MBh, 7, 59
Select a line for its word-by-word analysis.
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि तवाच्युत ॥ (१।३)
kaccijjñānāni sarvāṇi prasannāni tavācyuta ||
वासुदेवो ऽपि तद् युक्तं पर्यपृच्छद् युधिष्ठिरम् । (२।२)
vāsudevo 'pi tad yuktaṃ paryapṛcchad yudhiṣṭhiram |
ततः क्षत्ता प्रकृतयो न्यवेदयद् उपस्थिताः ॥ (२।३)
tataḥ kṣattā prakṛtayo nyavedayad upasthitāḥ ||
विराटं भीमसेनं च धृष्टद्युम्नं च सात्यकिम् ॥ (३।२)
virāṭaṃ bhīmasenaṃ ca dhṛṣṭadyumnaṃ ca sātyakim ||
युयुत्सुं चैव कौरव्यं पाञ्चाल्यं चोत्तमौजसम् ॥ (४।२)
yuyutsuṃ caiva kauravyaṃ pāñcālyaṃ cottamaujasam ||
एते चान्ये च बहवः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम् । (५।१)
ete cānye ca bahavaḥ kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabham |
अब्रवीत् पुण्डरीकाक्षम् आभाष्य मधुरं वचः ॥ (७।२)
abravīt puṇḍarīkākṣam ābhāṣya madhuraṃ vacaḥ ||
एकं त्वां वयम् आश्रित्य सहस्राक्षम् इवामराः । (८।१)
ekaṃ tvāṃ vayam āśritya sahasrākṣam ivāmarāḥ |
प्रार्थयामो जयं युद्धे शाश्वतानि सुखानि च ॥ (८।२)
prārthayāmo jayaṃ yuddhe śāśvatāni sukhāni ca ||
त्वं हि राज्यविनाशं च द्विषद्भिश्च निराक्रियाम् । (९।१)
tvaṃ hi rājyavināśaṃ ca dviṣadbhiśca nirākriyām |
क्लेशांश्च विविधान् कृष्ण सर्वांस्तान् अपि वेत्थ नः ॥ (९।२)
kleśāṃśca vividhān kṛṣṇa sarvāṃstān api vettha naḥ ||
त्वयि सर्वेश सर्वेषाम् अस्माकं भक्तवत्सल । (१०।१)
tvayi sarveśa sarveṣām asmākaṃ bhaktavatsala |
सुखम् आयत्तम् अत्यर्थं यात्रा च मधुसूदन ॥ (१०।२)
sukham āyattam atyarthaṃ yātrā ca madhusūdana ||
स तथा कुरु वार्ष्णेय यथा त्वयि मनो मम । (११।१)
sa tathā kuru vārṣṇeya yathā tvayi mano mama |
अर्जुनस्य यथा सत्या प्रतिज्ञा स्याच्चिकीर्षिता ॥ (११।२)
arjunasya yathā satyā pratijñā syāccikīrṣitā ||
स भवांस्तारयत्वस्माद् दुःखामर्षमहार्णवात् । (१२।१)
sa bhavāṃstārayatvasmād duḥkhāmarṣamahārṇavāt |
पारं तितीर्षताम् अद्य प्लवो नो भव माधव ॥ (१२।२)
pāraṃ titīrṣatām adya plavo no bhava mādhava ||
न हि तत् कुरुते संख्ये कार्तवीर्यसमस्त्वपि । (१३।१)
na hi tat kurute saṃkhye kārtavīryasamastvapi |
रथी यत् कुरुते कृष्ण सारथिर् यत्नम् आस्थितः ॥ (१३।२)
rathī yat kurute kṛṣṇa sārathir yatnam āsthitaḥ ||
शरासनधरः कश्चिद् यथा पार्थो धनंजयः ॥ (१४।३)
śarāsanadharaḥ kaścid yathā pārtho dhanaṃjayaḥ ||
वीर्यवान् अस्त्रसम्पन्नः पराक्रान्तो महाबलः । (१५।१)
vīryavān astrasampannaḥ parākrānto mahābalaḥ |
युद्धशौण्डः सदामर्षी तेजसा परमो नृणाम् ॥ (१५।२)
yuddhaśauṇḍaḥ sadāmarṣī tejasā paramo nṛṇām ||
स युवा वृषभस्कन्धो दीर्घबाहुर् महाबलः । (१६।१)
sa yuvā vṛṣabhaskandho dīrghabāhur mahābalaḥ |
सिंहर्षभगतिः श्रीमान् द्विषतस्ते हनिष्यति ॥ (१६।२)
siṃharṣabhagatiḥ śrīmān dviṣataste haniṣyati ||
अहं च तत् करिष्यामि यथा कुन्तीसुतो ऽर्जुनः । (१७।१)
ahaṃ ca tat kariṣyāmi yathā kuntīsuto 'rjunaḥ |
धार्तराष्ट्रस्य सैन्यानि धक्ष्यत्यग्निर् इवोत्थितः ॥ (१७।२)
dhārtarāṣṭrasya sainyāni dhakṣyatyagnir ivotthitaḥ ||
अद्य तं पापकर्माणं क्षुद्रं सौभद्रघातिनम् । (१८।१)
adya taṃ pāpakarmāṇaṃ kṣudraṃ saubhadraghātinam |
अपुनर्दर्शनं मार्गम् इषुभिः क्षेप्स्यते ऽर्जुनः ॥ (१८।२)
apunardarśanaṃ mārgam iṣubhiḥ kṣepsyate 'rjunaḥ ||
तस्याद्य गृध्राः श्येनाश्च वडगोमायवस्तथा । (१९।१)
tasyādya gṛdhrāḥ śyenāśca vaḍagomāyavastathā |
भक्षयिष्यन्ति मांसानि ये चान्ये पुरुषादकाः ॥ (१९।२)
bhakṣayiṣyanti māṃsāni ye cānye puruṣādakāḥ ||
यद्यस्य देवा गोप्तारः सेन्द्राः सर्वे तथाप्यसौ । (२०।१)
yadyasya devā goptāraḥ sendrāḥ sarve tathāpyasau |
राजधानीं यमस्याद्य हतः प्राप्स्यति संकुले ॥ (२०।२)
rājadhānīṃ yamasyādya hataḥ prāpsyati saṃkule ||
निहत्य सैन्धवं जिष्णुर् अद्य त्वाम् उपयास्यति । (२१।१)
nihatya saindhavaṃ jiṣṇur adya tvām upayāsyati |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.