MBh, 5, 189
Select a line for its word-by-word analysis.
कथं शिखण्डी गाङ्गेय कन्या भूत्वा सती तदा । (१।२)
kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeya kanyā bhūtvā satī tadā |
पुरुषो ऽभवद् युधि श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)
puruṣo 'bhavad yudhi śreṣṭha tanme brūhi pitāmaha ||
भार्या तु तस्य राजेन्द्र द्रुपदस्य महीपतेः । (२।२)
bhāryā tu tasya rājendra drupadasya mahīpateḥ |
अस्मद्वधार्थं निश्चित्य तपो घोरं समास्थितः । (४।१)
asmadvadhārthaṃ niścitya tapo ghoraṃ samāsthitaḥ |
लेभे कन्यां महादेवात् पुत्रो मे स्याद् इति ब्रुवन् ॥ (४।२)
lebhe kanyāṃ mahādevāt putro me syād iti bruvan ||
भगवन् पुत्रम् इच्छामि भीष्मं प्रतिचिकीर्षया । (५।१)
bhagavan putram icchāmi bhīṣmaṃ praticikīrṣayā |
इत्युक्तो देवदेवेन स्त्रीपुमांस्ते भविष्यति ॥ (५।२)
ityukto devadevena strīpumāṃste bhaviṣyati ||
कृतो यत्नो मया देवि पुत्रार्थे तपसा महान् । (७।१)
kṛto yatno mayā devi putrārthe tapasā mahān |
कन्या भूत्वा पुमान् भावी इति चोक्तो ऽस्मि शंभुना ॥ (७।२)
kanyā bhūtvā pumān bhāvī iti cokto 'smi śaṃbhunā ||
पुनः पुनर् याच्यमानो दिष्टम् इत्यब्रवीच्छिवः । (८।१)
punaḥ punar yācyamāno diṣṭam ityabravīcchivaḥ |
न तद् अन्यद्धि भविता भवितव्यं हि तत् तथा ॥ (८।२)
na tad anyaddhi bhavitā bhavitavyaṃ hi tat tathā ||
लेभे गर्भं यथाकालं विधिदृष्टेन हेतुना । (१०।१)
lebhe garbhaṃ yathākālaṃ vidhidṛṣṭena hetunā |
पार्षतात् सा महीपाल यथा मां नारदो ऽब्रवीत् ॥ (१०।२)
pārṣatāt sā mahīpāla yathā māṃ nārado 'bravīt ||
तां स राजा प्रियां भार्यां द्रुपदः कुरुनन्दन । (११।२)
tāṃ sa rājā priyāṃ bhāryāṃ drupadaḥ kurunandana |
पुत्रस्नेहान्महाबाहुः सुखं पर्यचरत् तदा ॥ (११।३)
putrasnehānmahābāhuḥ sukhaṃ paryacarat tadā ||
कन्यां प्रवररूपां तां प्राजायत नराधिप ॥ (१२।२)
kanyāṃ pravararūpāṃ tāṃ prājāyata narādhipa ||
अपुत्रस्य तु राज्ञः सा द्रुपदस्य यशस्विनी । (१३।१)
aputrasya tu rājñaḥ sā drupadasya yaśasvinī |
ख्यापयामास राजेन्द्र पुत्रो जातो ममेति वै ॥ (१३।२)
khyāpayāmāsa rājendra putro jāto mameti vai ||
ततः स राजा द्रुपदः प्रच्छन्नाया नराधिप । (१४।१)
tataḥ sa rājā drupadaḥ pracchannāyā narādhipa |
पुत्रवत् पुत्रकार्याणि सर्वाणि समकारयत् ॥ (१४।२)
putravat putrakāryāṇi sarvāṇi samakārayat ||
रक्षणं चैव मन्त्रस्य महिषी द्रुपदस्य सा । (१५।१)
rakṣaṇaṃ caiva mantrasya mahiṣī drupadasya sā |
न हि तां वेद नगरे कश्चिद् अन्यत्र पार्षतात् ॥ (१५।३)
na hi tāṃ veda nagare kaścid anyatra pārṣatāt ||
श्रद्दधानो हि तद् वाक्यं देवस्याद्भुततेजसः । (१६।१)
śraddadhāno hi tad vākyaṃ devasyādbhutatejasaḥ |
छादयामास तां कन्यां पुमान् इति च सो ऽब्रवीत् ॥ (१६।२)
chādayāmāsa tāṃ kanyāṃ pumān iti ca so 'bravīt ||
पुंवद् विधानयुक्तानि शिखण्डीति च तां विदुः ॥ (१७।२)
puṃvad vidhānayuktāni śikhaṇḍīti ca tāṃ viduḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.