वैशंपायन उवाच । (१।१)

इत्युक्तवति वाक्यं तु कृष्णे देवकिनन्दने । (१।२)

भीष्मं शांतनवं भूयः पर्यपृच्छद् युधिष्ठिरः ॥ (१।३)

निर्णये वा महाबुद्धे सर्वधर्मभृतां वर । (२।१)

प्रत्यक्षम् आगमो वेति किं तयोः कारणं भवेत् ॥ (२।२)

भीष्म उवाच । (३।१)

नास्त्यत्र संशयः कश्चिद् इति मे वर्तते मतिः । (३।२)

शृणु वक्ष्यामि ते प्राज्ञ सम्यक् त्वम् अनुपृच्छसि ॥ (३।३)

संशयः सुगमो राजन् निर्णयस्त्वत्र दुर्गमः । (४।१)

दृष्टं श्रुतम् अनन्तं हि यत्र संशयदर्शनम् ॥ (४।२)

प्रत्यक्षं कारणं दृष्टं हेतुकाः प्राज्ञमानिनः । (५।१)

नास्तीत्येवं व्यवस्यन्ति सत्यं संशयम् एव च । (५।२)

तद् अयुक्तं व्यवस्यन्ति बालाः पण्डितमानिनः ॥ (५।३)

अथ चेन्मन्यसे चैकं कारणं किं भवेद् इति । (६।१)

शक्यं दीर्घेण कालेन युक्तेनातन्द्रितेन च । (६।२)

प्राणयात्राम् अनेकां च कल्पयानेन भारत ॥ (६।३)

तत्परेणैव नान्येन शक्यं ह्येतत् तु कारणम् । (७।१)

हेतूनाम् अन्तम् आसाद्य विपुलं ज्ञानम् उत्तमम् । (७।२)

ज्योतिः सर्वस्य लोकस्य विपुलं प्रतिपद्यते ॥ (७।३)

तत्त्वेनागमनं राजन् हेत्वन्तगमनं तथा । (८।१)

अग्राह्यम् अनिबद्धं च वाचः संपरिवर्जनम् ॥ (८।२)

युधिष्ठिर उवाच । (९।१)

प्रत्यक्षं लोकतः सिद्धं लोकाश्चागमपूर्वकाः । (९।२)

शिष्टाचारो बहुविधो ब्रूहि तन्मे पितामह ॥ (९।३)

भीष्म उवाच । (१०।१)

धर्मस्य ह्रियमाणस्य बलवद्भिर् दुरात्मभिः । (१०।२)

संस्था यत्नैर् अपि कृता कालेन परिभिद्यते ॥ (१०।३)

अधर्मा धर्मरूपेण तृणैः कूपा इवावृताः । (११।१)

ततस्तैर् भिद्यते वृत्तं शृणु चैव युधिष्ठिर ॥ (११।२)

अवृत्त्या ये च भिन्दन्ति श्रुतत्यागपरायणाः । (१२।१)

धर्मविद्वेषिणो मन्दा इत्युक्तस्तेषु संशयः ॥ (१२।२)

अतृप्यन्तस्तु साधूनां य एवागमबुद्धयः । (१३।१)

परम् इत्येव संतुष्टास्तान् उपास्स्व च पृच्छ च ॥ (१३।२)

कामार्थौ पृष्ठतः कृत्वा लोभमोहानुसारिणौ । (१४।१)

धर्म इत्येव संबुद्धास्तान् उपास्स्व च पृच्छ च ॥ (१४।२)

न तेषां भिद्यते वृत्तं यज्ञस्वाध्यायकर्मभिः । (१५।१)

आचारः कारणं चैव धर्मश्चैव त्रयं पुनः ॥ (१५।२)

युधिष्ठिर उवाच । (१६।१)

पुनर् एवेह मे बुद्धिः संशये परिमुह्यते । (१६।२)

अपारे मार्गमाणस्य परं तीरम् अपश्यतः ॥ (१६।३)

वेदाः प्रत्यक्षम् आचारः प्रमाणं तत् त्रयं यदि । (१७।१)

पृथक्त्वं लभ्यते चैषां धर्मश्चैकस्त्रयं कथम् ॥ (१७।२)

भीष्म उवाच । (१८।१)

धर्मस्य ह्रियमाणस्य बलवद्भिर् दुरात्मभिः । (१८।२)

यद्येवं मन्यसे राजंस्त्रिधा धर्मविचारणा ॥ (१८।३)

एक एवेति जानीहि त्रिधा तस्य प्रदर्शनम् । (१९।१)

पृथक्त्वे चैव मे बुद्धिस्त्रयाणाम् अपि वै तथा ॥ (१९।२)

उक्तो मार्गस्त्रयाणां च तत् तथैव समाचर । (२०।१)

जिज्ञासा तु न कर्तव्या धर्मस्य परितर्कणात् ॥ (२०।२)

सदैव भरतश्रेष्ठ मा ते भूद् अत्र संशयः । (२१।१)

अन्धो जड इवाशङ्को यद् ब्रवीमि तद् आचर ॥ (२१।२)

अहिंसा सत्यम् अक्रोधो दानम् एतच्चतुष्टयम् । (२२।१)

अजातशत्रो सेवस्व धर्म एष सनातनः ॥ (२२।२)

ब्राह्मणेषु च वृत्तिर् या पितृपैतामहोचिता । (२३।१)

ताम् अन्वेहि महाबाहो स्वर्गस्यैते हि देशिकाः ॥ (२३।२)

प्रमाणम् अप्रमाणं वै यः कुर्याद् अबुधो नरः । (२४।१)

न स प्रमाणताम् अर्हो विवादजननो हि सः ॥ (२४।२)

ब्राह्मणान् एव सेवस्व सत्कृत्य बहु मन्य च । (२५।१)

एतेष्वेव त्विमे लोकाः कृत्स्ना इति निबोध तान् ॥ (२५।२)