MBh, 12, 346
Select a line for its word-by-word analysis.
सर्वे सम्भूय सहितास्तस्य नागस्य बान्धवाः । (२।१)
sarve sambhūya sahitāstasya nāgasya bāndhavāḥ |
भ्रातरस्तनया भार्या ययुस्तं ब्राह्मणं प्रति ॥ (२।२)
bhrātarastanayā bhāryā yayustaṃ brāhmaṇaṃ prati ||
ते ऽपश्यन् पुलिने तं वै विविक्ते नियतव्रतम् । (३।१)
te 'paśyan puline taṃ vai vivikte niyatavratam |
ते सर्वे समभिक्रम्य विप्रम् अभ्यर्च्य चासकृत् । (४।१)
te sarve samabhikramya vipram abhyarcya cāsakṛt |
ऊचुर् वाक्यम् असंदिग्धम् आतिथेयस्य बान्धवाः ॥ (४।२)
ūcur vākyam asaṃdigdham ātitheyasya bāndhavāḥ ||
षष्ठो हि दिवसस्ते ऽद्य प्राप्तस्येह तपोधन । (५।१)
ṣaṣṭho hi divasaste 'dya prāptasyeha tapodhana |
अस्मान् अभिगतश्चासि वयं च त्वाम् उपस्थिताः । (६।१)
asmān abhigataścāsi vayaṃ ca tvām upasthitāḥ |
कार्यं चातिथ्यम् अस्माभिर् वयं सर्वे कुटुम्बिनः ॥ (६।२)
kāryaṃ cātithyam asmābhir vayaṃ sarve kuṭumbinaḥ ||
मूलं फलं वा पर्णं वा पयो वा द्विजसत्तम । (७।१)
mūlaṃ phalaṃ vā parṇaṃ vā payo vā dvijasattama |
आहारहेतोर् अन्नं वा भोक्तुम् अर्हसि ब्राह्मण ॥ (७।२)
āhārahetor annaṃ vā bhoktum arhasi brāhmaṇa ||
बालवृद्धम् इदं सर्वं पीड्यते धर्मसंकटात् ॥ (८।२)
bālavṛddham idaṃ sarvaṃ pīḍyate dharmasaṃkaṭāt ||
न हि नो भ्रूणहा कश्चिद् राजापथ्यो ऽनृतो ऽपि वा । (९।१)
na hi no bhrūṇahā kaścid rājāpathyo 'nṛto 'pi vā |
पूर्वाशी वा कुले ह्यस्मिन् देवतातिथिबन्धुषु ॥ (९।२)
pūrvāśī vā kule hyasmin devatātithibandhuṣu ||
द्विरूनं दशरात्रं वै नागस्यागमनं प्रति ॥ (१०।३)
dvirūnaṃ daśarātraṃ vai nāgasyāgamanaṃ prati ||
यद्यष्टरात्रे निर्याते नागमिष्यति पन्नगः । (११।१)
yadyaṣṭarātre niryāte nāgamiṣyati pannagaḥ |
तदाहारं करिष्यामि तन्निमित्तम् इदं व्रतम् ॥ (११।२)
tadāhāraṃ kariṣyāmi tannimittam idaṃ vratam ||
कर्तव्यो न च संतापो गम्यतां च यथागतम् । (१२।१)
kartavyo na ca saṃtāpo gamyatāṃ ca yathāgatam |
तन्निमित्तं व्रतं मह्यं नैतद् भेत्तुम् इहार्हथ ॥ (१२।२)
tannimittaṃ vrataṃ mahyaṃ naitad bhettum ihārhatha ||
स्वम् एव भवनं जग्मुर् अकृतार्था नरर्षभ ॥ (१३।३)
svam eva bhavanaṃ jagmur akṛtārthā nararṣabha ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.