होत्रवाहन उवाच । (१।१)

रामं द्रक्ष्यसि वत्से त्वं जामदग्न्यं महावने । (१।२)

उग्रे तपसि वर्तन्तं सत्यसंधं महाबलम् ॥ (१।३)

महेन्द्रे वै गिरिश्रेष्ठे रामं नित्यम् उपासते । (२।१)

ऋषयो वेदविदुषो गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ (२।२)

तत्र गच्छस्व भद्रं ते ब्रूयाश्चैनं वचो मम । (३।१)

अभिवाद्य पूर्वं शिरसा तपोवृद्धं दृढव्रतम् ॥ (३।२)

ब्रूयाश्चैनं पुनर् भद्रे यत् ते कार्यं मनीषितम् । (४।१)

मयि संकीर्तिते रामः सर्वं तत् ते करिष्यति ॥ (४।२)

मम रामः सखा वत्से प्रीतियुक्तः सुहृच्च मे । (५।१)

जमदग्निसुतो वीरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ (५।२)

एवं ब्रुवति कन्यां तु पार्थिवे होत्रवाहने । (६।१)

अकृतव्रणः प्रादुरासीद् रामस्यानुचरः प्रियः ॥ (६।२)

ततस्ते मुनयः सर्वे समुत्तस्थुः सहस्रशः । (७।१)

स च राजा वयोवृद्धः सृञ्जयो होत्रवाहनः ॥ (७।२)

ततः पृष्ट्वा यथान्यायम् अन्योन्यं ते वनौकसः । (८।१)

सहिता भरतश्रेष्ठ निषेदुः परिवार्य तम् ॥ (८।२)

ततस्ते कथयामासुः कथास्तास्ता मनोरमाः । (९।१)

कान्ता दिव्याश्च राजेन्द्र प्रीतिहर्षमुदा युताः ॥ (९।२)

ततः कथान्ते राजर्षिर् महात्मा होत्रवाहनः । (१०।१)

रामं श्रेष्ठं महर्षीणाम् अपृच्छद् अकृतव्रणम् ॥ (१०।२)

क्व संप्रति महाबाहो जामदग्न्यः प्रतापवान् । (११।१)

अकृतव्रण शक्यो वै द्रष्टुं वेदविदां वरः ॥ (११।२)

अकृतव्रण उवाच । (१२।१)

भवन्तम् एव सततं रामः कीर्तयति प्रभो । (१२।२)

सृञ्जयो मे प्रियसखो राजर्षिर् इति पार्थिव ॥ (१२।३)

इह रामः प्रभाते श्वो भवितेति मतिर् मम । (१३।१)

द्रष्टास्येनम् इहायान्तं तव दर्शनकाङ्क्षया ॥ (१३।२)

इयं च कन्या राजर्षे किमर्थं वनम् आगता । (१४।१)

कस्य चेयं तव च का भवतीच्छामि वेदितुम् ॥ (१४।२)

होत्रवाहन उवाच । (१५।१)

दौहित्रीयं मम विभो काशिराजसुता शुभा । (१५।२)

ज्येष्ठा स्वयंवरे तस्थौ भगिनीभ्यां सहानघ ॥ (१५।३)

इयम् अम्बेति विख्याता ज्येष्ठा काशिपतेः सुता । (१६।१)

अम्बिकाम्बालिके त्वन्ये यवीयस्यौ तपोधन ॥ (१६।२)

समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां ततो ऽभवत् । (१७।१)

कन्यानिमित्तं ब्रह्मर्षे तत्रासीद् उत्सवो महान् ॥ (१७।२)

ततः किल महावीर्यो भीष्मः शांतनवो नृपान् । (१८।१)

अवाक्षिप्य महातेजास्तिस्रः कन्या जहार ताः ॥ (१८।२)

निर्जित्य पृथिवीपालान् अथ भीष्मो गजाह्वयम् । (१९।१)

आजगाम विशुद्धात्मा कन्याभिः सह भारत ॥ (१९।२)

सत्यवत्यै निवेद्याथ विवाहार्थम् अनन्तरम् । (२०।१)

भ्रातुर् विचित्रवीर्यस्य समाज्ञापयत प्रभुः ॥ (२०।२)

ततो वैवाहिकं दृष्ट्वा कन्येयं समुपार्जितम् । (२१।१)

अब्रवीत् तत्र गाङ्गेयं मन्त्रिमध्ये द्विजर्षभ ॥ (२१।२)

मया शाल्वपतिर् वीर मनसाभिवृतः पतिः । (२२।१)

न माम् अर्हसि धर्मज्ञ परचित्तां प्रदापितुम् ॥ (२२।२)

तच्छ्रुत्वा वचनं भीष्मः संमन्त्र्य सह मन्त्रिभिः । (२३।१)

निश्चित्य विससर्जेमां सत्यवत्या मते स्थितः ॥ (२३।२)

अनुज्ञाता तु भीष्मेण शाल्वं सौभपतिं ततः । (२४।१)

कन्येयं मुदिता विप्र काले वचनम् अब्रवीत् ॥ (२४।२)

विसर्जितास्मि भीष्मेण धर्मं मां प्रतिपादय । (२५।१)

मनसाभिवृतः पूर्वं मया त्वं पार्थिवर्षभ ॥ (२५।२)

प्रत्याचख्यौ च शाल्वो ऽपि चारित्रस्याभिशङ्कितः । (२६।१)

सेयं तपोवनं प्राप्ता तापस्ये ऽभिरता भृशम् ॥ (२६।२)

मया च प्रत्यभिज्ञाता वंशस्य परिकीर्तनात् । (२७।१)

अस्य दुःखस्य चोत्पत्तिं भीष्मम् एवेह मन्यते ॥ (२७।२)

अम्बोवाच । (२८।१)

भगवन्न् एवम् एवैतद् यथाह पृथिवीपतिः । (२८।२)

शरीरकर्ता मातुर् मे सृञ्जयो होत्रवाहनः ॥ (२८।३)

न ह्युत्सहे स्वनगरं प्रतियातुं तपोधन । (२९।१)

अवमानभयाच्चैव व्रीडया च महामुने ॥ (२९।२)

यत् तु मां भगवान् रामो वक्ष्यति द्विजसत्तम । (३०।१)

तन्मे कार्यतमं कार्यम् इति मे भगवन्मतिः ॥ (३०।२)