युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

विद्वान्मूर्खप्रगल्भेन मृदुस्तीक्ष्णेन भारत । (१।२)

आक्रुश्यमानः सदसि कथं कुर्याद् अरिंदम ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

श्रूयतां पृथिवीपाल यथैषो ऽर्थो ऽनुगीयते । (२।२)

सदा सुचेताः सहते नरस्येहाल्पचेतसः ॥ (२।३)

अरुष्यन् क्रुश्यमानस्य सुकृतं नाम विन्दति । (३।१)

दुष्कृतं चात्मनो मर्षी रुष्यत्येवापमार्ष्टि वै ॥ (३।२)

टिट्टिभं तम् उपेक्षेत वाशमानम् इवातुरम् । (४।१)

लोकविद्वेषम् आपन्नो निष्फलं प्रतिपद्यते ॥ (४।२)

इति स श्लाघते नित्यं तेन पापेन कर्मणा । (५।१)

इदम् उक्तो मया कश्चित् संमतो जनसंसदि । (५।२)

स तत्र व्रीडितः शुष्को मृतकल्पो ऽवतिष्ठति ॥ (५।३)

श्लाघन्न् अश्लाघनीयेन कर्मणा निरपत्रपः । (६।१)

उपेक्षितव्यो दान्तेन तादृशः पुरुषाधमः ॥ (६।२)

यद् यद् ब्रूयाद् अल्पमतिस्तत् तद् अस्य सहेत् सदा । (७।१)

प्राकृतो हि प्रशंसन् वा निन्दन् वा किं करिष्यति । (७।२)

वने काक इवाबुद्धिर् वाशमानो निरर्थकम् ॥ (७।३)

यदि वाग्भिः प्रयोगः स्यात् प्रयोगे पापकर्मणः । (८।१)

वाग् एवार्थो भवेत् तस्य न ह्येवार्थो जिघांसतः ॥ (८।२)

निषेकं विपरीतं स आचष्टे वृत्तचेष्टया । (९।१)

मयूर इव कौपीनं नृत्यन् संदर्शयन्न् इव ॥ (९।२)

यस्यावाच्यं न लोके ऽस्ति नाकार्यं वापि किंचन । (१०।१)

वाचं तेन न संदध्याच्छुचिः संक्लिष्टकर्मणा ॥ (१०।२)

प्रत्यक्षं गुणवादी यः परोक्षं तु विनिन्दकः । (११।१)

स मानवः श्ववल् लोके नष्टलोकपरायणः ॥ (११।२)

तादृग् जनशतस्यापि यद् ददाति जुहोति च । (१२।१)

परोक्षेणापवादेन तन्नाशयति स क्षणात् ॥ (१२।२)

तस्मात् प्राज्ञो नरः सद्यस्तादृशं पापचेतसम् । (१३।१)

वर्जयेत् साधुभिर् वर्ज्यं सारमेयामिषं यथा ॥ (१३।२)

परिवादं ब्रुवाणो हि दुरात्मा वै महात्मने । (१४।१)

प्रकाशयति दोषान् स्वान् सर्पः फणम् इवोच्छ्रितम् ॥ (१४।२)

तं स्वकर्माणि कुर्वाणं प्रतिकर्तुं य इच्छति । (१५।१)

भस्मकूट इवाबुद्धिः खरो रजसि मज्जति ॥ (१५।२)

मनुष्यशालावृकम् अप्रशान्तं जनापवादे सततं निविष्टम् । (१६।१)

मातङ्गम् उन्मत्तम् इवोन्नदन्तं त्यजेत तं श्वानम् इवातिरौद्रम् ॥ (१६।२)

अधीरजुष्टे पथि वर्तमानं दमाद् अपेतं विनयाच्च पापम् । (१७।१)

अरिव्रतं नित्यम् अभूतिकामं धिग् अस्तु तं पापमतिं मनुष्यम् ॥ (१७।२)

प्रत्युच्यमानस्तु हि भूय एभिर् निशाम्य मा भूस्त्वम् अथार्तरूपः । (१८।१)

उच्चस्य नीचेन हि संप्रयोगं विगर्हयन्ति स्थिरबुद्धयो ये ॥ (१८।२)

क्रुद्धो दशार्धेन हि ताडयेद् वा स पांसुभिर् वापकिरेत् तुषैर् वा । (१९।१)

विवृत्य दन्तांश्च विभीषयेद् वा सिद्धं हि मूर्खे कुपिते नृशंसे ॥ (१९।२)

विगर्हणां परमदुरात्मना कृतां सहेत यः संसदि दुर्जनान्नरः । (२०।१)

पठेद् इदं चापि निदर्शनं सदा न वाङ्मयं स लभति किंचिद् अप्रियम् ॥ (२०।२)