महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 7

1842 of 1995 · 63 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संवर्त उवाच । (१।१)

saṃvarta uvāca

1.2१.२

कथम् अस्मि त्वया ज्ञातः केन वा कथितो ऽस्मि ते । (१।२)

katham asmi tvayā jñātaḥ kena vā kathito 'smi te |

1.3१.३

एतद् आचक्ष्व मे तत्त्वम् इच्छसे चेत् प्रियं मम ॥ (१।३)

etad ācakṣva me tattvam icchase cet priyaṃ mama ||

2.1२.१

सत्यं ते ब्रुवतः सर्वे सम्पत्स्यन्ते मनोरथाः । (२।१)

satyaṃ te bruvataḥ sarve sampatsyante manorathāḥ |

2.2२.२

मिथ्या तु ब्रुवतो मूर्धा सप्तधा ते फलिष्यति ॥ (२।२)

mithyā tu bruvato mūrdhā saptadhā te phaliṣyati ||

3.1३.१

मरुत्त उवाच । (३।१)

marutta uvāca

3.2३.२

नारदेन भवान्मह्यम् आख्यातो ह्यटता पथि । (३।२)

nāradena bhavānmahyam ākhyāto hyaṭatā pathi |

3.3३.३

गुरुपुत्रो ममेति त्वं ततो मे प्रीतिर् उत्तमा ॥ (३।३)

guruputro mameti tvaṃ tato me prītir uttamā ||

4.1४.१

संवर्त उवाच । (४।१)

saṃvarta uvāca

4.2४.२

सत्यम् एतद् भवान् आह स मां जानाति सत्रिणम् । (४।२)

satyam etad bhavān āha sa māṃ jānāti satriṇam |

4.3४.३

कथयस्वैतद् एकं मे क्व नु संप्रति नारदः ॥ (४।३)

kathayasvaitad ekaṃ me kva nu saṃprati nāradaḥ ||

5.1५.१

मरुत्त उवाच । (५।१)

marutta uvāca

5.2५.२

भवन्तं कथयित्वा तु मम देवर्षिसत्तमः । (५।२)

bhavantaṃ kathayitvā tu mama devarṣisattamaḥ |

5.3५.३

ततो माम् अभ्यनुज्ञाय प्रविष्टो हव्यवाहनम् ॥ (५।३)

tato mām abhyanujñāya praviṣṭo havyavāhanam ||

6.1६.१

व्यास उवाच । (६।१)

vyāsa uvāca

6.2६.२

श्रुत्वा तु पार्थिवस्यैतत् संवर्तः परया मुदा । (६।२)

śrutvā tu pārthivasyaitat saṃvartaḥ parayā mudā |

6.3६.३

एतावद् अहम् अप्येनं कुर्याम् इति तदाब्रवीत् ॥ (६।३)

etāvad aham apyenaṃ kuryām iti tadābravīt ||

7.1७.१

ततो मरुत्तम् उन्मत्तो वाचा निर्भर्त्सयन्न् इव । (७।१)

tato maruttam unmatto vācā nirbhartsayann iva |

7.2७.२

रूक्षया ब्राह्मणो राजन् पुनः पुनर् अथाब्रवीत् ॥ (७।२)

rūkṣayā brāhmaṇo rājan punaḥ punar athābravīt ||

8.1८.१

वातप्रधानेन मया स्वचित्तवशवर्तिना । (८।१)

vātapradhānena mayā svacittavaśavartinā |

8.2८.२

एवं विकृतरूपेण कथं याजितुम् इच्छसि ॥ (८।२)

evaṃ vikṛtarūpeṇa kathaṃ yājitum icchasi ||

9.1९.१

भ्राता मम समर्थश्च वासवेन च सत्कृतः । (९।१)

bhrātā mama samarthaśca vāsavena ca satkṛtaḥ |

9.2९.२

वर्तते याजने चैव तेन कर्माणि कारय ॥ (९।२)

vartate yājane caiva tena karmāṇi kāraya ||

10.1१०.१

गृहं स्वं चैव याज्याश्च सर्वा गृह्याश्च देवताः । (१०।१)

gṛhaṃ svaṃ caiva yājyāśca sarvā gṛhyāśca devatāḥ |

10.2१०.२

पूर्वजेन ममाक्षिप्तं शरीरं वर्जितं त्विदम् ॥ (१०।२)

pūrvajena mamākṣiptaṃ śarīraṃ varjitaṃ tvidam ||

11.1११.१

नाहं तेनाननुज्ञातस्त्वाम् आविक्षित कर्हिचित् । (११।१)

nāhaṃ tenānanujñātastvām āvikṣita karhicit |

11.2११.२

याजयेयं कथंचिद् वै स हि पूज्यतमो मम ॥ (११।२)

yājayeyaṃ kathaṃcid vai sa hi pūjyatamo mama ||

12.1१२.१

स त्वं बृहस्पतिं गच्छ तम् अनुज्ञाप्य चाव्रज । (१२।१)

sa tvaṃ bṛhaspatiṃ gaccha tam anujñāpya cāvraja |

12.2१२.२

ततो ऽहं याजयिष्ये त्वां यदि यष्टुम् इहेच्छसि ॥ (१२।२)

tato 'haṃ yājayiṣye tvāṃ yadi yaṣṭum ihecchasi ||

13.1१३.१

मरुत्त उवाच । (१३।१)

marutta uvāca

13.2१३.२

बृहस्पतिं गतः पूर्वम् अहं संवर्त तच्छृणु । (१३।२)

bṛhaspatiṃ gataḥ pūrvam ahaṃ saṃvarta tacchṛṇu |

13.3१३.३

न मां कामयते याज्यम् असौ वासववारितः ॥ (१३।३)

na māṃ kāmayate yājyam asau vāsavavāritaḥ ||

14.1१४.१

अमरं याज्यम् आसाद्य माम् ऋषे मा स्म मानुषम् । (१४।१)

amaraṃ yājyam āsādya mām ṛṣe mā sma mānuṣam |

14.2१४.२

याजयेथा मरुत्तं त्वं मर्त्यधर्माणम् आतुरम् ॥ (१४।२)

yājayethā maruttaṃ tvaṃ martyadharmāṇam āturam ||

15.1१५.१

स्पर्धते च मया विप्र सदा वै स हि पार्थिवः । (१५।१)

spardhate ca mayā vipra sadā vai sa hi pārthivaḥ |

15.2१५.२

एवम् अस्त्विति चाप्युक्तो भ्रात्रा ते बलवृत्रहा ॥ (१५।२)

evam astviti cāpyukto bhrātrā te balavṛtrahā ||

16.1१६.१

स माम् अभिगतं प्रेम्णा याज्यवन्न बुभूषति । (१६।१)

sa mām abhigataṃ premṇā yājyavanna bubhūṣati |

16.2१६.२

देवराजम् उपाश्रित्य तद् विद्धि मुनिपुंगव ॥ (१६।२)

devarājam upāśritya tad viddhi munipuṃgava ||

17.1१७.१

सो ऽहम् इच्छामि भवता सर्वस्वेनापि याजितुम् । (१७।१)

so 'ham icchāmi bhavatā sarvasvenāpi yājitum |

17.2१७.२

कामये समतिक्रान्तुं वासवं त्वत्कृतैर् गुणैः ॥ (१७।२)

kāmaye samatikrāntuṃ vāsavaṃ tvatkṛtair guṇaiḥ ||

18.1१८.१

न हि मे वर्तते बुद्धिर् गन्तुं ब्रह्मन् बृहस्पतिम् । (१८।१)

na hi me vartate buddhir gantuṃ brahman bṛhaspatim |

18.2१८.२

प्रत्याख्यातो हि तेनास्मि तथानपकृते सति ॥ (१८।२)

pratyākhyāto hi tenāsmi tathānapakṛte sati ||

19.1१९.१

संवर्त उवाच । (१९।१)

saṃvarta uvāca

19.2१९.२

चिकीर्षसि यथाकामं सर्वम् एतत् त्वयि ध्रुवम् । (१९।२)

cikīrṣasi yathākāmaṃ sarvam etat tvayi dhruvam |

19.3१९.३

यदि सर्वान् अभिप्रायान् कर्तासि मम पार्थिव ॥ (१९।३)

yadi sarvān abhiprāyān kartāsi mama pārthiva ||

20.1२०.१

याज्यमानं मया हि त्वां बृहस्पतिपुरंदरौ । (२०।१)

yājyamānaṃ mayā hi tvāṃ bṛhaspatipuraṃdarau |

20.2२०.२

द्विषेतां समभिक्रुद्धावेतद् एकं समर्थय ॥ (२०।२)

dviṣetāṃ samabhikruddhāvetad ekaṃ samarthaya ||

21.1२१.१

स्थैर्यम् अत्र कथं ते स्यात् स त्वं निःसंशयं कुरु । (२१।१)

sthairyam atra kathaṃ te syāt sa tvaṃ niḥsaṃśayaṃ kuru |

21.2२१.२

कुपितस्त्वां न हीदानीं भस्म कुर्यां सबान्धवम् ॥ (२१।२)

kupitastvāṃ na hīdānīṃ bhasma kuryāṃ sabāndhavam ||

22.1२२.१

मरुत्त उवाच । (२२।१)

marutta uvāca

22.2२२.२

यावत् तपेत् सहस्रांशुस्तिष्ठेरंश्चापि पर्वताः । (२२।२)

yāvat tapet sahasrāṃśustiṣṭheraṃścāpi parvatāḥ |

22.3२२.३

तावल् लोकान्न लभेयं त्यजेयं संगतं यदि ॥ (२२।३)

tāval lokānna labheyaṃ tyajeyaṃ saṃgataṃ yadi ||

23.1२३.१

मा चापि शुभबुद्धित्वं लभेयम् इह कर्हिचित् । (२३।१)

mā cāpi śubhabuddhitvaṃ labheyam iha karhicit |

23.2२३.२

सम्यग् ज्ञाने वैषये वा त्यजेयं संगतं यदि ॥ (२३।२)

samyag jñāne vaiṣaye vā tyajeyaṃ saṃgataṃ yadi ||

24.1२४.१

संवर्त उवाच । (२४।१)

saṃvarta uvāca

24.2२४.२

आविक्षित शुभा बुद्धिर् धीयतां तव कर्मसु । (२४।२)

āvikṣita śubhā buddhir dhīyatāṃ tava karmasu |

24.3२४.३

याजनं हि ममाप्येवं वर्तते त्वयि पार्थिव ॥ (२४।३)

yājanaṃ hi mamāpyevaṃ vartate tvayi pārthiva ||

25.1२५.१

संविधास्ये च ते राजन्न् अक्षयं द्रव्यम् उत्तमम् । (२५।१)

saṃvidhāsye ca te rājann akṣayaṃ dravyam uttamam |

25.2२५.२

येन देवान् सगन्धर्वाञ् शक्रं चाभिभविष्यसि ॥ (२५।२)

yena devān sagandharvāñ śakraṃ cābhibhaviṣyasi ||

26.1२६.१

न तु मे वर्तते बुद्धिर् धने याज्येषु वा पुनः । (२६।१)

na tu me vartate buddhir dhane yājyeṣu vā punaḥ |

26.2२६.२

विप्रियं तु चिकीर्षामि भ्रातुश्चेन्द्रस्य चोभयोः ॥ (२६।२)

vipriyaṃ tu cikīrṣāmi bhrātuścendrasya cobhayoḥ ||

27.1२७.१

गमयिष्यामि चेन्द्रेण समताम् अपि ते ध्रुवम् । (२७।१)

gamayiṣyāmi cendreṇa samatām api te dhruvam |

27.2२७.२

प्रियं च ते करिष्यामि सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (२७।२)

priyaṃ ca te kariṣyāmi satyam etad bravīmi te ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 7

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit