भीष्म उवाच । (१।१)

वनस्पतीन् भक्ष्यफलान्न छिन्द्युर् विषये तव । (१।२)

ब्राह्मणानां मूलफलं धर्म्यम् आहुर् मनीषिणः ॥ (१।३)

ब्राह्मणेभ्यो ऽतिरिक्तं च भुञ्जीरन्न् इतरे जनाः । (२।१)

न ब्राह्मणोपरोधेन हरेद् अन्यः कथंचन ॥ (२।२)

विप्रश्चेत् त्यागम् आतिष्ठेद् आख्यायावृत्तिकर्शितः । (३।१)

परिकल्प्यास्य वृत्तिः स्यात् सदारस्य नराधिप ॥ (३।२)

स चेन्नोपनिवर्तेत वाच्यो ब्राह्मणसंसदि । (४।१)

कस्मिन् इदानीं मर्यादाम् अयं लोकः करिष्यति ॥ (४।२)

असंशयं निवर्तेत न चेद् वक्ष्यत्यतः परम् । (५।१)

पूर्वं परोक्षं कर्तव्यम् एतत् कौन्तेय शासनम् ॥ (५।२)

आहुर् एतज्जना ब्रह्मन्न चैतच्छ्रद्दधाम्यहम् । (६।१)

निमन्त्र्यश्च भवेद् भोगैर् अवृत्त्या चेत् तदाचरेत् ॥ (६।२)

कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यं लोकानाम् इह जीवनम् । (७।१)

ऊर्ध्वं चैव त्रयी विद्या सा भूतान् भावयत्युत ॥ (७।२)

तस्यां प्रयतमानायां ये स्युस्तत्परिपन्थिनः । (८।१)

दस्यवस्तद्वधायेह ब्रह्मा क्षत्रम् अथासृजत् ॥ (८।२)

शत्रूञ् जहि प्रजा रक्ष यजस्व क्रतुभिर् नृप । (९।१)

युध्यस्व समरे वीरो भूत्वा कौरवनन्दन ॥ (९।२)

संरक्ष्यान् पालयेद् राजा यः स राजार्यकृत्तमः । (१०।१)

ये केचित् तान्न रक्षन्ति तैर् अर्थो नास्ति कश्चन ॥ (१०।२)

सदैव राज्ञा बोद्धव्यं सर्वलोकाद् युधिष्ठिर । (११।१)

तस्माद्धेतोर् हि भुञ्जीत मनुष्यान् एव मानवः ॥ (११।२)

अन्तरेभ्यः परान् रक्षन् परेभ्यः पुनर् अन्तरान् । (१२।१)

परान् परेभ्यः स्वान् स्वेभ्यः सर्वान् पालय नित्यदा ॥ (१२।२)

आत्मानं सर्वतो रक्षन् राजा रक्षेत मेदिनीम् । (१३।१)

आत्ममूलम् इदं सर्वम् आहुर् हि विदुषो जनाः ॥ (१३।२)

किं छिद्रं को ऽनुषङ्गो मे किं वास्त्यविनिपातितम् । (१४।१)

कुतो माम् आस्रवेद् दोष इति नित्यं विचिन्तयेत् ॥ (१४।२)

गुप्तैश्चारैर् अनुमतैः पृथिवीम् अनुचारयेत् । (१५।१)

सुनीतं यदि मे वृत्तं प्रशंसन्ति न वा पुनः । (१५।२)

कच्चिद् रोचेज्जनपदे कच्चिद् राष्ट्रे च मे यशः ॥ (१५।३)

धर्मज्ञानां धृतिमतां संग्रामेष्वपलायिनाम् । (१६।१)

राष्ट्रं च ये ऽनुजीवन्ति ये च राज्ञो ऽनुजीविनः ॥ (१६।२)

अमात्यानां च सर्वेषां मध्यस्थानां च सर्वशः । (१७।१)

ये च त्वाभिप्रशंसेयुर् निन्देयुर् अथवा पुनः । (१७।२)

सर्वान् सुपरिणीतांस्तान् कारयेत युधिष्ठिर ॥ (१७।३)

एकान्तेन हि सर्वेषां न शक्यं तात रोचितुम् । (१८।१)

मित्रामित्रम् अथो मध्यं सर्वभूतेषु भारत ॥ (१८।२)

तुल्यबाहुबलानां च गुणैर् अपि निषेविनाम् । (१९।१)

कथं स्याद् अधिकः कश्चित् स तु भुञ्जीत मानवान् ॥ (१९।२)

ये चरा ह्यचरान् अद्युर् अदंष्ट्रान् दंष्ट्रिणस्तथा । (२०।१)

आशीविषा इव क्रुद्धा भुजगा भुजगान् इव ॥ (२०।२)

एतेभ्यश्चाप्रमत्तः स्यात् सदा यत्तो युधिष्ठिर । (२१।१)

भारुण्डसदृशा ह्येते निपतन्ति प्रमाद्यतः ॥ (२१।२)

कच्चित् ते वणिजो राष्ट्रे नोद्विजन्ते करार्दिताः । (२२।१)

क्रीणन्तो बहु वाल्पेन कान्तारकृतनिश्रमाः ॥ (२२।२)

कच्चित् कृषिकरा राष्ट्रं न जहत्यतिपीडिताः । (२३।१)

ये वहन्ति धुरं राज्ञां संभरन्तीतरान् अपि ॥ (२३।२)

इतो दत्तेन जीवन्ति देवाः पितृगणास्तथा । (२४।१)

मनुष्योरगरक्षांसि वयांसि पशवस्तथा ॥ (२४।२)

एषा ते राष्ट्रवृत्तिश्च राष्ट्रगुप्तिश्च भारत । (२५।१)

एतम् एवार्थम् आश्रित्य भूयो वक्ष्यामि पाण्डव ॥ (२५।२)