महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 117

781 of 1995 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

गालवं वैनतेयो ऽथ प्रहसन्न् इदम् अब्रवीत् । (१।२)

gālavaṃ vainateyo 'tha prahasann idam abravīt |

1.3१.३

दिष्ट्या कृतार्थं पश्यामि भवन्तम् इह वै द्विज ॥ (१।३)

diṣṭyā kṛtārthaṃ paśyāmi bhavantam iha vai dvija ||

2.1२.१

गालवस्तु वचः श्रुत्वा वैनतेयेन भाषितम् । (२।१)

gālavastu vacaḥ śrutvā vainateyena bhāṣitam |

2.2२.२

चतुर्भागावशिष्टं तद् आचख्यौ कार्यम् अस्य हि ॥ (२।२)

caturbhāgāvaśiṣṭaṃ tad ācakhyau kāryam asya hi ||

3.1३.१

सुपर्णस्त्वब्रवीद् एनं गालवं पततां वरः । (३।१)

suparṇastvabravīd enaṃ gālavaṃ patatāṃ varaḥ |

3.2३.२

प्रयत्नस्ते न कर्तव्यो नैष सम्पत्स्यते तव ॥ (३।२)

prayatnaste na kartavyo naiṣa sampatsyate tava ||

4.1४.१

पुरा हि कन्यकुब्जे वै गाधेः सत्यवतीं सुताम् । (४।१)

purā hi kanyakubje vai gādheḥ satyavatīṃ sutām |

4.2४.२

भार्यार्थे ऽवरयत् कन्याम् ऋचीकस्तेन भाषितः ॥ (४।२)

bhāryārthe 'varayat kanyām ṛcīkastena bhāṣitaḥ ||

5.1५.१

एकतः श्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् । (५।१)

ekataḥ śyāmakarṇānāṃ hayānāṃ candravarcasām |

5.2५.२

भगवन् दीयतां मह्यं सहस्रम् इति गालव ॥ (५।२)

bhagavan dīyatāṃ mahyaṃ sahasram iti gālava ||

6.1६.१

ऋचीकस्तु तथेत्युक्त्वा वरुणस्यालयं गतः । (६।१)

ṛcīkastu tathetyuktvā varuṇasyālayaṃ gataḥ |

6.2६.२

अश्वतीर्थे हयांल् लब्ध्वा दत्तवान् पार्थिवाय वै ॥ (६।२)

aśvatīrthe hayāṃl labdhvā dattavān pārthivāya vai ||

7.1७.१

इष्ट्वा ते पुण्डरीकेण दत्ता राज्ञा द्विजातिषु । (७।१)

iṣṭvā te puṇḍarīkeṇa dattā rājñā dvijātiṣu |

7.2७.२

तेभ्यो द्वे द्वे शते क्रीत्वा प्राप्तास्ते पार्थिवैस्तदा ॥ (७।२)

tebhyo dve dve śate krītvā prāptāste pārthivaistadā ||

8.1८.१

अपराण्यपि चत्वारि शतानि द्विजसत्तम । (८।१)

aparāṇyapi catvāri śatāni dvijasattama |

8.2८.२

नीयमानानि संतारे हृतान्यासन् वितस्तया । (८।२)

nīyamānāni saṃtāre hṛtānyāsan vitastayā |

8.3८.३

एवं न शक्यम् अप्राप्यं प्राप्तुं गालव कर्हिचित् ॥ (८।३)

evaṃ na śakyam aprāpyaṃ prāptuṃ gālava karhicit ||

9.1९.१

इमाम् अश्वशताभ्यां वै द्वाभ्यां तस्मै निवेदय । (९।१)

imām aśvaśatābhyāṃ vai dvābhyāṃ tasmai nivedaya |

9.2९.२

विश्वामित्राय धर्मात्मन् षड्भिर् अश्वशतैः सह । (९।२)

viśvāmitrāya dharmātman ṣaḍbhir aśvaśataiḥ saha |

9.3९.३

ततो ऽसि गतसंमोहः कृतकृत्यो द्विजर्षभ ॥ (९।३)

tato 'si gatasaṃmohaḥ kṛtakṛtyo dvijarṣabha ||

10.1१०.१

गालवस्तं तथेत्युक्त्वा सुपर्णसहितस्ततः । (१०।१)

gālavastaṃ tathetyuktvā suparṇasahitastataḥ |

10.2१०.२

आदायाश्वांश्च कन्यां च विश्वामित्रम् उपागमत् ॥ (१०।२)

ādāyāśvāṃśca kanyāṃ ca viśvāmitram upāgamat ||

11.1११.१

गालव उवाच । (११।१)

gālava uvāca

11.2११.२

अश्वानां काङ्क्षितार्थानां षड् इमानि शतानि वै । (११।२)

aśvānāṃ kāṅkṣitārthānāṃ ṣaḍ imāni śatāni vai |

11.3११.३

शतद्वयेन कन्येयं भवता प्रतिगृह्यताम् ॥ (११।३)

śatadvayena kanyeyaṃ bhavatā pratigṛhyatām ||

12.1१२.१

अस्यां राजर्षिभिः पुत्रा जाता वै धार्मिकास्त्रयः । (१२।१)

asyāṃ rājarṣibhiḥ putrā jātā vai dhārmikāstrayaḥ |

12.2१२.२

चतुर्थं जनयत्वेकं भवान् अपि नरोत्तम ॥ (१२।२)

caturthaṃ janayatvekaṃ bhavān api narottama ||

13.1१३.१

पूर्णान्येवं शतान्यष्टौ तुरगाणां भवन्तु ते । (१३।१)

pūrṇānyevaṃ śatānyaṣṭau turagāṇāṃ bhavantu te |

13.2१३.२

भवतो ह्यनृणो भूत्वा तपः कुर्यां यथासुखम् ॥ (१३।२)

bhavato hyanṛṇo bhūtvā tapaḥ kuryāṃ yathāsukham ||

14.1१४.१

नारद उवाच । (१४।१)

nārada uvāca

14.2१४.२

विश्वामित्रस्तु तं दृष्ट्वा गालवं सह पक्षिणा । (१४।२)

viśvāmitrastu taṃ dṛṣṭvā gālavaṃ saha pakṣiṇā |

14.3१४.३

कन्यां च तां वरारोहाम् इदम् इत्यब्रवीद् वचः ॥ (१४।३)

kanyāṃ ca tāṃ varārohām idam ityabravīd vacaḥ ||

15.1१५.१

किम् इयं पूर्वम् एवेह न दत्ता मम गालव । (१५।१)

kim iyaṃ pūrvam eveha na dattā mama gālava |

15.2१५.२

पुत्रा ममैव चत्वारो भवेयुः कुलभावनाः ॥ (१५।२)

putrā mamaiva catvāro bhaveyuḥ kulabhāvanāḥ ||

16.1१६.१

प्रतिगृह्णामि ते कन्याम् एकपुत्रफलाय वै । (१६।१)

pratigṛhṇāmi te kanyām ekaputraphalāya vai |

16.2१६.२

अश्वाश्चाश्रमम् आसाद्य तिष्ठन्तु मम सर्वशः ॥ (१६।२)

aśvāścāśramam āsādya tiṣṭhantu mama sarvaśaḥ ||

17.1१७.१

स तया रममाणो ऽथ विश्वामित्रो महाद्युतिः । (१७।१)

sa tayā ramamāṇo 'tha viśvāmitro mahādyutiḥ |

17.2१७.२

आत्मजं जनयामास माधवीपुत्रम् अष्टकम् ॥ (१७।२)

ātmajaṃ janayāmāsa mādhavīputram aṣṭakam ||

18.1१८.१

जातमात्रं सुतं तं च विश्वामित्रो महाद्युतिः । (१८।१)

jātamātraṃ sutaṃ taṃ ca viśvāmitro mahādyutiḥ |

18.2१८.२

संयोज्यार्थैस्तथा धर्मैर् अश्वैस्तैः समयोजयत् ॥ (१८।२)

saṃyojyārthaistathā dharmair aśvaistaiḥ samayojayat ||

19.1१९.१

अथाष्टकः पुरं प्रायात् तदा सोमपुरप्रभम् । (१९।१)

athāṣṭakaḥ puraṃ prāyāt tadā somapuraprabham |

19.2१९.२

निर्यात्य कन्यां शिष्याय कौशिको ऽपि वनं ययौ ॥ (१९।२)

niryātya kanyāṃ śiṣyāya kauśiko 'pi vanaṃ yayau ||

20.1२०.१

गालवो ऽपि सुपर्णेन सह निर्यात्य दक्षिणाम् । (२०।१)

gālavo 'pi suparṇena saha niryātya dakṣiṇām |

20.2२०.२

मनसाभिप्रतीतेन कन्याम् इदम् उवाच ह ॥ (२०।२)

manasābhipratītena kanyām idam uvāca ha ||

21.1२१.१

जातो दानपतिः पुत्रस्त्वया शूरस्तथापरः । (२१।१)

jāto dānapatiḥ putrastvayā śūrastathāparaḥ |

21.2२१.२

सत्यधर्मरतश्चान्यो यज्वा चापि तथापरः ॥ (२१।२)

satyadharmarataścānyo yajvā cāpi tathāparaḥ ||

22.1२२.१

तद् आगच्छ वरारोहे तारितस्ते पिता सुतैः । (२२।१)

tad āgaccha varārohe tāritaste pitā sutaiḥ |

22.2२२.२

चत्वारश्चैव राजानस्तथाहं च सुमध्यमे ॥ (२२।२)

catvāraścaiva rājānastathāhaṃ ca sumadhyame ||

23.1२३.१

गालवस्त्वभ्यनुज्ञाय सुपर्णं पन्नगाशनम् । (२३।१)

gālavastvabhyanujñāya suparṇaṃ pannagāśanam |

23.2२३.२

पितुर् निर्यात्य तां कन्यां प्रययौ वनम् एव ह ॥ (२३।२)

pitur niryātya tāṃ kanyāṃ prayayau vanam eva ha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 117

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit