महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 189

853 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

दुर्योधन उवाच । (१।१)

duryodhana uvāca

1.2१.२

कथं शिखण्डी गाङ्गेय कन्या भूत्वा सती तदा । (१।२)

kathaṃ śikhaṇḍī gāṅgeya kanyā bhūtvā satī tadā |

1.3१.३

पुरुषो ऽभवद् युधि श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)

puruṣo 'bhavad yudhi śreṣṭha tanme brūhi pitāmaha ||

2.1२.१

भीष्म उवाच । (२।१)

bhīṣma uvāca

2.2२.२

भार्या तु तस्य राजेन्द्र द्रुपदस्य महीपतेः । (२।२)

bhāryā tu tasya rājendra drupadasya mahīpateḥ |

2.3२.३

महिषी दयिता ह्यासीद् अपुत्रा च विशां पते ॥ (२।३)

mahiṣī dayitā hyāsīd aputrā ca viśāṃ pate ||

3.1३.१

एतस्मिन् एव काले तु द्रुपदो वै महीपतिः । (३।१)

etasmin eva kāle tu drupado vai mahīpatiḥ |

3.2३.२

अपत्यार्थं महाराज तोषयामास शंकरम् ॥ (३।२)

apatyārthaṃ mahārāja toṣayāmāsa śaṃkaram ||

4.1४.१

अस्मद्वधार्थं निश्चित्य तपो घोरं समास्थितः । (४।१)

asmadvadhārthaṃ niścitya tapo ghoraṃ samāsthitaḥ |

4.2४.२

लेभे कन्यां महादेवात् पुत्रो मे स्याद् इति ब्रुवन् ॥ (४।२)

lebhe kanyāṃ mahādevāt putro me syād iti bruvan ||

5.1५.१

भगवन् पुत्रम् इच्छामि भीष्मं प्रतिचिकीर्षया । (५।१)

bhagavan putram icchāmi bhīṣmaṃ praticikīrṣayā |

5.2५.२

इत्युक्तो देवदेवेन स्त्रीपुमांस्ते भविष्यति ॥ (५।२)

ityukto devadevena strīpumāṃste bhaviṣyati ||

6.1६.१

निवर्तस्व महीपाल नैतज्जात्वन्यथा भवेत् । (६।१)

nivartasva mahīpāla naitajjātvanyathā bhavet |

6.2६.२

स तु गत्वा च नगरं भार्याम् इदम् उवाच ह ॥ (६।२)

sa tu gatvā ca nagaraṃ bhāryām idam uvāca ha ||

7.1७.१

कृतो यत्नो मया देवि पुत्रार्थे तपसा महान् । (७।१)

kṛto yatno mayā devi putrārthe tapasā mahān |

7.2७.२

कन्या भूत्वा पुमान् भावी इति चोक्तो ऽस्मि शंभुना ॥ (७।२)

kanyā bhūtvā pumān bhāvī iti cokto 'smi śaṃbhunā ||

8.1८.१

पुनः पुनर् याच्यमानो दिष्टम् इत्यब्रवीच्छिवः । (८।१)

punaḥ punar yācyamāno diṣṭam ityabravīcchivaḥ |

8.2८.२

न तद् अन्यद्धि भविता भवितव्यं हि तत् तथा ॥ (८।२)

na tad anyaddhi bhavitā bhavitavyaṃ hi tat tathā ||

9.1९.१

ततः सा नियता भूत्वा ऋतुकाले मनस्विनी । (९।१)

tataḥ sā niyatā bhūtvā ṛtukāle manasvinī |

9.2९.२

पत्नी द्रुपदराजस्य द्रुपदं संविवेश ह ॥ (९।२)

patnī drupadarājasya drupadaṃ saṃviveśa ha ||

10.1१०.१

लेभे गर्भं यथाकालं विधिदृष्टेन हेतुना । (१०।१)

lebhe garbhaṃ yathākālaṃ vidhidṛṣṭena hetunā |

10.2१०.२

पार्षतात् सा महीपाल यथा मां नारदो ऽब्रवीत् ॥ (१०।२)

pārṣatāt sā mahīpāla yathā māṃ nārado 'bravīt ||

11.1११.१

ततो दधार तं गर्भं देवी राजीवलोचना । (११।१)

tato dadhāra taṃ garbhaṃ devī rājīvalocanā |

11.2११.२

तां स राजा प्रियां भार्यां द्रुपदः कुरुनन्दन । (११।२)

tāṃ sa rājā priyāṃ bhāryāṃ drupadaḥ kurunandana |

11.3११.३

पुत्रस्नेहान्महाबाहुः सुखं पर्यचरत् तदा ॥ (११।३)

putrasnehānmahābāhuḥ sukhaṃ paryacarat tadā ||

12.1१२.१

अपुत्रस्य ततो राज्ञो द्रुपदस्य महीपतेः । (१२।१)

aputrasya tato rājño drupadasya mahīpateḥ |

12.2१२.२

कन्यां प्रवररूपां तां प्राजायत नराधिप ॥ (१२।२)

kanyāṃ pravararūpāṃ tāṃ prājāyata narādhipa ||

13.1१३.१

अपुत्रस्य तु राज्ञः सा द्रुपदस्य यशस्विनी । (१३।१)

aputrasya tu rājñaḥ sā drupadasya yaśasvinī |

13.2१३.२

ख्यापयामास राजेन्द्र पुत्रो जातो ममेति वै ॥ (१३।२)

khyāpayāmāsa rājendra putro jāto mameti vai ||

14.1१४.१

ततः स राजा द्रुपदः प्रच्छन्नाया नराधिप । (१४।१)

tataḥ sa rājā drupadaḥ pracchannāyā narādhipa |

14.2१४.२

पुत्रवत् पुत्रकार्याणि सर्वाणि समकारयत् ॥ (१४।२)

putravat putrakāryāṇi sarvāṇi samakārayat ||

15.1१५.१

रक्षणं चैव मन्त्रस्य महिषी द्रुपदस्य सा । (१५।१)

rakṣaṇaṃ caiva mantrasya mahiṣī drupadasya sā |

15.2१५.२

चकार सर्वयत्नेन ब्रुवाणा पुत्र इत्युत । (१५।२)

cakāra sarvayatnena bruvāṇā putra ityuta |

15.3१५.३

न हि तां वेद नगरे कश्चिद् अन्यत्र पार्षतात् ॥ (१५।३)

na hi tāṃ veda nagare kaścid anyatra pārṣatāt ||

16.1१६.१

श्रद्दधानो हि तद् वाक्यं देवस्याद्भुततेजसः । (१६।१)

śraddadhāno hi tad vākyaṃ devasyādbhutatejasaḥ |

16.2१६.२

छादयामास तां कन्यां पुमान् इति च सो ऽब्रवीत् ॥ (१६।२)

chādayāmāsa tāṃ kanyāṃ pumān iti ca so 'bravīt ||

17.1१७.१

जातकर्माणि सर्वाणि कारयामास पार्थिवः । (१७।१)

jātakarmāṇi sarvāṇi kārayāmāsa pārthivaḥ |

17.2१७.२

पुंवद् विधानयुक्तानि शिखण्डीति च तां विदुः ॥ (१७।२)

puṃvad vidhānayuktāni śikhaṇḍīti ca tāṃ viduḥ ||

18.1१८.१

अहम् एकस्तु चारेण वचनान्नारदस्य च । (१८।१)

aham ekastu cāreṇa vacanānnāradasya ca |

18.2१८.२

ज्ञातवान् देववाक्येन अम्बायास्तपसा तथा ॥ (१८।२)

jñātavān devavākyena ambāyāstapasā tathā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 189

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit