महाभारतMahābhārata

MBh, 4, 39

636 of 1995 · 56 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

उत्तर उवाच । (१।१)

uttara uvāca

1.2१.२

सुवर्णविकृतानीमान्यायुधानि महात्मनाम् । (१।२)

suvarṇavikṛtānīmānyāyudhāni mahātmanām |

1.3१.३

रुचिराणि प्रकाशन्ते पार्थानाम् आशुकारिणाम् ॥ (१।३)

rucirāṇi prakāśante pārthānām āśukāriṇām ||

2.1२.१

क्व नु स्विद् अर्जुनः पार्थः कौरव्यो वा युधिष्ठिरः । (२।१)

kva nu svid arjunaḥ pārthaḥ kauravyo vā yudhiṣṭhiraḥ |

2.2२.२

नकुलः सहदेवश्च भीमसेनश्च पाण्डवः ॥ (२।२)

nakulaḥ sahadevaśca bhīmasenaśca pāṇḍavaḥ ||

3.1३.१

सर्व एव महात्मानः सर्वामित्रविनाशनाः । (३।१)

sarva eva mahātmānaḥ sarvāmitravināśanāḥ |

3.2३.२

राज्यम् अक्षैः पराकीर्य न श्रूयन्ते कदाचन ॥ (३।२)

rājyam akṣaiḥ parākīrya na śrūyante kadācana ||

4.1४.१

द्रौपदी क्व च पाञ्चाली स्त्रीरत्नम् इति विश्रुता । (४।१)

draupadī kva ca pāñcālī strīratnam iti viśrutā |

4.2४.२

जितान् अक्षैस्तदा कृष्णा तान् एवान्वगमद् वनम् ॥ (४।२)

jitān akṣaistadā kṛṣṇā tān evānvagamad vanam ||

5.1५.१

अर्जुन उवाच । (५।१)

arjuna uvāca

5.2५.२

अहम् अस्म्यर्जुनः पार्थः सभास्तारो युधिष्ठिरः । (५।२)

aham asmyarjunaḥ pārthaḥ sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ |

5.3५.३

बल्लवो भीमसेनस्तु पितुस्ते रसपाचकः ॥ (५।३)

ballavo bhīmasenastu pituste rasapācakaḥ ||

6.1६.१

अश्वबन्धो ऽथ नकुलः सहदेवस्तु गोकुले । (६।१)

aśvabandho 'tha nakulaḥ sahadevastu gokule |

6.2६.२

सैरन्ध्रीं द्रौपदीं विद्धि यत्कृते कीचका हताः ॥ (६।२)

sairandhrīṃ draupadīṃ viddhi yatkṛte kīcakā hatāḥ ||

7.1७.१

उत्तर उवाच । (७।१)

uttara uvāca

7.2७.२

दश पार्थस्य नामानि यानि पूर्वं श्रुतानि मे । (७।२)

daśa pārthasya nāmāni yāni pūrvaṃ śrutāni me |

7.3७.३

प्रब्रूयास्तानि यदि मे श्रद्दध्यां सर्वम् एव ते ॥ (७।३)

prabrūyāstāni yadi me śraddadhyāṃ sarvam eva te ||

8.1८.१

अर्जुन उवाच । (८।१)

arjuna uvāca

8.2८.२

हन्त ते ऽहं समाचक्षे दश नामानि यानि मे । (८।२)

hanta te 'haṃ samācakṣe daśa nāmāni yāni me |

8.3८.३

अर्जुनः फल्गुनो जिष्णुः किरीटी श्वेतवाहनः । (८।३)

arjunaḥ phalguno jiṣṇuḥ kirīṭī śvetavāhanaḥ |

8.4८.४

बीभत्सुर् विजयः कृष्णः सव्यसाची धनंजयः ॥ (८।४)

bībhatsur vijayaḥ kṛṣṇaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ ||

9.1९.१

उत्तर उवाच । (९।१)

uttara uvāca

9.2९.२

केनासि विजयो नाम केनासि श्वेतवाहनः । (९।२)

kenāsi vijayo nāma kenāsi śvetavāhanaḥ |

9.3९.३

किरीटी नाम केनासि सव्यसाची कथं भवान् ॥ (९।३)

kirīṭī nāma kenāsi savyasācī kathaṃ bhavān ||

10.1१०.१

अर्जुनः फल्गुनो जिष्णुः कृष्णो बीभत्सुर् एव च । (१०।१)

arjunaḥ phalguno jiṣṇuḥ kṛṣṇo bībhatsur eva ca |

10.2१०.२

धनंजयश्च केनासि प्रब्रूहि मम तत्त्वतः । (१०।२)

dhanaṃjayaśca kenāsi prabrūhi mama tattvataḥ |

10.3१०.३

श्रुता मे तस्य वीरस्य केवला नामहेतवः ॥ (१०।३)

śrutā me tasya vīrasya kevalā nāmahetavaḥ ||

11.1११.१

अर्जुन उवाच । (११।१)

arjuna uvāca

11.2११.२

सर्वाञ् जनपदाञ् जित्वा वित्तम् आच्छिद्य केवलम् । (११।२)

sarvāñ janapadāñ jitvā vittam ācchidya kevalam |

11.3११.३

मध्ये धनस्य तिष्ठामि तेनाहुर् मां धनंजयम् ॥ (११।३)

madhye dhanasya tiṣṭhāmi tenāhur māṃ dhanaṃjayam ||

12.1१२.१

अभिप्रयामि संग्रामे यद् अहं युद्धदुर्मदान् । (१२।१)

abhiprayāmi saṃgrāme yad ahaṃ yuddhadurmadān |

12.2१२.२

नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥ (१२।२)

nājitvā vinivartāmi tena māṃ vijayaṃ viduḥ ||

13.1१३.१

श्वेताः काञ्चनसंनाहा रथे युज्यन्ति मे हयाः । (१३।१)

śvetāḥ kāñcanasaṃnāhā rathe yujyanti me hayāḥ |

13.2१३.२

संग्रामे युध्यमानस्य तेनाहं श्वेतवाहनः ॥ (१३।२)

saṃgrāme yudhyamānasya tenāhaṃ śvetavāhanaḥ ||

14.1१४.१

उत्तराभ्यां च पूर्वाभ्यां फल्गुनीभ्याम् अहं दिवा । (१४।१)

uttarābhyāṃ ca pūrvābhyāṃ phalgunībhyām ahaṃ divā |

14.2१४.२

जातो हिमवतः पृष्ठे तेन मां फल्गुनं विदुः ॥ (१४।२)

jāto himavataḥ pṛṣṭhe tena māṃ phalgunaṃ viduḥ ||

15.1१५.१

पुरा शक्रेण मे दत्तं युध्यतो दानवर्षभैः । (१५।१)

purā śakreṇa me dattaṃ yudhyato dānavarṣabhaiḥ |

15.2१५.२

किरीटं मूर्ध्नि सूर्याभं तेन माहुः किरीटिनम् ॥ (१५।२)

kirīṭaṃ mūrdhni sūryābhaṃ tena māhuḥ kirīṭinam ||

16.1१६.१

न कुर्यां कर्म बीभत्सं युध्यमानः कथंचन । (१६।१)

na kuryāṃ karma bībhatsaṃ yudhyamānaḥ kathaṃcana |

16.2१६.२

तेन देवमनुष्येषु बीभत्सुर् इति मां विदुः ॥ (१६।२)

tena devamanuṣyeṣu bībhatsur iti māṃ viduḥ ||

17.1१७.१

उभौ मे दक्षिणौ पाणी गाण्डीवस्य विकर्षणे । (१७।१)

ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṇḍīvasya vikarṣaṇe |

17.2१७.२

तेन देवमनुष्येषु सव्यसाचीति मां विदुः ॥ (१७।२)

tena devamanuṣyeṣu savyasācīti māṃ viduḥ ||

18.1१८.१

पृथिव्यां चतुरन्तायां वर्णो मे दुर्लभः समः । (१८।१)

pṛthivyāṃ caturantāyāṃ varṇo me durlabhaḥ samaḥ |

18.2१८.२

करोमि कर्म शुक्लं च तेन माम् अर्जुनं विदुः ॥ (१८।२)

karomi karma śuklaṃ ca tena mām arjunaṃ viduḥ ||

19.1१९.१

अहं दुरापो दुर्धर्षो दमनः पाकशासनिः । (१९।१)

ahaṃ durāpo durdharṣo damanaḥ pākaśāsaniḥ |

19.2१९.२

तेन देवमनुष्येषु जिष्णुनामास्मि विश्रुतः ॥ (१९।२)

tena devamanuṣyeṣu jiṣṇunāmāsmi viśrutaḥ ||

20.1२०.१

कृष्ण इत्येव दशमं नाम चक्रे पिता मम । (२०।१)

kṛṣṇa ityeva daśamaṃ nāma cakre pitā mama |

20.2२०.२

कृष्णावदातस्य सतः प्रियत्वाद् बालकस्य वै ॥ (२०।२)

kṛṣṇāvadātasya sataḥ priyatvād bālakasya vai ||

21.1२१.१

वैशंपायन उवाच । (२१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

21.2२१.२

ततः पार्थं स वैराटिर् अभ्यवादयद् अन्तिकात् । (२१।२)

tataḥ pārthaṃ sa vairāṭir abhyavādayad antikāt |

21.3२१.३

अहं भूमिंजयो नाम नाम्नाहम् अपि चोत्तरः ॥ (२१।३)

ahaṃ bhūmiṃjayo nāma nāmnāham api cottaraḥ ||

22.1२२.१

दिष्ट्या त्वां पार्थ पश्यामि स्वागतं ते धनंजय । (२२।१)

diṣṭyā tvāṃ pārtha paśyāmi svāgataṃ te dhanaṃjaya |

22.2२२.२

लोहिताक्ष महाबाहो नागराजकरोपम । (२२।२)

lohitākṣa mahābāho nāgarājakaropama |

22.3२२.३

यद् अज्ञानाद् अवोचं त्वां क्षन्तुम् अर्हसि तन्मम ॥ (२२।३)

yad ajñānād avocaṃ tvāṃ kṣantum arhasi tanmama ||

23.1२३.१

यतस्त्वया कृतं पूर्वं विचित्रं कर्म दुष्करम् । (२३।१)

yatastvayā kṛtaṃ pūrvaṃ vicitraṃ karma duṣkaram |

23.2२३.२

अतो भयं व्यतीतं मे प्रीतिश्च परमा त्वयि ॥ (२३।२)

ato bhayaṃ vyatītaṃ me prītiśca paramā tvayi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 4, 39

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit