महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 346

1674 of 1995 · 29 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

अथ तेन नरश्रेष्ठ ब्राह्मणेन तपस्विना । (१।२)

atha tena naraśreṣṭha brāhmaṇena tapasvinā |

1.3१.३

निराहारेण वसता दुःखितास्ते भुजंगमाः ॥ (१।३)

nirāhāreṇa vasatā duḥkhitāste bhujaṃgamāḥ ||

2.1२.१

सर्वे सम्भूय सहितास्तस्य नागस्य बान्धवाः । (२।१)

sarve sambhūya sahitāstasya nāgasya bāndhavāḥ |

2.2२.२

भ्रातरस्तनया भार्या ययुस्तं ब्राह्मणं प्रति ॥ (२।२)

bhrātarastanayā bhāryā yayustaṃ brāhmaṇaṃ prati ||

3.1३.१

ते ऽपश्यन् पुलिने तं वै विविक्ते नियतव्रतम् । (३।१)

te 'paśyan puline taṃ vai vivikte niyatavratam |

3.2३.२

समासीनं निराहारं द्विजं जप्यपरायणम् ॥ (३।२)

samāsīnaṃ nirāhāraṃ dvijaṃ japyaparāyaṇam ||

4.1४.१

ते सर्वे समभिक्रम्य विप्रम् अभ्यर्च्य चासकृत् । (४।१)

te sarve samabhikramya vipram abhyarcya cāsakṛt |

4.2४.२

ऊचुर् वाक्यम् असंदिग्धम् आतिथेयस्य बान्धवाः ॥ (४।२)

ūcur vākyam asaṃdigdham ātitheyasya bāndhavāḥ ||

5.1५.१

षष्ठो हि दिवसस्ते ऽद्य प्राप्तस्येह तपोधन । (५।१)

ṣaṣṭho hi divasaste 'dya prāptasyeha tapodhana |

5.2५.२

न चाभिलषसे किंचिद् आहारं धर्मवत्सल ॥ (५।२)

na cābhilaṣase kiṃcid āhāraṃ dharmavatsala ||

6.1६.१

अस्मान् अभिगतश्चासि वयं च त्वाम् उपस्थिताः । (६।१)

asmān abhigataścāsi vayaṃ ca tvām upasthitāḥ |

6.2६.२

कार्यं चातिथ्यम् अस्माभिर् वयं सर्वे कुटुम्बिनः ॥ (६।२)

kāryaṃ cātithyam asmābhir vayaṃ sarve kuṭumbinaḥ ||

7.1७.१

मूलं फलं वा पर्णं वा पयो वा द्विजसत्तम । (७।१)

mūlaṃ phalaṃ vā parṇaṃ vā payo vā dvijasattama |

7.2७.२

आहारहेतोर् अन्नं वा भोक्तुम् अर्हसि ब्राह्मण ॥ (७।२)

āhārahetor annaṃ vā bhoktum arhasi brāhmaṇa ||

8.1८.१

त्यक्ताहारेण भवता वने निवसता सता । (८।१)

tyaktāhāreṇa bhavatā vane nivasatā satā |

8.2८.२

बालवृद्धम् इदं सर्वं पीड्यते धर्मसंकटात् ॥ (८।२)

bālavṛddham idaṃ sarvaṃ pīḍyate dharmasaṃkaṭāt ||

9.1९.१

न हि नो भ्रूणहा कश्चिद् राजापथ्यो ऽनृतो ऽपि वा । (९।१)

na hi no bhrūṇahā kaścid rājāpathyo 'nṛto 'pi vā |

9.2९.२

पूर्वाशी वा कुले ह्यस्मिन् देवतातिथिबन्धुषु ॥ (९।२)

pūrvāśī vā kule hyasmin devatātithibandhuṣu ||

10.1१०.१

ब्राह्मण उवाच । (१०।१)

brāhmaṇa uvāca

10.2१०.२

उपदेशेन युष्माकम् आहारो ऽयं मया वृतः । (१०।२)

upadeśena yuṣmākam āhāro 'yaṃ mayā vṛtaḥ |

10.3१०.३

द्विरूनं दशरात्रं वै नागस्यागमनं प्रति ॥ (१०।३)

dvirūnaṃ daśarātraṃ vai nāgasyāgamanaṃ prati ||

11.1११.१

यद्यष्टरात्रे निर्याते नागमिष्यति पन्नगः । (११।१)

yadyaṣṭarātre niryāte nāgamiṣyati pannagaḥ |

11.2११.२

तदाहारं करिष्यामि तन्निमित्तम् इदं व्रतम् ॥ (११।२)

tadāhāraṃ kariṣyāmi tannimittam idaṃ vratam ||

12.1१२.१

कर्तव्यो न च संतापो गम्यतां च यथागतम् । (१२।१)

kartavyo na ca saṃtāpo gamyatāṃ ca yathāgatam |

12.2१२.२

तन्निमित्तं व्रतं मह्यं नैतद् भेत्तुम् इहार्हथ ॥ (१२।२)

tannimittaṃ vrataṃ mahyaṃ naitad bhettum ihārhatha ||

13.1१३.१

भीष्म उवाच । (१३।१)

bhīṣma uvāca

13.2१३.२

तेन ते समनुज्ञाता ब्राह्मणेन भुजंगमाः । (१३।२)

tena te samanujñātā brāhmaṇena bhujaṃgamāḥ |

13.3१३.३

स्वम् एव भवनं जग्मुर् अकृतार्था नरर्षभ ॥ (१३।३)

svam eva bhavanaṃ jagmur akṛtārthā nararṣabha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 346

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit