MBh, 3, 292
Select a line for its word-by-word analysis.
न हि तां वेद नार्यन्या काचिद् धात्रेयिकाम् ऋते । (३।१)
na hi tāṃ veda nāryanyā kācid dhātreyikām ṛte |
हर्यक्षं वृषभस्कन्धं यथास्य पितरं तथा ॥ (५।२)
haryakṣaṃ vṛṣabhaskandhaṃ yathāsya pitaraṃ tathā ||
जातमात्रं च तं गर्भं धात्र्या संमन्त्र्य भामिनी । (६।१)
jātamātraṃ ca taṃ garbhaṃ dhātryā saṃmantrya bhāminī |
मञ्जूषायाम् अवदधे स्वास्तीर्णायां समन्ततः ॥ (६।२)
mañjūṣāyām avadadhe svāstīrṇāyāṃ samantataḥ ||
मधूच्छिष्टस्थितायां सा सुखायां रुदती तथा । (७।१)
madhūcchiṣṭasthitāyāṃ sā sukhāyāṃ rudatī tathā |
श्लक्ष्णायां सुपिधानायाम् अश्वनद्याम् अवासृजत् ॥ (७।२)
ślakṣṇāyāṃ supidhānāyām aśvanadyām avāsṛjat ||
समुत्सृजन्ती मञ्जूषाम् अश्वनद्यास् तदा जले । (९।१)
samutsṛjantī mañjūṣām aśvanadyās tadā jale |
स्वस्ति ते ऽस्त्वान्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यश् च पुत्रक । (१०।१)
svasti te 'stvāntarikṣebhyaḥ pārthivebhyaś ca putraka |
दिव्येभ्यश्चैव भूतेभ्यस् तथा तोयचराश्च ये ॥ (१०।२)
divyebhyaścaiva bhūtebhyas tathā toyacarāśca ye ||
शिवास्ते सन्तु पन्थानो मा च ते परिपन्थिनः । (११।१)
śivāste santu panthāno mā ca te paripanthinaḥ |
अन्तरिक्षे ऽन्तरिक्षस्थः पवनः सर्वगस् तथा ॥ (१२।२)
antarikṣe 'ntarikṣasthaḥ pavanaḥ sarvagas tathā ||
पिता त्वां पातु सर्वत्र तपनस् तपतां वरः । (१३।१)
pitā tvāṃ pātu sarvatra tapanas tapatāṃ varaḥ |
येन दत्तो ऽसि मे पुत्र दिव्येन विधिना किल ॥ (१३।२)
yena datto 'si me putra divyena vidhinā kila ||
आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे च देवताः । (१४।१)
ādityā vasavo rudrāḥ sādhyā viśve ca devatāḥ |
मरुतश् च सहेन्द्रेण दिशश् च सदिगीश्वराः ॥ (१४।२)
marutaś ca sahendreṇa diśaś ca sadigīśvarāḥ ||
रक्षन्तु त्वां सुराः सर्वे समेषु विषमेषु च । (१५।१)
rakṣantu tvāṃ surāḥ sarve sameṣu viṣameṣu ca |
वेत्स्यामि त्वां विदेशे ऽपि कवचेनोपसूचितम् ॥ (१५।२)
vetsyāmi tvāṃ videśe 'pi kavacenopasūcitam ||
धन्यस् ते पुत्र जनको देवो भानुर् विभावसुः । (१६।१)
dhanyas te putra janako devo bhānur vibhāvasuḥ |
यस्त्वां द्रक्ष्यति दिव्येन चक्षुषा वाहिनीगतम् ॥ (१६।२)
yastvāṃ drakṣyati divyena cakṣuṣā vāhinīgatam ||
धन्या सा प्रमदा या त्वां पुत्रत्वे कल्पयिष्यति । (१७।१)
dhanyā sā pramadā yā tvāṃ putratve kalpayiṣyati |
यस्यास्त्वं तृषितः पुत्र स्तनं पास्यसि देवज ॥ (१७।२)
yasyāstvaṃ tṛṣitaḥ putra stanaṃ pāsyasi devaja ||
को नु स्वप्नस्तया दृष्टो या त्वाम् आदित्यवर्चसम् । (१८।१)
ko nu svapnastayā dṛṣṭo yā tvām ādityavarcasam |
सुललाटं सुकेशान्तं पुत्रत्वे कल्पयिष्यति ॥ (१९।२)
sulalāṭaṃ sukeśāntaṃ putratve kalpayiṣyati ||
धन्या द्रक्ष्यन्ति पुत्र त्वां भूमौ संसर्पमाणकम् । (२०।१)
dhanyā drakṣyanti putra tvāṃ bhūmau saṃsarpamāṇakam |
धन्या द्रक्ष्यन्ति पुत्र त्वां पुनर् यौवनगे मुखे । (२१।१)
dhanyā drakṣyanti putra tvāṃ punar yauvanage mukhe |
धात्र्या सह पृथा राजन् पुत्रदर्शनलालसा ॥ (२३।२)
dhātryā saha pṛthā rājan putradarśanalālasā ||
विसर्जयित्वा मञ्जूषां सम्बोधनभयात् पितुः । (२४।१)
visarjayitvā mañjūṣāṃ sambodhanabhayāt pituḥ |
मञ्जूषा त्वश्वनद्याः सा ययौ चर्मण्वतीं नदीम् । (२५।१)
mañjūṣā tvaśvanadyāḥ sā yayau carmaṇvatīṃ nadīm |
चर्मण्वत्याश् च यमुनां ततो गङ्गां जगाम ह ॥ (२५।२)
carmaṇvatyāś ca yamunāṃ tato gaṅgāṃ jagāma ha ||
गङ्गायाः सूतविषयं चम्पाम् अभ्याययौ पुरीम् । (२६।१)
gaṅgāyāḥ sūtaviṣayaṃ campām abhyāyayau purīm |
स मञ्जूषागतो गर्भस् तरंगैर् उह्यमानकः ॥ (२६।२)
sa mañjūṣāgato garbhas taraṃgair uhyamānakaḥ ||
अमृताद् उत्थितं दिव्यं तत् तु वर्म सकुण्डलम् । (२७।१)
amṛtād utthitaṃ divyaṃ tat tu varma sakuṇḍalam |
धारयामास तं गर्भं दैवं च विधिनिर्मितम् ॥ (२७।२)
dhārayāmāsa taṃ garbhaṃ daivaṃ ca vidhinirmitam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.