संजय उवाच । (१।१)

सम्प्रेक्ष्य समरे भीमं रक्षसा ग्रस्तम् अन्तिकात् । (१।२)

वासुदेवो ऽब्रवीद् वाक्यं घटोत्कचम् इदं तदा ॥ (१।३)

पश्य भीमं महाबाहो रक्षसा ग्रस्तम् अन्तिकात् । (२।१)

पश्यतां सर्वसैन्यानां तव चैव महाद्युते ॥ (२।२)

स कर्णं त्वं समुत्सृज्य राक्षसेन्द्रम् अलायुधम् । (३।१)

जहि क्षिप्रं महाबाहो पश्चात् कर्णं वधिष्यसि ॥ (३।२)

स वार्ष्णेयवचः श्रुत्वा कर्णम् उत्सृज्य वीर्यवान् । (४।१)

युयुधे राक्षसेन्द्रेण बकभ्रात्रा घटोत्कचः । (४।२)

तयोः सुतुमुलं युद्धं बभूव निशि रक्षसोः ॥ (४।३)

अलायुधस्य योधांस्तु राक्षसान् भीमदर्शनान् । (५।१)

वेगेनापततः शूरान् प्रगृहीतशरासनान् ॥ (५।२)

आत्तायुधः सुसंक्रुद्धो युयुधानो महारथः । (६।१)

नकुलः सहदेवश्च चिछिदुर् निशितैः शरैः ॥ (६।२)

सर्वांश्च समरे राजन् किरीटी क्षत्रियर्षभान् । (७।१)

परिचिक्षेप बीभत्सुः सर्वतः प्रक्षिपञ् शरान् ॥ (७।२)

कर्णश्च समरे राजन् व्यद्रावयत पार्थिवान् । (८।१)

धृष्टद्युम्नशिखण्ड्यादीन् पाञ्चालानां महारथान् ॥ (८।२)

तान् वध्यमानान् दृष्ट्वा तु भीमो भीमपराक्रमः । (९।१)

अभ्ययात् त्वरितः कर्णं विशिखान् विकिरन् रणे ॥ (९।२)

ततस्ते ऽप्याययुर् हत्वा राक्षसान् यत्र सूतजः । (१०।१)

नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः । (१०।२)

ते कर्णं योधयामासुः पाञ्चाला द्रोणम् एव च ॥ (१०।३)

अलायुधस्तु संक्रुद्धो घटोत्कचम् अरिंदमम् । (११।१)

परिघेणातिकायेन ताडयामास मूर्धनि ॥ (११।२)

स तु तेन प्रहारेण भैमसेनिर् महाबलः । (१२।१)

ईषन्मूर्छान्वितो ऽऽत्मानं संस्तम्भयत वीर्यवान् ॥ (१२।२)

ततो दीप्ताग्निसंकाशां शतघण्टाम् अलंकृताम् । (१३।१)

चिक्षेप समरे तस्मै गदां काञ्चनभूषणाम् ॥ (१३।२)

सा हयान् सारथिं चैव रथं चास्य महास्वना । (१४।१)

चूर्णयामास वेगेन विसृष्टा भीमकर्मणा ॥ (१४।२)

स भग्नहयचक्राक्षो विशीर्णध्वजकूबरः । (१५।१)

उत्पपात रथात् तूर्णं मायाम् आस्थाय राक्षसीम् ॥ (१५।२)

स समास्थाय मायां तु ववर्ष रुधिरं बहु । (१६।१)

विद्युद्विभ्राजितं चासीत् तिमिराभ्राकुलं नभः ॥ (१६।२)

ततो वज्रनिपाताश्च साशनिस्तनयित्नवः । (१७।१)

महांश्चटचटाशब्दस्तत्रासीद्धि महाहवे ॥ (१७।२)

तां प्रेक्ष्य विहितां मायां राक्षसो राक्षसेन तु । (१८।१)

ऊर्ध्वम् उत्पत्य हैडिम्बस्तां मायां माययावधीत् ॥ (१८।२)

सो ऽभिवीक्ष्य हतां मायां मायावी माययैव हि । (१९।१)

अश्मवर्षं सुतुमुलं विससर्ज घटोत्कचे ॥ (१९।२)

अश्मवर्षं स तद् घोरं शरवर्षेण वीर्यवान् । (२०।१)

दिशो विध्वंसयामास तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (२०।२)

ततो नानाप्रहरणैर् अन्योन्यम् अभिवर्षताम् । (२१।१)

आयसैः परिघैः शूलैर् गदामुसलमुद्गरैः ॥ (२१।२)

पिनाकैः करवालैश्च तोमरप्रासकम्पनैः । (२२।१)

नाराचैर् निशितैर् भल्लैः शरैश्चक्रैः परश्वधैः ॥ (२२।२)

अयोगुडैर् भिण्डिपालैर् गोशीर्षोलूखलैर् अपि । (२३।१)

उत्पाट्य च महाशाखैर् विविधैर् जगतीरुहैः ॥ (२३।२)

शमीपीलुकरीरैश्च शम्याकैश्चैव भारत । (२४।१)

इङ्गुदैर् बदरीभिश्च कोविदारैश्च पुष्पितैः ॥ (२४।२)

पलाशैर् अरिमेदैश्च प्लक्षन्यग्रोधपिप्पलैः । (२५।१)

महद्भिः समरे तस्मिन् अन्योन्यम् अभिजघ्नतुः ॥ (२५।२)

विविधैः पर्वताग्रैश्च नानाधातुभिर् आचितैः । (२६।१)

तेषां शब्दो महान् आसीद् वज्राणां भिद्यताम् इव ॥ (२६।२)

युद्धं तद् अभवद् घोरं भैम्यलायुधयोर् नृप । (२७।१)

हरीन्द्रयोर् यथा राजन् वालिसुग्रीवयोः पुरा ॥ (२७।२)

तौ युद्ध्वा विविधैर् घोरैर् आयुधैर् विशिखैस्तथा । (२८।१)

प्रगृह्य निशितौ खड्गावन्योन्यम् अभिजघ्नतुः ॥ (२८।२)

तावन्योन्यम् अभिद्रुत्य केशेषु सुमहाबलौ । (२९।१)

भुजाभ्यां पर्यगृह्णीतां महाकायौ महाबलौ ॥ (२९।२)

तौ भिन्नगात्रौ प्रस्वेदं सुस्रुवाते जनाधिप । (३०।१)

रुधिरं च महाकायावभिवृष्टाविवाचलौ ॥ (३०।२)

अथाभिपत्य वेगेन समुद्भ्राम्य च राक्षसम् । (३१।१)

बलेनाक्षिप्य हैडिम्बश्चकर्तास्य शिरो महत् ॥ (३१।२)

सो ऽपहृत्य शिरस्तस्य कुण्डलाभ्यां विभूषितम् । (३२।१)

तदा सुतुमुलं नादं ननाद सुमहाबलः ॥ (३२।२)

हतं दृष्ट्वा महाकायं बकज्ञातिम् अरिंदमम् । (३३।१)

पाञ्चालाः पाण्डवाश्चैव सिंहनादान् विनेदिरे ॥ (३३।२)

ततो भेरीसहस्राणि शङ्खानाम् अयुतानि च । (३४।१)

अवादयन् पाण्डवेयास्तस्मिन् रक्षसि पातिते ॥ (३४।२)

अतीव सा निशा तेषां बभूव विजयावहा । (३५।१)

विद्योतमाना विबभौ समन्ताद् दीपमालिनी ॥ (३५।२)

अलायुधस्य तु शिरो भैमसेनिर् महाबलः । (३६।१)

दुर्योधनस्य प्रमुखे चिक्षेप गतचेतनम् ॥ (३६।२)

अथ दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा हतम् अलायुधम् । (३७।१)

बभूव परमोद्विग्नः सह सैन्येन भारत ॥ (३७।२)

तेन ह्यस्य प्रतिज्ञातं भीमसेनम् अहं युधि । (३८।१)

हन्तेति स्वयम् आगम्य स्मरता वैरम् उत्तमम् ॥ (३८।२)

ध्रुवं स तेन हन्तव्य इत्यमन्यत पार्थिवः । (३९।१)

जीवितं चिरकालाय भ्रातॄणां चाप्यमन्यत ॥ (३९।२)

स तं दृष्ट्वा विनिहतं भीमसेनात्मजेन वै । (४०।१)

प्रतिज्ञां भीमसेनस्य पूर्णाम् एवाभ्यमन्यत ॥ (४०।२)