MBh, 2, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
शक्रस्य तु सभा दिव्या भास्वरा कर्मभिर् जिता । (१।२)
śakrasya tu sabhā divyā bhāsvarā karmabhir jitā |
आस्ते शच्या महेन्द्राण्या श्रिया लक्ष्म्या च भारत ॥ (४।२)
āste śacyā mahendrāṇyā śriyā lakṣmyā ca bhārata ||
बिभ्रद् वपुर् अनिर्देश्यं किरीटी लोहिताङ्गदः । (५।१)
bibhrad vapur anirdeśyaṃ kirīṭī lohitāṅgadaḥ |
विरजोम्बरश् चित्रमाल्यो ह्रीकीर्तिद्युतिभिः सह ॥ (५।२)
virajombaraś citramālyo hrīkīrtidyutibhiḥ saha ||
तस्याम् उपासते नित्यं महात्मानं शतक्रतुम् । (६।१)
tasyām upāsate nityaṃ mahātmānaṃ śatakratum |
दुर्वासाश्च दीर्घतपा याज्ञवल्क्यो ऽथ भालुकिः । (१०।१)
durvāsāśca dīrghatapā yājñavalkyo 'tha bhālukiḥ |
उद्दालकः श्वेतकेतुस्तथा शाट्यायनः प्रभुः ॥ (१०।४)
uddālakaḥ śvetaketustathā śāṭyāyanaḥ prabhuḥ ||
हविष्मांश्च गविष्ठश्च हरिश्चन्द्रश्च पार्थिवः । (११।१)
haviṣmāṃśca gaviṣṭhaśca hariścandraśca pārthivaḥ |
हृद्यश्चोदरशाण्डिल्यः पाराशर्यः कृषीवलः । (११।२)
hṛdyaścodaraśāṇḍilyaḥ pārāśaryaḥ kṛṣīvalaḥ |
जाबालिर् वामदेवश्च शक्तिर् गार्ग्यसुवामनौ ॥ (११।३)
jābālir vāmadevaśca śaktir gārgyasuvāmanau ||
अनन्तदन्तस्त्वष्टा च विश्वकर्मा च तुम्बुरुः ॥ (१२।२)
anantadantastvaṣṭā ca viśvakarmā ca tumburuḥ ||
समीकः सत्यवांश्चैव प्रचेताः सत्यसंगरः ॥ (१४।२)
samīkaḥ satyavāṃścaiva pracetāḥ satyasaṃgaraḥ ||
मेधातिथिर् वामदेवः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । (१५।१)
medhātithir vāmadevaḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ |
मरुत्तश्च मरीचिश्च स्थाणुश्चात्रिर् महातपाः ॥ (१५।२)
maruttaśca marīciśca sthāṇuścātrir mahātapāḥ ||
कक्षीवान् गौतमस्तार्क्ष्यस्तथा वैश्वानरो मुनिः । (१६।१)
kakṣīvān gautamastārkṣyastathā vaiśvānaro muniḥ |
स्वस्त्यात्रेयो जरत्कारुः कहोᄆअः काश्यपस्तथा । (१६।३)
svastyātreyo jaratkāruḥ kahoᄆaḥ kāśyapastathā |
मुनिः कालकवृक्षीय आश्राव्यो ऽथ हिरण्यदः । (१६।५)
muniḥ kālakavṛkṣīya āśrāvyo 'tha hiraṇyadaḥ |
संवर्तो देवहव्यश्च विष्वक्सेनश्च वीर्यवान् । (१६।६)
saṃvarto devahavyaśca viṣvaksenaśca vīryavān |
कण्वः कात्यायनो राजन् गार्ग्यः कौशिक एव तु ॥ (१६।७)
kaṇvaḥ kātyāyano rājan gārgyaḥ kauśika eva tu ||
दिव्या आपस्तथौषध्यः श्रद्धा मेधा सरस्वती । (१७।१)
divyā āpastathauṣadhyaḥ śraddhā medhā sarasvatī |
अर्थो धर्मश्च कामश्च विद्युतश्चापि पाण्डव ॥ (१७।२)
artho dharmaśca kāmaśca vidyutaścāpi pāṇḍava ||
प्राची दिग् यज्ञवाहाश्च पावकाः सप्तविंशतिः ॥ (१८।२)
prācī dig yajñavāhāśca pāvakāḥ saptaviṃśatiḥ ||
अग्नीषोमौ तथेन्द्राग्नी मित्रो ऽथ सवितार्यमा । (१९।१)
agnīṣomau tathendrāgnī mitro 'tha savitāryamā |
भगो विश्वे च साध्याश्च शुक्रो मन्थी च भारत । (१९।२)
bhago viśve ca sādhyāśca śukro manthī ca bhārata |
सर्वेषां मरुतां मान्या गुरुः शुक्रस्तथैव च । (१९।३)
sarveṣāṃ marutāṃ mānyā guruḥ śukrastathaiva ca |
यज्ञाश्च दक्षिणाश्चैव ग्रहाः स्तोभाश्च सर्वशः । (२०।१)
yajñāśca dakṣiṇāścaiva grahāḥ stobhāśca sarvaśaḥ |
यज्ञवाहाश्च ये मन्त्राः सर्वे तत्र समासते ॥ (२०।२)
yajñavāhāśca ye mantrāḥ sarve tatra samāsate ||
तथैवाप्सरसो राजन् गन्धर्वाश्च मनोरमाः । (२१।१)
tathaivāpsaraso rājan gandharvāśca manoramāḥ |
विश्वावसुश्चित्रसेनः पर्वतस्तुम्बुरुस्तथा । (२१।४)
viśvāvasuścitrasenaḥ parvatastumburustathā |
नृत्यवादित्रगीतैश्च हास्यैश्च विविधैर् अपि । (२१।६)
nṛtyavāditragītaiśca hāsyaiśca vividhair api |
स्तुतिभिर् मङ्गलैश्चैव स्तुवन्तः कर्मभिस्तथा । (२२।१)
stutibhir maṅgalaiścaiva stuvantaḥ karmabhistathā |
ब्रह्मराजर्षयः सर्वे सर्वे देवर्षयस्तथा । (२३।१)
brahmarājarṣayaḥ sarve sarve devarṣayastathā |
विमानैर् विविधैर् दिव्यैर् भ्राजमानैर् इवाग्निभिः ॥ (२३।२)
vimānair vividhair divyair bhrājamānair ivāgnibhiḥ ||
स्रग्विणो भूषिताश्चान्ये यान्ति चायान्ति चापरे । (२४।१)
sragviṇo bhūṣitāścānye yānti cāyānti cāpare |
बृहस्पतिश्च शुक्रश्च तस्याम् आययतुः सह ॥ (२४।२)
bṛhaspatiśca śukraśca tasyām āyayatuḥ saha ||
विमानैश्चन्द्रसंकाशैः सोमवत् प्रियदर्शनाः । (२५।२)
vimānaiścandrasaṃkāśaiḥ somavat priyadarśanāḥ |
ब्रह्मणो वचनाद् राजन् भृगुः सप्तर्षयस्तथा ॥ (२५।३)
brahmaṇo vacanād rājan bhṛguḥ saptarṣayastathā ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.