महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 7

233 of 1995 · 73 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

शक्रस्य तु सभा दिव्या भास्वरा कर्मभिर् जिता । (१।२)

śakrasya tu sabhā divyā bhāsvarā karmabhir jitā |

1.3१.३

स्वयं शक्रेण कौरव्य निर्मितार्कसमप्रभा ॥ (१।३)

svayaṃ śakreṇa kauravya nirmitārkasamaprabhā ||

2.1२.१

विस्तीर्णा योजनशतं शतम् अध्यर्धम् आयता । (२।१)

vistīrṇā yojanaśataṃ śatam adhyardham āyatā |

2.2२.२

वैहायसी कामगमा पञ्चयोजनम् उच्छ्रिता ॥ (२।२)

vaihāyasī kāmagamā pañcayojanam ucchritā ||

3.1३.१

जराशोकक्लमापेता निरातङ्का शिवा शुभा । (३।१)

jarāśokaklamāpetā nirātaṅkā śivā śubhā |

3.2३.२

वेश्मासनवती रम्या दिव्यपादपशोभिता ॥ (३।२)

veśmāsanavatī ramyā divyapādapaśobhitā ||

4.1४.१

तस्यां देवेश्वरः पार्थ सभायां परमासने । (४।१)

tasyāṃ deveśvaraḥ pārtha sabhāyāṃ paramāsane |

4.2४.२

आस्ते शच्या महेन्द्राण्या श्रिया लक्ष्म्या च भारत ॥ (४।२)

āste śacyā mahendrāṇyā śriyā lakṣmyā ca bhārata ||

5.1५.१

बिभ्रद् वपुर् अनिर्देश्यं किरीटी लोहिताङ्गदः । (५।१)

bibhrad vapur anirdeśyaṃ kirīṭī lohitāṅgadaḥ |

5.2५.२

विरजोम्बरश् चित्रमाल्यो ह्रीकीर्तिद्युतिभिः सह ॥ (५।२)

virajombaraś citramālyo hrīkīrtidyutibhiḥ saha ||

6.1६.१

तस्याम् उपासते नित्यं महात्मानं शतक्रतुम् । (६।१)

tasyām upāsate nityaṃ mahātmānaṃ śatakratum |

6.2६.२

मरुतः सर्वतो राजन् सर्वे च गृहमेधिनः । (६।२)

marutaḥ sarvato rājan sarve ca gṛhamedhinaḥ |

6.3६.३

सिद्धा देवर्षयश्चैव साध्या देवगणास्तथा । (६।३)

siddhā devarṣayaścaiva sādhyā devagaṇāstathā |

6.4६.४

मरुत्वन्तश्च सहिता भास्वन्तो हेममालिनः ॥ (६।४)

marutvantaśca sahitā bhāsvanto hemamālinaḥ ||

7.1७.१

एते सानुचराः सर्वे दिव्यरूपाः स्वलंकृताः । (७।१)

ete sānucarāḥ sarve divyarūpāḥ svalaṃkṛtāḥ |

7.2७.२

उपासते महात्मानं देवराजम् अरिंदमम् ॥ (७।२)

upāsate mahātmānaṃ devarājam ariṃdamam ||

8.1८.१

तथा देवर्षयः सर्वे पार्थ शक्रम् उपासते । (८।१)

tathā devarṣayaḥ sarve pārtha śakram upāsate |

8.2८.२

अमला धूतपाप्मानो दीप्यमाना इवाग्नयः । (८।२)

amalā dhūtapāpmāno dīpyamānā ivāgnayaḥ |

8.3८.३

तेजस्विनः सोमयुजो विपापा विगतक्लमाः ॥ (८।३)

tejasvinaḥ somayujo vipāpā vigataklamāḥ ||

9.1९.१

पराशरः पर्वतश्च तथा सावर्णिगालवौ । (९।१)

parāśaraḥ parvataśca tathā sāvarṇigālavau |

9.2९.२

एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महामुनिः । (९।२)

ekataśca dvitaścaiva tritaścaiva mahāmuniḥ |

9.3९.३

शङ्खश्च लिखितश्चैव तथा गौरशिरा मुनिः ॥ (९।३)

śaṅkhaśca likhitaścaiva tathā gauraśirā muniḥ ||

10.1१०.१

दुर्वासाश्च दीर्घतपा याज्ञवल्क्यो ऽथ भालुकिः । (१०।१)

durvāsāśca dīrghatapā yājñavalkyo 'tha bhālukiḥ |

10.2१०.२

तथा दीर्घतमा मुनिः । (१०।२)

tathā dīrghatamā muniḥ |

10.3१०.३

पवित्रपाणिः सावर्णिः । (१०।३)

pavitrapāṇiḥ sāvarṇiḥ |

10.4१०.४

उद्दालकः श्वेतकेतुस्तथा शाट्यायनः प्रभुः ॥ (१०।४)

uddālakaḥ śvetaketustathā śāṭyāyanaḥ prabhuḥ ||

11.1११.१

हविष्मांश्च गविष्ठश्च हरिश्चन्द्रश्च पार्थिवः । (११।१)

haviṣmāṃśca gaviṣṭhaśca hariścandraśca pārthivaḥ |

11.2११.२

हृद्यश्चोदरशाण्डिल्यः पाराशर्यः कृषीवलः । (११।२)

hṛdyaścodaraśāṇḍilyaḥ pārāśaryaḥ kṛṣīvalaḥ |

11.3११.३

जाबालिर् वामदेवश्च शक्तिर् गार्ग्यसुवामनौ ॥ (११।३)

jābālir vāmadevaśca śaktir gārgyasuvāmanau ||

12.1१२.१

वातस्कन्धो विशाखश्च विधाता काल एव च । (१२।१)

vātaskandho viśākhaśca vidhātā kāla eva ca |

12.2१२.२

अनन्तदन्तस्त्वष्टा च विश्वकर्मा च तुम्बुरुः ॥ (१२।२)

anantadantastvaṣṭā ca viśvakarmā ca tumburuḥ ||

13.1१३.१

अयोनिजा योनिजाश्च वायुभक्षा हुताशिनः । (१३।१)

ayonijā yonijāśca vāyubhakṣā hutāśinaḥ |

13.2१३.२

ईशानं सर्वलोकस्य वज्रिणं समुपासते ॥ (१३।२)

īśānaṃ sarvalokasya vajriṇaṃ samupāsate ||

14.1१४.१

सहदेवः सुनीथश्च वाल्मीकिश्च महातपाः । (१४।१)

sahadevaḥ sunīthaśca vālmīkiśca mahātapāḥ |

14.2१४.२

समीकः सत्यवांश्चैव प्रचेताः सत्यसंगरः ॥ (१४।२)

samīkaḥ satyavāṃścaiva pracetāḥ satyasaṃgaraḥ ||

15.1१५.१

मेधातिथिर् वामदेवः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । (१५।१)

medhātithir vāmadevaḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ |

15.2१५.२

मरुत्तश्च मरीचिश्च स्थाणुश्चात्रिर् महातपाः ॥ (१५।२)

maruttaśca marīciśca sthāṇuścātrir mahātapāḥ ||

16.1१६.१

कक्षीवान् गौतमस्तार्क्ष्यस्तथा वैश्वानरो मुनिः । (१६।१)

kakṣīvān gautamastārkṣyastathā vaiśvānaro muniḥ |

16.2१६.२

षडर्तुः कवषो धूम्रो रैभ्यो नलपरावसू । (१६।२)

ṣaḍartuḥ kavaṣo dhūmro raibhyo nalaparāvasū |

16.3१६.३

स्वस्त्यात्रेयो जरत्कारुः कहोᄆअः काश्यपस्तथा । (१६।३)

svastyātreyo jaratkāruḥ kahoᄆaḥ kāśyapastathā |

16.4१६.४

विभण्डको ऋष्यशृङ्ग उन्मुखो विमुखस्तथा । (१६।४)

vibhaṇḍako ṛṣyaśṛṅga unmukho vimukhastathā |

16.5१६.५

मुनिः कालकवृक्षीय आश्राव्यो ऽथ हिरण्यदः । (१६।५)

muniḥ kālakavṛkṣīya āśrāvyo 'tha hiraṇyadaḥ |

16.6१६.६

संवर्तो देवहव्यश्च विष्वक्सेनश्च वीर्यवान् । (१६।६)

saṃvarto devahavyaśca viṣvaksenaśca vīryavān |

16.7१६.७

कण्वः कात्यायनो राजन् गार्ग्यः कौशिक एव तु ॥ (१६।७)

kaṇvaḥ kātyāyano rājan gārgyaḥ kauśika eva tu ||

17.1१७.१

दिव्या आपस्तथौषध्यः श्रद्धा मेधा सरस्वती । (१७।१)

divyā āpastathauṣadhyaḥ śraddhā medhā sarasvatī |

17.2१७.२

अर्थो धर्मश्च कामश्च विद्युतश्चापि पाण्डव ॥ (१७।२)

artho dharmaśca kāmaśca vidyutaścāpi pāṇḍava ||

18.1१८.१

जलवाहास्तथा मेघा वायवः स्तनयित्नवः । (१८।१)

jalavāhāstathā meghā vāyavaḥ stanayitnavaḥ |

18.2१८.२

प्राची दिग् यज्ञवाहाश्च पावकाः सप्तविंशतिः ॥ (१८।२)

prācī dig yajñavāhāśca pāvakāḥ saptaviṃśatiḥ ||

19.1१९.१

अग्नीषोमौ तथेन्द्राग्नी मित्रो ऽथ सवितार्यमा । (१९।१)

agnīṣomau tathendrāgnī mitro 'tha savitāryamā |

19.2१९.२

भगो विश्वे च साध्याश्च शुक्रो मन्थी च भारत । (१९।२)

bhago viśve ca sādhyāśca śukro manthī ca bhārata |

19.3१९.३

सर्वेषां मरुतां मान्या गुरुः शुक्रस्तथैव च । (१९।३)

sarveṣāṃ marutāṃ mānyā guruḥ śukrastathaiva ca |

19.4१९.४

विश्वावसुश्चित्रसेनः सुमनस्तरुणस्तथा ॥ (१९।४)

viśvāvasuścitrasenaḥ sumanastaruṇastathā ||

20.1२०.१

यज्ञाश्च दक्षिणाश्चैव ग्रहाः स्तोभाश्च सर्वशः । (२०।१)

yajñāśca dakṣiṇāścaiva grahāḥ stobhāśca sarvaśaḥ |

20.2२०.२

यज्ञवाहाश्च ये मन्त्राः सर्वे तत्र समासते ॥ (२०।२)

yajñavāhāśca ye mantrāḥ sarve tatra samāsate ||

21.1२१.१

तथैवाप्सरसो राजन् गन्धर्वाश्च मनोरमाः । (२१।१)

tathaivāpsaraso rājan gandharvāśca manoramāḥ |

21.2२१.२

रम्भोर्वश्यथ मेनका । (२१।२)

rambhorvaśyatha menakā |

21.3२१.३

घृताची पञ्चचूडा च विप्रचित्तिपुरोगमाः । (२१।३)

ghṛtācī pañcacūḍā ca vipracittipurogamāḥ |

21.4२१.४

विश्वावसुश्चित्रसेनः पर्वतस्तुम्बुरुस्तथा । (२१।४)

viśvāvasuścitrasenaḥ parvatastumburustathā |

21.5२१.५

विद्याधरास्तु राजेन्द्र । (२१।५)

vidyādharāstu rājendra |

21.6२१.६

नृत्यवादित्रगीतैश्च हास्यैश्च विविधैर् अपि । (२१।६)

nṛtyavāditragītaiśca hāsyaiśca vividhair api |

21.7२१.७

रमयन्ति स्म नृपते देवराजं शतक्रतुम् ॥ (२१।७)

ramayanti sma nṛpate devarājaṃ śatakratum ||

22.1२२.१

स्तुतिभिर् मङ्गलैश्चैव स्तुवन्तः कर्मभिस्तथा । (२२।१)

stutibhir maṅgalaiścaiva stuvantaḥ karmabhistathā |

22.2२२.२

विक्रमैश्च महात्मानं बलवृत्रनिषूदनम् ॥ (२२।२)

vikramaiśca mahātmānaṃ balavṛtraniṣūdanam ||

23.1२३.१

ब्रह्मराजर्षयः सर्वे सर्वे देवर्षयस्तथा । (२३।१)

brahmarājarṣayaḥ sarve sarve devarṣayastathā |

23.2२३.२

विमानैर् विविधैर् दिव्यैर् भ्राजमानैर् इवाग्निभिः ॥ (२३।२)

vimānair vividhair divyair bhrājamānair ivāgnibhiḥ ||

24.1२४.१

स्रग्विणो भूषिताश्चान्ये यान्ति चायान्ति चापरे । (२४।१)

sragviṇo bhūṣitāścānye yānti cāyānti cāpare |

24.2२४.२

बृहस्पतिश्च शुक्रश्च तस्याम् आययतुः सह ॥ (२४।२)

bṛhaspatiśca śukraśca tasyām āyayatuḥ saha ||

25.1२५.१

एते चान्ये च बहवो यतात्मानो यतव्रताः । (२५।१)

ete cānye ca bahavo yatātmāno yatavratāḥ |

25.2२५.२

विमानैश्चन्द्रसंकाशैः सोमवत् प्रियदर्शनाः । (२५।२)

vimānaiścandrasaṃkāśaiḥ somavat priyadarśanāḥ |

25.3२५.३

ब्रह्मणो वचनाद् राजन् भृगुः सप्तर्षयस्तथा ॥ (२५।३)

brahmaṇo vacanād rājan bhṛguḥ saptarṣayastathā ||

26.1२६.१

एषा सभा मया राजन् दृष्टा पुष्करमालिनी । (२६।१)

eṣā sabhā mayā rājan dṛṣṭā puṣkaramālinī |

26.2२६.२

शतक्रतोर् महाराज याम्यां शृणु ममानघ ॥ (२६।२)

śatakrator mahārāja yāmyāṃ śṛṇu mamānagha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 7

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit