MBh, 4, 39
Select a line for its word-by-word analysis.
क्व नु स्विद् अर्जुनः पार्थः कौरव्यो वा युधिष्ठिरः । (२।१)
kva nu svid arjunaḥ pārthaḥ kauravyo vā yudhiṣṭhiraḥ |
राज्यम् अक्षैः पराकीर्य न श्रूयन्ते कदाचन ॥ (३।२)
rājyam akṣaiḥ parākīrya na śrūyante kadācana ||
द्रौपदी क्व च पाञ्चाली स्त्रीरत्नम् इति विश्रुता । (४।१)
draupadī kva ca pāñcālī strīratnam iti viśrutā |
जितान् अक्षैस्तदा कृष्णा तान् एवान्वगमद् वनम् ॥ (४।२)
jitān akṣaistadā kṛṣṇā tān evānvagamad vanam ||
अहम् अस्म्यर्जुनः पार्थः सभास्तारो युधिष्ठिरः । (५।२)
aham asmyarjunaḥ pārthaḥ sabhāstāro yudhiṣṭhiraḥ |
सैरन्ध्रीं द्रौपदीं विद्धि यत्कृते कीचका हताः ॥ (६।२)
sairandhrīṃ draupadīṃ viddhi yatkṛte kīcakā hatāḥ ||
दश पार्थस्य नामानि यानि पूर्वं श्रुतानि मे । (७।२)
daśa pārthasya nāmāni yāni pūrvaṃ śrutāni me |
प्रब्रूयास्तानि यदि मे श्रद्दध्यां सर्वम् एव ते ॥ (७।३)
prabrūyāstāni yadi me śraddadhyāṃ sarvam eva te ||
अर्जुनः फल्गुनो जिष्णुः किरीटी श्वेतवाहनः । (८।३)
arjunaḥ phalguno jiṣṇuḥ kirīṭī śvetavāhanaḥ |
बीभत्सुर् विजयः कृष्णः सव्यसाची धनंजयः ॥ (८।४)
bībhatsur vijayaḥ kṛṣṇaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ ||
अर्जुनः फल्गुनो जिष्णुः कृष्णो बीभत्सुर् एव च । (१०।१)
arjunaḥ phalguno jiṣṇuḥ kṛṣṇo bībhatsur eva ca |
धनंजयश्च केनासि प्रब्रूहि मम तत्त्वतः । (१०।२)
dhanaṃjayaśca kenāsi prabrūhi mama tattvataḥ |
सर्वाञ् जनपदाञ् जित्वा वित्तम् आच्छिद्य केवलम् । (११।२)
sarvāñ janapadāñ jitvā vittam ācchidya kevalam |
मध्ये धनस्य तिष्ठामि तेनाहुर् मां धनंजयम् ॥ (११।३)
madhye dhanasya tiṣṭhāmi tenāhur māṃ dhanaṃjayam ||
अभिप्रयामि संग्रामे यद् अहं युद्धदुर्मदान् । (१२।१)
abhiprayāmi saṃgrāme yad ahaṃ yuddhadurmadān |
नाजित्वा विनिवर्तामि तेन मां विजयं विदुः ॥ (१२।२)
nājitvā vinivartāmi tena māṃ vijayaṃ viduḥ ||
श्वेताः काञ्चनसंनाहा रथे युज्यन्ति मे हयाः । (१३।१)
śvetāḥ kāñcanasaṃnāhā rathe yujyanti me hayāḥ |
संग्रामे युध्यमानस्य तेनाहं श्वेतवाहनः ॥ (१३।२)
saṃgrāme yudhyamānasya tenāhaṃ śvetavāhanaḥ ||
उत्तराभ्यां च पूर्वाभ्यां फल्गुनीभ्याम् अहं दिवा । (१४।१)
uttarābhyāṃ ca pūrvābhyāṃ phalgunībhyām ahaṃ divā |
जातो हिमवतः पृष्ठे तेन मां फल्गुनं विदुः ॥ (१४।२)
jāto himavataḥ pṛṣṭhe tena māṃ phalgunaṃ viduḥ ||
पुरा शक्रेण मे दत्तं युध्यतो दानवर्षभैः । (१५।१)
purā śakreṇa me dattaṃ yudhyato dānavarṣabhaiḥ |
किरीटं मूर्ध्नि सूर्याभं तेन माहुः किरीटिनम् ॥ (१५।२)
kirīṭaṃ mūrdhni sūryābhaṃ tena māhuḥ kirīṭinam ||
न कुर्यां कर्म बीभत्सं युध्यमानः कथंचन । (१६।१)
na kuryāṃ karma bībhatsaṃ yudhyamānaḥ kathaṃcana |
तेन देवमनुष्येषु बीभत्सुर् इति मां विदुः ॥ (१६।२)
tena devamanuṣyeṣu bībhatsur iti māṃ viduḥ ||
उभौ मे दक्षिणौ पाणी गाण्डीवस्य विकर्षणे । (१७।१)
ubhau me dakṣiṇau pāṇī gāṇḍīvasya vikarṣaṇe |
पृथिव्यां चतुरन्तायां वर्णो मे दुर्लभः समः । (१८।१)
pṛthivyāṃ caturantāyāṃ varṇo me durlabhaḥ samaḥ |
करोमि कर्म शुक्लं च तेन माम् अर्जुनं विदुः ॥ (१८।२)
karomi karma śuklaṃ ca tena mām arjunaṃ viduḥ ||
तेन देवमनुष्येषु जिष्णुनामास्मि विश्रुतः ॥ (१९।२)
tena devamanuṣyeṣu jiṣṇunāmāsmi viśrutaḥ ||
कृष्णावदातस्य सतः प्रियत्वाद् बालकस्य वै ॥ (२०।२)
kṛṣṇāvadātasya sataḥ priyatvād bālakasya vai ||
ततः पार्थं स वैराटिर् अभ्यवादयद् अन्तिकात् । (२१।२)
tataḥ pārthaṃ sa vairāṭir abhyavādayad antikāt |
अहं भूमिंजयो नाम नाम्नाहम् अपि चोत्तरः ॥ (२१।३)
ahaṃ bhūmiṃjayo nāma nāmnāham api cottaraḥ ||
दिष्ट्या त्वां पार्थ पश्यामि स्वागतं ते धनंजय । (२२।१)
diṣṭyā tvāṃ pārtha paśyāmi svāgataṃ te dhanaṃjaya |
यद् अज्ञानाद् अवोचं त्वां क्षन्तुम् अर्हसि तन्मम ॥ (२२।३)
yad ajñānād avocaṃ tvāṃ kṣantum arhasi tanmama ||
यतस्त्वया कृतं पूर्वं विचित्रं कर्म दुष्करम् । (२३।१)
yatastvayā kṛtaṃ pūrvaṃ vicitraṃ karma duṣkaram |
अतो भयं व्यतीतं मे प्रीतिश्च परमा त्वयि ॥ (२३।२)
ato bhayaṃ vyatītaṃ me prītiśca paramā tvayi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.