महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 19

1950 of 1995 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एवम् उक्तस्तु राज्ञा स विदुरो बुद्धिसत्तमः । (१।२)

evam uktastu rājñā sa viduro buddhisattamaḥ |

1.3१.३

धृतराष्ट्रम् उपेत्येदं वाक्यम् आह महार्थवत् ॥ (१।३)

dhṛtarāṣṭram upetyedaṃ vākyam āha mahārthavat ||

2.1२.१

उक्तो युधिष्ठिरो राजा भवद्वचनम् आदितः । (२।१)

ukto yudhiṣṭhiro rājā bhavadvacanam āditaḥ |

2.2२.२

स च संश्रुत्य वाक्यं ते प्रशशंस महाद्युतिः ॥ (२।२)

sa ca saṃśrutya vākyaṃ te praśaśaṃsa mahādyutiḥ ||

3.1३.१

बीभत्सुश्च महातेजा निवेदयति ते गृहान् । (३।१)

bībhatsuśca mahātejā nivedayati te gṛhān |

3.2३.२

वसु तस्य गृहे यच्च प्राणान् अपि च केवलान् ॥ (३।२)

vasu tasya gṛhe yacca prāṇān api ca kevalān ||

4.1४.१

धर्मराजश्च पुत्रस्ते राज्यं प्राणान् धनानि च । (४।१)

dharmarājaśca putraste rājyaṃ prāṇān dhanāni ca |

4.2४.२

अनुजानाति राजर्षे यच्चान्यद् अपि किंचन ॥ (४।२)

anujānāti rājarṣe yaccānyad api kiṃcana ||

5.1५.१

भीमस्तु सर्वदुःखानि संस्मृत्य बहुलान्युत । (५।१)

bhīmastu sarvaduḥkhāni saṃsmṛtya bahulānyuta |

5.2५.२

कृच्छ्राद् इव महाबाहुर् अनुमन्ये विनिःश्वसन् ॥ (५।२)

kṛcchrād iva mahābāhur anumanye viniḥśvasan ||

6.1६.१

स राज्ञा धर्मशीलेन भ्रात्रा बीभत्सुना तथा । (६।१)

sa rājñā dharmaśīlena bhrātrā bībhatsunā tathā |

6.2६.२

अनुनीतो महाबाहुः सौहृदे स्थापितो ऽपि च ॥ (६।२)

anunīto mahābāhuḥ sauhṛde sthāpito 'pi ca ||

7.1७.१

न च मन्युस्त्वया कार्य इति त्वां प्राह धर्मराट् । (७।१)

na ca manyustvayā kārya iti tvāṃ prāha dharmarāṭ |

7.2७.२

संस्मृत्य भीमस्तद् वैरं यद् अन्यायवद् आचरेत् ॥ (७।२)

saṃsmṛtya bhīmastad vairaṃ yad anyāyavad ācaret ||

8.1८.१

एवंप्रायो हि धर्मो ऽयं क्षत्रियाणां नराधिप । (८।१)

evaṃprāyo hi dharmo 'yaṃ kṣatriyāṇāṃ narādhipa |

8.2८.२

युद्धे क्षत्रियधर्मे च निरतो ऽयं वृकोदरः ॥ (८।२)

yuddhe kṣatriyadharme ca nirato 'yaṃ vṛkodaraḥ ||

9.1९.१

वृकोदरकृते चाहम् अर्जुनश्च पुनः पुनः । (९।१)

vṛkodarakṛte cāham arjunaśca punaḥ punaḥ |

9.2९.२

प्रसादयाव नृपते भवान् प्रभुर् इहास्ति यत् ॥ (९।२)

prasādayāva nṛpate bhavān prabhur ihāsti yat ||

10.1१०.१

प्रददातु भवान् वित्तं यावद् इच्छसि पार्थिव । (१०।१)

pradadātu bhavān vittaṃ yāvad icchasi pārthiva |

10.2१०.२

त्वम् ईश्वरो नो राज्यस्य प्राणानां चेति भारत ॥ (१०।२)

tvam īśvaro no rājyasya prāṇānāṃ ceti bhārata ||

11.1११.१

ब्रह्मदेयाग्रहारांश्च पुत्राणां चौर्ध्वदेहिकम् । (११।१)

brahmadeyāgrahārāṃśca putrāṇāṃ caurdhvadehikam |

11.2११.२

इतो रत्नानि गाश्चैव दासीदासम् अजाविकम् ॥ (११।२)

ito ratnāni gāścaiva dāsīdāsam ajāvikam ||

12.1१२.१

आनयित्वा कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छतु । (१२।१)

ānayitvā kuruśreṣṭho brāhmaṇebhyaḥ prayacchatu |

12.2१२.२

दीनान्धकृपणेभ्यश्च तत्र तत्र नृपाज्ञया ॥ (१२।२)

dīnāndhakṛpaṇebhyaśca tatra tatra nṛpājñayā ||

13.1१३.१

बह्वन्नरसपानाढ्याः सभा विदुर कारय । (१३।१)

bahvannarasapānāḍhyāḥ sabhā vidura kāraya |

13.2१३.२

गवां निपानान्यन्यच्च विविधं पुण्यकर्म यत् ॥ (१३।२)

gavāṃ nipānānyanyacca vividhaṃ puṇyakarma yat ||

14.1१४.१

इति माम् अब्रवीद् राजा पार्थश्चैव धनंजयः । (१४।१)

iti mām abravīd rājā pārthaścaiva dhanaṃjayaḥ |

14.2१४.२

यद् अत्रानन्तरं कार्यं तद् भवान् वक्तुम् अर्हति ॥ (१४।२)

yad atrānantaraṃ kāryaṃ tad bhavān vaktum arhati ||

15.1१५.१

इत्युक्तो विदुरेणाथ धृतराष्ट्रो ऽभिनन्द्य तत् । (१५।१)

ityukto vidureṇātha dhṛtarāṣṭro 'bhinandya tat |

15.2१५.२

मनश्चक्रे महादाने कार्त्तिक्यां जनमेजय ॥ (१५।२)

manaścakre mahādāne kārttikyāṃ janamejaya ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 19

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit