वैशंपायन उवाच । (१।१)

ततः शांतनवो भीष्मो दुराधर्षः प्रतापवान् । (१।२)

वध्यमानेषु योधेषु धनंजयम् उपाद्रवत् ॥ (१।३)

प्रगृह्य कार्मुकश्रेष्ठं जातरूपपरिष्कृतम् । (२।१)

शरान् आदाय तीक्ष्णाग्रान्मर्मभेदप्रमाथिनः ॥ (२।२)

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । (३।१)

शुशुभे स नरव्याघ्रो गिरिः सूर्योदये यथा ॥ (३।२)

प्रध्माय शङ्खं गाङ्गेयो धार्तराष्ट्रान् प्रहर्षयन् । (४।१)

प्रदक्षिणम् उपावृत्य बीभत्सुं समवारयत् ॥ (४।२)

तम् उद्वीक्ष्य तथायान्तं कौन्तेयः परवीरहा । (५।१)

प्रत्यगृह्णात् प्रहृष्टात्मा धाराधरम् इवाचलः ॥ (५।२)

ततो भीष्मः शरान् अष्टौ ध्वजे पार्थस्य वीर्यवान् । (६।१)

समपर्यन्महावेगाञ्श्वसमानान् इवोरगान् ॥ (६।२)

ते ध्वजं पाण्डुपुत्रस्य समासाद्य पतत्रिणः । (७।१)

ज्वलन्तः कपिम् आजघ्नुर् ध्वजाग्रनिलयांश्च तान् ॥ (७।२)

ततो भल्लेन महता पृथुधारेण पाण्डवः । (८।१)

छत्रं चिछेद भीष्मस्य तूर्णं तद् अपतद् भुवि ॥ (८।२)

ध्वजं चैवास्य कौन्तेयः शरैर् अभ्यहनद् दृढम् । (९।१)

शीघ्रकृद् रथवाहांश्च तथोभौ पार्ष्णिसारथी ॥ (९।२)

तयोस्तद् अभवद् युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । (१०।१)

भीष्मस्य सह पार्थेन बलिवासवयोर् इव ॥ (१०।२)

भल्लैर् भल्लाः समागम्य भीष्मपाण्डवयोर् युधि । (११।१)

अन्तरिक्षे व्यराजन्त खद्योताः प्रावृषीव हि ॥ (११।२)

अग्निचक्रम् इवाविद्धं सव्यदक्षिणम् अस्यतः । (१२।१)

गाण्डीवम् अभवद् राजन् पार्थस्य सृजतः शरान् ॥ (१२।२)

स तैः संछादयामास भीष्मं शरशतैः शितैः । (१३।१)

पर्वतं वारिधाराभिश्छादयन्न् इव तोयदः ॥ (१३।२)

तां स वेलाम् इवोद्धूतां शरवृष्टिं समुत्थिताम् । (१४।१)

व्यधमत् सायकैर् भीष्मो ऽर्जुनं संनिवारयत् ॥ (१४।२)

ततस्तानि निकृत्तानि शरजालानि भागशः । (१५।१)

समरे ऽभिव्यशीर्यन्त फल्गुनस्य रथं प्रति ॥ (१५।२)

ततः कनकपुङ्खानां शरवृष्टिं समुत्थिताम् । (१६।१)

पाण्डवस्य रथात् तूर्णं शलभानाम् इवायतिम् । (१६।२)

व्यधमत् तां पुनस्तस्य भीष्मः शरशतैः शितैः ॥ (१६।३)

ततस्ते कुरवः सर्वे साधु साध्विति चाब्रुवन् । (१७।१)

दुष्करं कृतवान् भीष्मो यद् अर्जुनम् अयोधयत् ॥ (१७।२)

बलवांस्तरुणो दक्षः क्षिप्रकारी च पाण्डवः । (१८।१)

को ऽन्यः समर्थः पार्थस्य वेगं धारयितुं रणे ॥ (१८।२)

ऋते शांतनवाद् भीष्मात् कृष्णाद् वा देवकीसुतात् । (१९।१)

आचार्यप्रवराद् वापि भारद्वाजान्महाबलात् ॥ (१९।२)

अस्त्रैर् अस्त्राणि संवार्य क्रीडतः पुरुषर्षभौ । (२०।१)

चक्षूंषि सर्वभूतानां मोहयन्तौ महाबलौ ॥ (२०।२)

प्राजापत्यं तथैवैन्द्रम् आग्नेयं च सुदारुणम् । (२१।१)

कौबेरं वारुणं चैव याम्यं वायव्यम् एव च । (२१।२)

प्रयुञ्जानौ महात्मानौ समरे तौ विचेरतुः ॥ (२१।३)

विस्मितान्यथ भूतानि तौ दृष्ट्वा संयुगे तदा । (२२।१)

साधु पार्थ महाबाहो साधु भीष्मेति चाब्रुवन् ॥ (२२।२)

नेदं युक्तं मनुष्येषु यो ऽयं संदृश्यते महान् । (२३।१)

महास्त्राणां संप्रयोगः समरे भीष्मपार्थयोः ॥ (२३।२)

एवं सर्वास्त्रविदुषोर् अस्त्रयुद्धम् अवर्तत । (२४।१)

अथ जिष्णुर् उपावृत्य पृथुधारेण कार्मुकम् । (२४।२)

चकर्त भीष्मस्य तदा जातरूपपरिष्कृतम् ॥ (२४।३)

निमेषान्तरमात्रेण भीष्मो ऽन्यत् कार्मुकं रणे । (२५।१)

समादाय महाबाहुः सज्यं चक्रे महाबलः । (२५।२)

शरांश्च सुबहून् क्रुद्धो मुमोचाशु धनंजये ॥ (२५।३)

अर्जुनो ऽपि शरांश्चित्रान् भीष्माय निशितान् बहून् । (२६।१)

चिक्षेप सुमहातेजास्तथा भीष्मश्च पाण्डवे ॥ (२६।२)

तयोर् दिव्यास्त्रविदुषोर् अस्यतोर् अनिशं शरान् । (२७।१)

न विशेषस्तदा राजंल्लक्ष्यते स्म महात्मनोः ॥ (२७।२)

अथावृणोद् दश दिशः शरैर् अतिरथस्तदा । (२८।१)

किरीटमाली कौन्तेयः शूरः शांतनवस्तथा ॥ (२८।२)

अतीव पाण्डवो भीष्मं भीष्मश्चातीव पाण्डवम् । (२९।१)

बभूव तस्मिन् संग्रामे राजंल्लोके तद् अद्भुतम् ॥ (२९।२)

पाण्डवेन हताः शूरा भीष्मस्य रथरक्षिणः । (३०।१)

शेरते स्म तदा राजन् कौन्तेयस्याभितो रथम् ॥ (३०।२)

ततो गाण्डीवनिर्मुक्ता निरमित्रं चिकीर्षवः । (३१।१)

आगच्छन् पुङ्खसंश्लिष्टाः श्वेतवाहनपत्रिणः ॥ (३१।२)

निष्पतन्तो रथात् तस्य धौता हैरण्यवाससः । (३२।१)

आकाशे समदृश्यन्त हंसानाम् इव पङ्क्तयः ॥ (३२।२)

तस्य तद् दिव्यम् अस्त्रं हि प्रगाढं चित्रम् अस्यतः । (३३।१)

प्रेक्षन्ते स्मान्तरिक्षस्थाः सर्वे देवाः सवासवाः ॥ (३३।२)

तद् दृष्ट्वा परमप्रीतो गन्धर्वश्चित्रम् अद्भुतम् । (३४।१)

शशंस देवराजाय चित्रसेनः प्रतापवान् ॥ (३४।२)

पश्येमान् अरिनिर्दारान् संसक्तान् इव गच्छतः । (३५।१)

चित्ररूपम् इदं जिष्णोर् दिव्यम् अस्त्रम् उदीर्यतः ॥ (३५।२)

नेदं मनुष्याः श्रद्दध्युर् न हीदं तेषु विद्यते । (३६।१)

पौराणानां महास्त्राणां विचित्रो ऽयं समागमः ॥ (३६।२)

मध्यंदिनगतं सूर्यं प्रतपन्तम् इवाम्बरे । (३७।१)

न शक्नुवन्ति सैन्यानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम् ॥ (३७।२)

उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ युद्धविशारदौ । (३८।१)

उभौ सदृशकर्माणावुभौ युधि दुरासदौ ॥ (३८।२)

इत्युक्तो देवराजस्तु पार्थभीष्मसमागमम् । (३९।१)

पूजयामास दिव्येन पुष्पवर्षेण भारत ॥ (३९।२)

ततो भीष्मः शांतनवो वामे पार्श्वे समर्पयत् । (४०।१)

अस्यतः प्रतिसंधाय विवृतं सव्यसाचिनः ॥ (४०।२)

ततः प्रहस्य बीभत्सुः पृथुधारेण कार्मुकम् । (४१।१)

न्यकृन्तद् गार्ध्रपत्रेण भीष्मस्यामिततेजसः ॥ (४१।२)

अथैनं दशभिर् बाणैः प्रत्यविध्यत् स्तनान्तरे । (४२।१)

यतमानं पराक्रान्तं कुन्तीपुत्रो धनंजयः ॥ (४२।२)

स पीडितो महाबाहुर् गृहीत्वा रथकूबरम् । (४३।१)

गाङ्गेयो युधि दुर्धर्षस्तस्थौ दीर्घम् इवातुरः ॥ (४३।२)

तं विसंज्ञम् अपोवाह संयन्ता रथवाजिनाम् । (४४।१)

उपदेशम् अनुस्मृत्य रक्षमाणो महारथम् ॥ (४४।२)