MBh, 2, 54
Select a line for its word-by-word analysis.
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (२।३)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
इत्युक्तः शकुनिः प्राह जितम् इत्येव तं नृपम् ॥ (३।२)
ityuktaḥ śakuniḥ prāha jitam ityeva taṃ nṛpam ||
सुचक्रोपस्करः श्रीमान् किङ्किणीजालमण्डितः ॥ (४।३)
sucakropaskaraḥ śrīmān kiṅkiṇījālamaṇḍitaḥ ||
अष्टौ यं कुररच्छायाः सदश्वा राष्ट्रसंमताः । (६।१)
aṣṭau yaṃ kuraracchāyāḥ sadaśvā rāṣṭrasaṃmatāḥ |
वहन्ति नैषाम् उच्येत पदा भूमिम् उपस्पृशन् । (६।२)
vahanti naiṣām ucyeta padā bhūmim upaspṛśan |
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (६।३)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
सहस्रसंख्या नागा मे मत्तास्तिष्ठन्ति सौबल । (८।२)
sahasrasaṃkhyā nāgā me mattāstiṣṭhanti saubala |
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (१०।२)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
तम् एवंवादिनं पार्थं प्रहसन्न् इव सौबलः । (११।२)
tam evaṃvādinaṃ pārthaṃ prahasann iva saubalaḥ |
जितम् इत्येव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (११।३)
jitam ityeva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
शतं दासीसहस्राणि तरुण्यो मे प्रभद्रिकाः । (१२।२)
śataṃ dāsīsahasrāṇi taruṇyo me prabhadrikāḥ |
कम्बुकेयूरधारिण्यो निष्ककण्ठ्यः स्वलंकृताः ॥ (१२।३)
kambukeyūradhāriṇyo niṣkakaṇṭhyaḥ svalaṃkṛtāḥ ||
महार्हमाल्याभरणाः सुवस्त्राश्चन्दनोक्षिताः । (१३।१)
mahārhamālyābharaṇāḥ suvastrāścandanokṣitāḥ |
मणीन् हेम च बिभ्रत्यः सर्वा वै सूक्ष्मवाससः ॥ (१३।२)
maṇīn hema ca bibhratyaḥ sarvā vai sūkṣmavāsasaḥ ||
स्नातकानाम् अमात्यानां राज्ञां च मम शासनात् । (१४।२)
snātakānām amātyānāṃ rājñāṃ ca mama śāsanāt |
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (१४।३)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । (१५।२)
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ |
जितम् इत्येव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (१५।३)
jitam ityeva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
एतावन्त्येव दासानां सहस्राण्युत सन्ति मे । (१६।२)
etāvantyeva dāsānāṃ sahasrāṇyuta santi me |
प्राज्ञा मेधाविनो दक्षा युवानो मृष्टकुण्डलाः । (१७।१)
prājñā medhāvino dakṣā yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ |
पात्रीहस्ता दिवारात्रम् अतिथीन् भोजयन्त्युत । (१७।२)
pātrīhastā divārātram atithīn bhojayantyuta |
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (१७।३)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । (१८।२)
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ |
जितम् इत्येव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (१८।३)
jitam ityeva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
हयैर् विनीतैः सम्पन्ना रथिभिश्चित्रयोधिभिः ॥ (१९।३)
hayair vinītaiḥ sampannā rathibhiścitrayodhibhiḥ ||
युध्यतो ऽयुध्यतो वापि वेतनं मासकालिकम् । (२०।२)
yudhyato 'yudhyato vāpi vetanaṃ māsakālikam |
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (२०।३)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
इत्येवम् उक्ते पार्थेन कृतवैरो दुरात्मवान् । (२१।२)
ityevam ukte pārthena kṛtavairo durātmavān |
जितम् इत्येव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (२१।३)
jitam ityeva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषान् गान्धर्वान् हेममालिनः । (२२।२)
aśvāṃstittirikalmāṣān gāndharvān hemamālinaḥ |
ददौ चित्ररथस्तुष्टो यांस्तान् गाण्डीवधन्वने । (२२।३)
dadau citrarathastuṣṭo yāṃstān gāṇḍīvadhanvane |
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (२२।४)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । (२३।२)
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ |
जितम् इत्येव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (२३।३)
jitam ityeva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
युक्तानाम् एव तिष्ठन्ति वाहैर् उच्चावचैर् वृताः ॥ (२४।३)
yuktānām eva tiṣṭhanti vāhair uccāvacair vṛtāḥ ||
क्षीरं पिबन्तस्तिष्ठन्ति भुञ्जानाः शालितण्डुलान् ॥ (२५।२)
kṣīraṃ pibantastiṣṭhanti bhuñjānāḥ śālitaṇḍulān ||
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (२६।२)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । (२७।२)
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ |
जितम् इत्येव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (२७।३)
jitam ityeva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया ॥ (२८।४)
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā ||
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः । (२९।२)
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ |
जितम् इत्येव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥ (२९।३)
jitam ityeva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.