धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

कथं शांतनवो भीष्मो दशमे ऽहनि संजय । (१।२)

अयुध्यत महावीर्यैः पाण्डवैः सहसृञ्जयैः ॥ (१।३)

कुरवश्च कथं युद्धे पाण्डवान् प्रत्यवारयन् । (२।१)

आचक्ष्व मे महायुद्धं भीष्मस्याहवशोभिनः ॥ (२।२)

संजय उवाच । (३।१)

कुरवः पाण्डवैः सार्धं यथायुध्यन्त भारत । (३।२)

यथा च तद् अभूद् युद्धं तत् ते वक्ष्यामि शृण्वतः ॥ (३।३)

प्रेषिताः परलोकाय परमास्त्रैः किरीटिना । (४।१)

अहन्यहनि सम्प्राप्तास् तावकानां रथव्रजाः ॥ (४।२)

यथाप्रतिज्ञं कौरव्यः स चापि समितिंजयः । (५।१)

पार्थानाम् अकरोद् भीष्मः सततं समितिक्षयम् ॥ (५।२)

कुरुभिः सहितं भीष्मं युध्यमानं महारथम् । (६।१)

अर्जुनं च सपाञ्चाल्यं दृष्ट्वा संशयिता जनाः ॥ (६।२)

दशमे ऽहनि तस्मिंस्तु भीष्मार्जुनसमागमे । (७।१)

अवर्तत महारौद्रः सततं समितिक्षयः ॥ (७।२)

तस्मिन्न् अयुतशो राजन् भूयश्च स परंतपः । (८।१)

भीष्मः शांतनवो योधाञ् जघान परमास्त्रवित् ॥ (८।२)

येषाम् अज्ञातकल्पानि नामगोत्राणि पार्थिव । (९।१)

ते हतास्तत्र भीष्मेण शूराः सर्वे ऽनिवर्तिनः ॥ (९।२)

दशाहानि ततस्तप्त्वा भीष्मः पाण्डववाहिनीम् । (१०।१)

निरविद्यत धर्मात्मा जीवितेन परंतपः ॥ (१०।२)

स क्षिप्रं वधम् अन्विच्छन्न् आत्मनो ऽभिमुखं रणे । (११।१)

न हन्यां मानवश्रेष्ठान् संग्रामे ऽभिमुखान् इति ॥ (११।२)

चिन्तयित्वा महाबाहुः पिता देवव्रतस्तव । (१२।१)

अभ्याशस्थं महाराज पाण्डवं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१२।२)

युधिष्ठिर महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद । (१३।१)

शृणु मे वचनं तात धर्म्यं स्वर्ग्यं च जल्पतः ॥ (१३।२)

निर्विण्णो ऽस्मि भृशं तात देहेनानेन भारत । (१४।१)

घ्नतश्च मे गतः कालः सुबहून् प्राणिनो रणे ॥ (१४।२)

तस्मात् पार्थं पुरोधाय पाञ्चालान् सृञ्जयांस्तथा । (१५।१)

मद्वधे क्रियतां यत्नो मम चेद् इच्छसि प्रियम् ॥ (१५।२)

तस्य तन्मतम् आज्ञाय पाण्डवः सत्यदर्शनः । (१६।१)

भीष्मं प्रतिययौ यत्तः संग्रामे सह सृञ्जयैः ॥ (१६।२)

धृष्टद्युम्नस्ततो राजन् पाण्डवश्च युधिष्ठिरः । (१७।१)

श्रुत्वा भीष्मस्य तां वाचं चोदयामासतुर् बलम् ॥ (१७।२)

अभिद्रवत युध्यध्वं भीष्मं जयत संयुगे । (१८।१)

रक्षिताः सत्यसंधेन जिष्णुना रिपुजिष्णुना ॥ (१८।२)

अयं चापि महेष्वासः पार्षतो वाहिनीपतिः । (१९।१)

भीमसेनश्च समरे पालयिष्यति वो ध्रुवम् ॥ (१९।२)

न वै भीष्माद् भयं किंचित् कर्तव्यं युधि सृञ्जयाः । (२०।१)

ध्रुवं भीष्मं विजेष्यामः पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ (२०।२)

तथा तु समयं कृत्वा दशमे ऽहनि पाण्डवाः । (२१।१)

ब्रह्मलोकपरा भूत्वा संजग्मुः क्रोधमूर्छिताः ॥ (२१।२)

शिखण्डिनं पुरस्कृत्य पाण्डवं च धनंजयम् । (२२।१)

भीष्मस्य पातने यत्नं परमं ते समास्थिताः ॥ (२२।२)

ततस्तव सुतादिष्टा नानाजनपदेश्वराः । (२३।१)

द्रोणेन सहपुत्रेण सहसेना महाबलाः ॥ (२३।२)

दुःशासनश्च बलवान् सह सर्वैः सहोदरैः । (२४।१)

भीष्मं समरमध्यस्थं पालयांचक्रिरे तदा ॥ (२४।२)

ततस्तु तावकाः शूराः पुरस्कृत्य यतव्रतम् । (२५।१)

शिखण्डिप्रमुखान् पार्थान् योधयन्ति स्म संयुगे ॥ (२५।२)

चेदिभिश्च सपाञ्चालैः सहितो वानरध्वजः । (२६।१)

ययौ शांतनवं भीष्मं पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ (२६।२)

द्रोणपुत्रं शिनेर् नप्ता धृष्टकेतुस्तु पौरवम् । (२७।१)

युधामन्युः सहामात्यं दुर्योधनम् अयोधयत् ॥ (२७।२)

विराटस्तु सहानीकः सहसेनं जयद्रथम् । (२८।१)

वृद्धक्षत्रस्य दायादम् आससाद परंतपः ॥ (२८।२)

मद्रराजं महेष्वासं सहसैन्यं युधिष्ठिरः । (२९।१)

भीमसेनाभिगुप्तश्च नागानीकम् उपाद्रवत् ॥ (२९।२)

अप्रधृष्यम् अनावार्यं सर्वशस्त्रभृतां वरम् । (३०।१)

द्रोणं प्रति ययौ यत्तः पाञ्चाल्यः सह सोमकैः ॥ (३०।२)

कर्णिकारध्वजं चापि सिंहकेतुर् अरिंदमः । (३१।१)

प्रत्युज्जगाम सौभद्रं राजपुत्रो बृहद्बलः ॥ (३१।२)

शिखण्डिनं च पुत्रास्ते पाण्डवं च धनंजयम् । (३२।१)

राजभिः समरे सार्धम् अभिपेतुर् जिघांसवः ॥ (३२।२)

तस्मिन्न् अतिमहाभीमे सेनयोर् वै पराक्रमे । (३३।१)

संप्रधावत्स्वनीकेषु मेदिनी समकम्पत ॥ (३३।२)

तान्यनीकान्यनीकेषु समसज्जन्त भारत । (३४।१)

तावकानां परेषां च दृष्ट्वा शांतनवं रणे ॥ (३४।२)

ततस्तेषां प्रयतताम् अन्योन्यम् अभिधावताम् । (३५।१)

प्रादुरासीन्महाञ् शब्दो दिक्षु सर्वासु भारत ॥ (३५।२)

शङ्खदुन्दुभिघोषैश्च वारणानां च बृंहितैः । (३६।१)

सिंहनादैश्च सैन्यानां दारुणः समपद्यत ॥ (३६।२)

सा च सर्वनरेन्द्राणां चन्द्रार्कसदृशी प्रभा । (३७।१)

वीराङ्गदकिरीटेषु निष्प्रभा समपद्यत ॥ (३७।२)

रजोमेघाश्च संजज्ञुः शस्त्रविद्युद्भिर् आवृताः । (३८।१)

धनुषां चैव निर्घोषो दारुणः समपद्यत ॥ (३८।२)

बाणशङ्खप्रणादाश्च भेरीणां च महास्वनाः । (३९।१)

रथगोषश्च संजग्मुः सेनयोर् उभयोर् अपि ॥ (३९।२)

प्रासशक्त्यृष्टिसंघैश्च बाणौघैश्च समाकुलम् । (४०।१)

निष्प्रकाशम् इवाकाशं सेनयोः समपद्यत ॥ (४०।२)

अन्योन्यं रथिनः पेतुर् वाजिनश्च महाहवे । (४१।१)

कुञ्जराः कुञ्जराञ् जघ्नुः पदातींश्च पदातयः ॥ (४१।२)

तद् आसीत् सुमहद् युद्धं कुरूणां पाण्डवैः सह । (४२।१)

भीष्महेतोर् नरव्याघ्र श्येनयोर् आमिषे यथा ॥ (४२।२)

तयोः समागमो घोरो बभूव युधि भारत । (४३।१)

अन्योन्यस्य वधार्थाय जिगीषूणां रणाजिरे ॥ (४३।२)