युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

नाभागधेयः प्राप्नोति धनं सुबलवान् अपि । (१।२)

भागधेयान्वितस्त्वर्थान् कृशो बालश्च विन्दति ॥ (१।३)

नालाभकाले लभते प्रयत्ने ऽपि कृते सति । (२।१)

लाभकाले ऽप्रयत्नेन लभते विपुलं धनम् । (२।२)

कृतयत्नाफलाश्चैव दृश्यन्ते शतशो नराः ॥ (२।३)

यदि यत्नो भवेन्मर्त्यः स सर्वं फलम् आप्नुयात् । (३।१)

नालभ्यं चोपलभ्येत नृणां भरतसत्तम ॥ (३।२)

यदा प्रयत्नं कृतवान् दृश्यते ह्यफलो नरः । (४।१)

मार्गन्नयशतैर् अर्थान् अमार्गंश्चापरः सुखी ॥ (४।२)

अकार्यम् असकृत् कृत्वा दृश्यन्ते ह्यधना नराः । (५।१)

धनयुक्तास्त्वधर्मस्था दृश्यन्ते चापरे जनाः ॥ (५।२)

अधीत्य नीतिं यस्माच्च नीतियुक्तो न दृश्यते । (६।१)

अनभिज्ञश्च साचिव्यं गमितः केन हेतुना । (६।२)

विद्यायुक्तो ह्यविद्यश्च धनवान् दुर्गतस्तथा ॥ (६।३)

यदि विद्याम् उपाश्रित्य नरः सुखम् अवाप्नुयात् । (७।१)

न विद्वान् विद्यया हीनं वृत्त्यर्थम् उपसंश्रयेत् ॥ (७।२)

यथा पिपासां जयति पुरुषः प्राप्य वै जलम् । (८।१)

दृष्टार्थो विद्ययाप्येवम् अविद्यां प्रजहेन्नरः ॥ (८।२)

नाप्राप्तकालो म्रियते विद्धः शरशतैर् अपि । (९।१)

तृणाग्रेणापि संस्पृष्टः प्राप्तकालो न जीवति ॥ (९।२)

भीष्म उवाच । (१०।१)

ईहमानः समारम्भान् यदि नासादयेद् धनम् । (१०।२)

उग्रं तपः समारोहेन्न ह्यनुप्तं प्ररोहति ॥ (१०।३)

दानेन भोगी भवति मेधावी वृद्धसेवया । (११।१)

अहिंसया च दीर्घायुर् इति प्राहुर् मनीषिणः ॥ (११।२)

तस्माद् दद्यान्न याचेत पूजयेद् धार्मिकान् अपि । (१२।१)

स्वाभाषी प्रियकृच्छुद्धः सर्वसत्त्वाविहिंसकः ॥ (१२।२)

यदा प्रमाणप्रभवः स्वभावश्च सुखासुखे । (१३।१)

मशकीटपिपीलानां स्थिरो भव युधिष्ठिर ॥ (१३।२)