महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 29

255 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

नकुलस्य तु वक्ष्यामि कर्माणि विजयं तथा । (१।२)

nakulasya tu vakṣyāmi karmāṇi vijayaṃ tathā |

1.3१.३

वासुदेवजिताम् आशां यथासौ व्यजयत् प्रभुः ॥ (१।३)

vāsudevajitām āśāṃ yathāsau vyajayat prabhuḥ ||

2.1२.१

निर्याय खाण्डवप्रस्थात् प्रतीचीम् अभितो दिशम् । (२।१)

niryāya khāṇḍavaprasthāt pratīcīm abhito diśam |

2.2२.२

उद्दिश्य मतिमान् प्रायान्महत्या सेनया सह ॥ (२।२)

uddiśya matimān prāyānmahatyā senayā saha ||

3.1३.१

सिंहनादेन महता योधानां गर्जितेन च । (३।१)

siṃhanādena mahatā yodhānāṃ garjitena ca |

3.2३.२

रथनेमिनिनादैश्च कम्पयन् वसुधाम् इमाम् ॥ (३।२)

rathanemininādaiśca kampayan vasudhām imām ||

4.1४.१

ततो बहुधनं रम्यं गवाश्वधनधान्यवत् । (४।१)

tato bahudhanaṃ ramyaṃ gavāśvadhanadhānyavat |

4.2४.२

कार्त्तिकेयस्य दयितं रोहीतकम् उपाद्रवत् ॥ (४।२)

kārttikeyasya dayitaṃ rohītakam upādravat ||

5.1५.१

तत्र युद्धं महद् वृत्तं शूरैर् मत्तमयूरकैः । (५।१)

tatra yuddhaṃ mahad vṛttaṃ śūrair mattamayūrakaiḥ |

5.2५.२

मरुभूमिं च कार्त्स्न्येन तथैव बहुधान्यकम् ॥ (५।२)

marubhūmiṃ ca kārtsnyena tathaiva bahudhānyakam ||

6.1६.१

शैरीषकं महेच्छं च वशे चक्रे महाद्युतिः । (६।१)

śairīṣakaṃ mahecchaṃ ca vaśe cakre mahādyutiḥ |

6.2६.२

शिबींस्त्रिगर्तान् अम्बष्ठान्मालवान् पञ्चकर्पटान् ॥ (६।२)

śibīṃstrigartān ambaṣṭhānmālavān pañcakarpaṭān ||

7.1७.१

तथा मध्यमिकायांश्च वाटधानान् द्विजान् अथ । (७।१)

tathā madhyamikāyāṃśca vāṭadhānān dvijān atha |

7.2७.२

पुनश्च परिवृत्याथ पुष्करारण्यवासिनः ॥ (७।२)

punaśca parivṛtyātha puṣkarāraṇyavāsinaḥ ||

8.1८.१

गणान् उत्सवसंकेतान् व्यजयत् पुरुषर्षभः । (८।१)

gaṇān utsavasaṃketān vyajayat puruṣarṣabhaḥ |

8.2८.२

सिन्धुकूलाश्रिता ये च ग्रामणेया महाबलाः ॥ (८।२)

sindhukūlāśritā ye ca grāmaṇeyā mahābalāḥ ||

9.1९.१

शूद्राभीरगणाश्चैव ये चाश्रित्य सरस्वतीम् । (९।१)

śūdrābhīragaṇāścaiva ye cāśritya sarasvatīm |

9.2९.२

वर्तयन्ति च ये मत्स्यैर् ये च पर्वतवासिनः ॥ (९।२)

vartayanti ca ye matsyair ye ca parvatavāsinaḥ ||

10.1१०.१

कृत्स्नं पञ्चनदं चैव तथैवापरपर्यटम् । (१०।१)

kṛtsnaṃ pañcanadaṃ caiva tathaivāparaparyaṭam |

10.2१०.२

उत्तरज्योतिकं चैव तथा वृन्दाटकं पुरम् । (१०।२)

uttarajyotikaṃ caiva tathā vṛndāṭakaṃ puram |

10.3१०.३

द्वारपालं च तरसा वशे चक्रे महाद्युतिः ॥ (१०।३)

dvārapālaṃ ca tarasā vaśe cakre mahādyutiḥ ||

11.1११.१

रमठान् हारहूणांश्च प्रतीच्याश्चैव ये नृपाः । (११।१)

ramaṭhān hārahūṇāṃśca pratīcyāścaiva ye nṛpāḥ |

11.2११.२

तान् सर्वान् स वशे चक्रे शासनाद् एव पाण्डवः ॥ (११।२)

tān sarvān sa vaśe cakre śāsanād eva pāṇḍavaḥ ||

12.1१२.१

तत्रस्थः प्रेषयामास वासुदेवाय चाभिभुः । (१२।१)

tatrasthaḥ preṣayāmāsa vāsudevāya cābhibhuḥ |

12.2१२.२

स चास्य दशभी राज्यैः प्रतिजग्राह शासनम् ॥ (१२।२)

sa cāsya daśabhī rājyaiḥ pratijagrāha śāsanam ||

13.1१३.१

ततः शाकलम् अभ्येत्य मद्राणां पुटभेदनम् । (१३।१)

tataḥ śākalam abhyetya madrāṇāṃ puṭabhedanam |

13.2१३.२

मातुलं प्रीतिपूर्वेण शल्यं चक्रे वशे बली ॥ (१३।२)

mātulaṃ prītipūrveṇa śalyaṃ cakre vaśe balī ||

14.1१४.१

स तस्मिन् सत्कृतो राज्ञा सत्कारार्हो विशां पते । (१४।१)

sa tasmin satkṛto rājñā satkārārho viśāṃ pate |

14.2१४.२

रत्नानि भूरीण्यादाय सम्प्रतस्थे युधां पतिः ॥ (१४।२)

ratnāni bhūrīṇyādāya sampratasthe yudhāṃ patiḥ ||

15.1१५.१

ततः सागरकुक्षिस्थान्म्लेच्छान् परमदारुणान् । (१५।१)

tataḥ sāgarakukṣisthānmlecchān paramadāruṇān |

15.2१५.२

पह्लवान् बर्बरांश्चैव तान् सर्वान् अनयद् वशम् ॥ (१५।२)

pahlavān barbarāṃścaiva tān sarvān anayad vaśam ||

16.1१६.१

ततो रत्नान्युपादाय वशे कृत्वा च पार्थिवान् । (१६।१)

tato ratnānyupādāya vaśe kṛtvā ca pārthivān |

16.2१६.२

न्यवर्तत नरश्रेष्ठो नकुलश्चित्रमार्गवित् ॥ (१६।२)

nyavartata naraśreṣṭho nakulaścitramārgavit ||

17.1१७.१

करभाणां सहस्राणि कोशं तस्य महात्मनः । (१७।१)

karabhāṇāṃ sahasrāṇi kośaṃ tasya mahātmanaḥ |

17.2१७.२

ऊहुर् दश महाराज कृच्छ्राद् इव महाधनम् ॥ (१७।२)

ūhur daśa mahārāja kṛcchrād iva mahādhanam ||

18.1१८.१

इन्द्रप्रस्थगतं वीरम् अभ्येत्य स युधिष्ठिरम् । (१८।१)

indraprasthagataṃ vīram abhyetya sa yudhiṣṭhiram |

18.2१८.२

ततो माद्रीसुतः श्रीमान् धनं तस्मै न्यवेदयत् ॥ (१८।२)

tato mādrīsutaḥ śrīmān dhanaṃ tasmai nyavedayat ||

19.1१९.१

एवं प्रतीचीं नकुलो दिशं वरुणपालिताम् । (१९।१)

evaṃ pratīcīṃ nakulo diśaṃ varuṇapālitām |

19.2१९.२

विजिग्ये वासुदेवेन निर्जितां भरतर्षभः ॥ (१९।२)

vijigye vāsudevena nirjitāṃ bharatarṣabhaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 29

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit