२२।२)

रुद्राणां शंकरश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् । (२३।१)

वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम् ॥ (२३।२)

पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् । (२४।१)

सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः ॥ (२४।२)

महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् । (२५।१)

यज्ञानां जपयज्ञो ऽस्मि स्थावराणां हिमालयः ॥ (२५।२)

अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः । (२६।१)

गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः ॥ (२६।२)

उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् । (२७।१)

ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥ (२७।२)

आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् । (२८।१)

प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ (२८।२)

अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् । (२९।१)

पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम् ॥ (२९।२)

प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् । (३०।१)

मृगाणां च मृगेन्द्रो ऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम् ॥ (३०।२)

पवनः पवतामस्मि रामः शस्त्रभृतामहम् । (३१।१)

झषाणां मकरश्चास्मि स्रोतसामस्मि जाह्नवी ॥ (३१।२)

सर्गाणामादिरन्तश्च मध्यं चैवाहमर्जुन । (३२।१)

अध्यात्मविद्या विद्यानां वादः प्रवदतामहम् ॥ (३२।२)

अक्षराणामकारो ऽस्मि द्वंद्वः सामासिकस्य च । (३३।१)

अहमेवाक्षयः कालो धाताहं विश्वतोमुखः ॥ (३३।२)

मृत्युः सर्वहरश्चाहमुद्भवश्च भविष्यताम् । (३४।१)

कीर्तिः श्रीर्वाक्च नारीणां स्मृतिर्मेधा धृतिः क्षमा ॥ (३४।२)

बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम् । (३५।१)

मासानां मार्गशीर्षो ऽहम् ऋतूनां कुसुमाकरः ॥ (३५।२)

द्यूतं छलयतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् । (३६।१)

जयो ऽस्मि व्यवसायो ऽस्मि सत्त्वं सत्त्ववतामहम् ॥ (३६।२)

वृष्णीनां वासुदेवो ऽस्मि पाण्डवानां धनंजयः । (३७।१)

मुनीनामप्यहं व्यासः कवीनामुशना कविः ॥ (३७।२)

दण्डो दमयतामस्मि नीतिरस्मि जिगीषताम् । (३८।१)

मौनं चैवास्मि गुह्यानां ज्ञानं ज्ञानवतामहम् ॥ (३८।२)

यच्चापि सर्वभूतानां बीजं तदहमर्जुन । (३९।१)

न तदस्ति विना यत्स्यान्मया भूतं चराचरम् ॥ (३९।२)

नान्तो ऽस्ति मम दिव्यानां विभूतीनां परंतप । (४०।१)

एष तूद्देशतः प्रोक्तो विभूतेर्विस्तरो मया ॥ (४०।२)

यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा । (४१।१)

तत्तदेवावगच्छ त्वं मम तेजोऽंशसंभवम् ॥ (४१।२)

अथवा बहुनैतेन किं ज्ञातेन तवार्जुन । (४२।१)

विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत् ॥ (४२।२)