महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 83

747 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तथा दूतैः समाज्ञाय आयान्तं मधुसूदनम् । (१।२)

tathā dūtaiḥ samājñāya āyāntaṃ madhusūdanam |

1.3१.३

धृतराष्ट्रो ऽब्रवीद् भीष्मम् अर्चयित्वा महाभुजम् ॥ (१।३)

dhṛtarāṣṭro 'bravīd bhīṣmam arcayitvā mahābhujam ||

2.1२.१

द्रोणं च संजयं चैव विदुरं च महामतिम् । (२।१)

droṇaṃ ca saṃjayaṃ caiva viduraṃ ca mahāmatim |

2.2२.२

दुर्योधनं च सामात्यं हृष्टरोमाब्रवीद् इदम् ॥ (२।२)

duryodhanaṃ ca sāmātyaṃ hṛṣṭaromābravīd idam ||

3.1३.१

अद्भुतं महद् आश्चर्यं श्रूयते कुरुनन्दन । (३।१)

adbhutaṃ mahad āścaryaṃ śrūyate kurunandana |

3.2३.२

स्त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च कथयन्ति गृहे गृहे ॥ (३।२)

striyo bālāśca vṛddhāśca kathayanti gṛhe gṛhe ||

4.1४.१

सत्कृत्याचक्षते चान्ये तथैवान्ये समागताः । (४।१)

satkṛtyācakṣate cānye tathaivānye samāgatāḥ |

4.2४.२

पृथग्वादाश्च वर्तन्ते चत्वरेषु सभासु च ॥ (४।२)

pṛthagvādāśca vartante catvareṣu sabhāsu ca ||

5.1५.१

उपयास्यति दाशार्हः पाण्डवार्थे पराक्रमी । (५।१)

upayāsyati dāśārhaḥ pāṇḍavārthe parākramī |

5.2५.२

स नो मान्यश्च पूज्यश्च सर्वथा मधुसूदनः ॥ (५।२)

sa no mānyaśca pūjyaśca sarvathā madhusūdanaḥ ||

6.1६.१

तस्मिन् हि यात्रा लोकस्य भूतानाम् ईश्वरो हि सः । (६।१)

tasmin hi yātrā lokasya bhūtānām īśvaro hi saḥ |

6.2६.२

तस्मिन् धृतिश्च वीर्यं च प्रज्ञा चौजश्च माधवे ॥ (६।२)

tasmin dhṛtiśca vīryaṃ ca prajñā caujaśca mādhave ||

7.1७.१

स मान्यतां नरश्रेष्ठः स हि धर्मः सनातनः । (७।१)

sa mānyatāṃ naraśreṣṭhaḥ sa hi dharmaḥ sanātanaḥ |

7.2७.२

पूजितो हि सुखाय स्याद् असुखः स्याद् अपूजितः ॥ (७।२)

pūjito hi sukhāya syād asukhaḥ syād apūjitaḥ ||

8.1८.१

स चेत् तुष्यति दाशार्ह उपचारैर् अरिंदमः । (८।१)

sa cet tuṣyati dāśārha upacārair ariṃdamaḥ |

8.2८.२

कृत्स्नान् सर्वान् अभिप्रायान् प्राप्स्यामः सर्वराजसु ॥ (८।२)

kṛtsnān sarvān abhiprāyān prāpsyāmaḥ sarvarājasu ||

9.1९.१

तस्य पूजार्थम् अद्यैव संविधत्स्व परंतप । (९।१)

tasya pūjārtham adyaiva saṃvidhatsva paraṃtapa |

9.2९.२

सभाः पथि विधीयन्तां सर्वकामसमाहिताः ॥ (९।२)

sabhāḥ pathi vidhīyantāṃ sarvakāmasamāhitāḥ ||

10.1१०.१

यथा प्रीतिर् महाबाहो त्वयि जायेत तस्य वै । (१०।१)

yathā prītir mahābāho tvayi jāyeta tasya vai |

10.2१०.२

तथा कुरुष्व गान्धारे कथं वा भीष्म मन्यसे ॥ (१०।२)

tathā kuruṣva gāndhāre kathaṃ vā bhīṣma manyase ||

11.1११.१

ततो भीष्मादयः सर्वे धृतराष्ट्रं जनाधिपम् । (११।१)

tato bhīṣmādayaḥ sarve dhṛtarāṣṭraṃ janādhipam |

11.2११.२

ऊचुः परमम् इत्येवं पूजयन्तो ऽस्य तद् वचः ॥ (११।२)

ūcuḥ paramam ityevaṃ pūjayanto 'sya tad vacaḥ ||

12.1१२.१

तेषाम् अनुमतं ज्ञात्वा राजा दुर्योधनस्तदा । (१२।१)

teṣām anumataṃ jñātvā rājā duryodhanastadā |

12.2१२.२

सभावास्तूनि रम्याणि प्रदेष्टुम् उपचक्रमे ॥ (१२।२)

sabhāvāstūni ramyāṇi pradeṣṭum upacakrame ||

13.1१३.१

ततो देशेषु देशेषु रमणीयेषु भागशः । (१३।१)

tato deśeṣu deśeṣu ramaṇīyeṣu bhāgaśaḥ |

13.2१३.२

सर्वरत्नसमाकीर्णाः सभाश्चक्रुर् अनेकशः ॥ (१३।२)

sarvaratnasamākīrṇāḥ sabhāścakrur anekaśaḥ ||

14.1१४.१

आसनानि विचित्राणि युक्तानि विविधैर् गुणैः । (१४।१)

āsanāni vicitrāṇi yuktāni vividhair guṇaiḥ |

14.2१४.२

स्त्रियो गन्धान् अलंकारान् सूक्ष्माणि वसनानि च ॥ (१४।२)

striyo gandhān alaṃkārān sūkṣmāṇi vasanāni ca ||

15.1१५.१

गुणवन्त्यन्नपानानि भोज्यानि विविधानि च । (१५।१)

guṇavantyannapānāni bhojyāni vividhāni ca |

15.2१५.२

माल्यानि च सुगन्धीनि तानि राजा ददौ ततः ॥ (१५।२)

mālyāni ca sugandhīni tāni rājā dadau tataḥ ||

16.1१६.१

विशेषतश्च वासार्थं सभां ग्रामे वृकस्थले । (१६।१)

viśeṣataśca vāsārthaṃ sabhāṃ grāme vṛkasthale |

16.2१६.२

विदधे कौरवो राजा बहुरत्नां मनोरमाम् ॥ (१६।२)

vidadhe kauravo rājā bahuratnāṃ manoramām ||

17.1१७.१

एतद् विधाय वै सर्वं देवार्हम् अतिमानुषम् । (१७।१)

etad vidhāya vai sarvaṃ devārham atimānuṣam |

17.2१७.२

आचख्यौ धृतराष्ट्राय राजा दुर्योधनस्तदा ॥ (१७।२)

ācakhyau dhṛtarāṣṭrāya rājā duryodhanastadā ||

18.1१८.१

ताः सभाः केशवः सर्वा रत्नानि विविधानि च । (१८।१)

tāḥ sabhāḥ keśavaḥ sarvā ratnāni vividhāni ca |

18.2१८.२

असमीक्ष्यैव दाशार्ह उपायात् कुरुसद्म तत् ॥ (१८।२)

asamīkṣyaiva dāśārha upāyāt kurusadma tat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 83

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit