धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

सिन्धुराजे हते तात समरे सव्यसाचिना । (१।२)

तथैव भूरिश्रवसि किम् आसीद् वो मनस्तदा ॥ (१।३)

दुर्योधनेन च द्रोणस्तथोक्तः कुरुसंसदि । (२।१)

किम् उक्तवान् परं तस्मात् तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (२।२)

संजय उवाच । (३।१)

निष्टानको महान् आसीत् सैन्यानां तव भारत । (३।२)

सैन्धवं निहतं दृष्ट्वा भूरिश्रवसम् एव च ॥ (३।३)

मन्त्रितं तव पुत्रस्य ते सर्वम् अवमेनिरे । (४।१)

येन मन्त्रेण निहताः शतशः क्षत्रियर्षभाः ॥ (४।२)

द्रोणस्तु तद् वचः श्रुत्वा पुत्रस्य तव दुर्मनाः । (५।१)

मुहूर्तम् इव तु ध्यात्वा भृशम् आर्तो ऽभ्यभाषत ॥ (५।२)

दुर्योधन किम् एवं मां वाक्शरैर् अभिकृन्तसि । (६।१)

अजय्यं समरे नित्यं ब्रुवाणं सव्यसाचिनम् ॥ (६।२)

एतेनैवार्जुनं ज्ञातुम् अलं कौरव संयुगे । (७।१)

यच्छिखण्ड्यवधीद् भीष्मं पाल्यमानः किरीटिना ॥ (७।२)

अवध्यं निहतं दृष्ट्वा संयुगे देवमानुषैः । (८।१)

तदैवाज्ञासिषम् अहं नेयम् अस्तीति भारती ॥ (८।२)

यं पुंसां त्रिषु लोकेषु सर्वशूरम् अमंस्महि । (९।१)

तस्मिन् विनिहते शूरे किं शेषं पर्युपास्महे ॥ (९।२)

यान् स्म तान् ग्लहते तातः शकुनिः कुरुसंसदि । (१०।१)

अक्षान्न ते ऽक्षा निशिता बाणास्ते शत्रुतापनाः ॥ (१०।२)

त एते घ्नन्ति नस्तात विशिखा जयचोदिताः । (११।१)

यांस्तदा ख्याप्यमानांस्त्वं विदुरेण न बुध्यसे ॥ (११।२)

तास्ता विलपतश्चापि विदुरस्य महात्मनः । (१२।१)

धीरस्य वाचो नाश्रौषीः क्षेमाय वदतः शिवाः ॥ (१२।२)

तद् इदं वर्तते घोरम् आगतं वैशसं महत् । (१३।१)

तस्यावमानाद् वाक्यस्य दुर्योधन कृते तव ॥ (१३।२)

यच्च नः प्रेक्षमाणानां कृष्णाम् आनाययः सभाम् । (१४।१)

अनर्हतीं कुले जातां सर्वधर्मानुचारिणीम् ॥ (१४।२)

तस्याधर्मस्य गान्धारे फलं प्राप्तम् इदं त्वया । (१५।१)

नो चेत् पापं परे लोके त्वम् अर्छेथास्ततो ऽधिकम् ॥ (१५।२)

यच्च तान् पाण्डवान् द्यूते विषमेण विजित्य ह । (१६।१)

प्राव्राजयस्तदारण्ये रौरवाजिनवाससः ॥ (१६।२)

पुत्राणाम् इव चैतेषां धर्मम् आचरतां सदा । (१७।१)

द्रुह्येत् को नु नरो लोके मद् अन्यो ब्राह्मणब्रुवः ॥ (१७।२)

पाण्डवानाम् अयं कोपस्त्वया शकुनिना सह । (१८।१)

आहृतो धृतराष्ट्रस्य संमते कुरुसंसदि ॥ (१८।२)

दुःशासनेन संयुक्तः कर्णेन परिवर्धितः । (१९।१)

क्षत्तुर् वाक्यम् अनादृत्य त्वयाभ्यस्तः पुनः पुनः ॥ (१९।२)

यत् तत् सर्वे पराभूय पर्यवारयतार्जुनिम् । (२०।१)

सिन्धुराजानम् आश्रित्य स वो मध्ये कथं हतः ॥ (२०।२)

कथं त्वयि च कर्णे च कृपे शल्ये च जीवति । (२१।१)

अश्वत्थाम्नि च कौरव्य निधनं सैन्धवो ऽगमत् ॥ (२१।२)

यद् वस्तत् सर्वराजानस्तेजस्तिग्मम् उपासते । (२२।१)

सिन्धुराजं परित्रातुं स वो मध्ये कथं हतः ॥ (२२।२)

मय्येव हि विशेषेण तथा दुर्योधन त्वयि । (२३।१)

आशंसत परित्राणम् अर्जुनात् स महीपतिः ॥ (२३।२)

ततस्तस्मिन् परित्राणम् अलब्धवति फल्गुनात् । (२४।१)

न किंचिद् अनुपश्यामि जीवितत्राणम् आत्मनः ॥ (२४।२)

मज्जन्तम् इव चात्मानं धृष्टद्युम्नस्य किल्बिषे । (२५।१)

पश्याम्यहत्वा पाञ्चालान् सह तेन शिखण्डिना ॥ (२५।२)

तन्मा किम् अभितप्यन्तं वाक्शरैर् अभिकृन्तसि । (२६।१)

अशक्तः सिन्धुराजस्य भूत्वा त्राणाय भारत ॥ (२६।२)

सौवर्णं सत्यसंधस्य ध्वजम् अक्लिष्टकर्मणः । (२७।१)

अपश्यन् युधि भीष्मस्य कथम् आशंससे जयम् ॥ (२७।२)

मध्ये महारथानां च यत्राहन्यत सैन्धवः । (२८।१)

हतो भूरिश्रवाश्चैव किं शेषं तत्र मन्यसे ॥ (२८।२)

कृप एव च दुर्धर्षो यदि जीवति पार्थिव । (२९।१)

यो नागात् सिन्धुराजस्य वर्त्म तं पूजयाम्यहम् ॥ (२९।२)

यच्चापश्यं हतं भीष्मं पश्यतस्ते ऽनुजस्य वै । (३०।१)

दुःशासनस्य कौरव्य कुर्वाणं कर्म दुष्करम् । (३०।२)

अवध्यकल्पं संग्रामे देवैर् अपि सवासवैः ॥ (३०।३)

न ते वसुंधरास्तीति तद् अहं चिन्तये नृप । (३१।१)

इमानि पाण्डवानां च सृञ्जयानां च भारत । (३१।२)

अनीकान्याद्रवन्ते मां सहितान्यद्य मारिष ॥ (३१।३)

नाहत्वा सर्वपाञ्चालान् कवचस्य विमोक्षणम् । (३२।१)

कर्तास्मि समरे कर्म धार्तराष्ट्र हितं तव ॥ (३२।२)

राजन् ब्रूयाः सुतं मे त्वम् अश्वत्थामानम् आहवे । (३३।१)

न सोमकाः प्रमोक्तव्या जीवितं परिरक्षता ॥ (३३।२)

यच्च पित्रानुशिष्टो ऽसि तद् वचः परिपालय । (३४।१)

आनृशंस्ये दमे सत्ये आर्जवे च स्थिरो भव ॥ (३४।२)

धर्मार्थकामकुशलो धर्मार्थावप्यपीडयन् । (३५।१)

धर्मप्रधानः कार्याणि कुर्याश्चेति पुनः पुनः ॥ (३५।२)

चक्षुर्मनोभ्यां संतोष्या विप्राः सेव्याश्च शक्तितः । (३६।१)

न चैषां विप्रियं कार्यं ते हि वह्निशिखोपमाः ॥ (३६।२)

एष त्वहम् अनीकानि प्रविशाम्यरिसूदन । (३७।१)

रणाय महते राजंस्त्वया वाक्शल्यपीडितः ॥ (३७।२)

त्वं च दुर्योधन बलं यदि शक्नोषि धारय । (३८।१)

रात्रावपि हि योत्स्यन्ते संरब्धाः कुरुसृञ्जयाः ॥ (३८।२)

एवम् उक्त्वा ततः प्रायाद् द्रोणः पाण्डवसृञ्जयान् । (३९।१)

मुष्णन् क्षत्रियतेजांसि नक्षत्राणाम् इवांशुमान् ॥ (३९।२)