युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद । (१।२)

शरणं पालयानस्य यो धर्मस्तं वदस्व मे ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

महान् धर्मो महाराज शरणागतपालने । (२।२)

अर्हः प्रष्टुं भवांश्चैव प्रश्नं भरतसत्तम ॥ (२।३)

नृगप्रभृतयो राजन् राजानः शरणागतान् । (३।१)

परिपाल्य महाराज संसिद्धिं परमां गताः ॥ (३।२)

श्रूयते हि कपोतेन शत्रुः शरणम् आगतः । (४।१)

पूजितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर् निमन्त्रितः ॥ (४।२)

युधिष्ठिर उवाच । (५।१)

कथं कपोतेन पुरा शत्रुः शरणम् आगतः । (५।२)

स्वमांसैर् भोजितः कां च गतिं लेभे स भारत ॥ (५।३)

भीष्म उवाच । (६।१)

शृणु राजन् कथां दिव्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । (६।२)

नृपतेर् मुचुकुन्दस्य कथितां भार्गवेण ह ॥ (६।३)

इमम् अर्थं पुरा पार्थ मुचुकुन्दो नराधिपः । (७।१)

भार्गवं परिपप्रच्छ प्रणतो भरतर्षभ ॥ (७।२)

तस्मै शुश्रूषमाणाय भार्गवो ऽकथयत् कथाम् । (८।१)

इयं यथा कपोतेन सिद्धिः प्राप्ता नराधिप ॥ (८।२)

धर्मनिश्चयसंयुक्तां कामार्थसहितां कथाम् । (९।१)

शृणुष्वावहितो राजन् गदतो मे महाभुज ॥ (९।२)

कश्चित् क्षुद्रसमाचारः पृथिव्यां कालसंमतः । (१०।१)

चचार पृथिवीं पापो घोरः शकुनिलुब्धकः ॥ (१०।२)

काकोल इव कृष्णाङ्गो रूक्षः पापसमाहितः । (११।१)

यवमध्यः कृशग्रीवो ह्रस्वपादो महाहनुः ॥ (११।२)

नैव तस्य सुहृत् कश्चिन्न संबन्धी न बान्धवः । (१२।१)

स हि तैः सम्परित्यक्तस्तेन घोरेण कर्मणा ॥ (१२।२)

स वै क्षारकम् आदाय द्विजान् हत्वा वने सदा । (१३।१)

चकार विक्रयं तेषां पतंगानां नराधिप ॥ (१३।२)

एवं तु वर्तमानस्य तस्य वृत्तिं दुरात्मनः । (१४।१)

अगमत् सुमहान् कालो न चाधर्मम् अबुध्यत ॥ (१४।२)

तस्य भार्यासहायस्य रममाणस्य शाश्वतम् । (१५।१)

दैवयोगविमूढस्य नान्या वृत्तिर् अरोचत ॥ (१५।२)

ततः कदाचित् तस्याथ वनस्थस्य समुद्गतः । (१६।१)

पातयन्न् इव वृक्षांस्तान् सुमहान् वातसंभ्रमः ॥ (१६।२)

मेघसंकुलम् आकाशं विद्युन्मण्डलमण्डितम् । (१७।१)

संछन्नं सुमुहूर्तेन नौस्थानेनेव सागरः ॥ (१७।२)

वारिधारासमूहैश्च सम्प्रहृष्टः शतक्रतुः । (१८।१)

क्षणेन पूरयामास सलिलेन वसुंधराम् ॥ (१८।२)

ततो धाराकुले लोके संभ्रमन्नष्टचेतनः । (१९।१)

शीतार्तस्तद् वनं सर्वम् आकुलेनान्तरात्मना ॥ (१९।२)

नैव निम्नं स्थलं वापि सो ऽविन्दत विहंगहा । (२०।१)

पूरितो हि जलौघेन मार्गस्तस्य वनस्य वै ॥ (२०।२)

पक्षिणो वातवेगेन हता लीनास्तदाभवन् । (२१।१)

मृगाः सिंहा वराहाश्च स्थलान्याश्रित्य तस्थिरे ॥ (२१।२)

महता वातवर्षेण त्रासितास्ते वनौकसः । (२२।१)

भयार्ताश्च क्षुधार्ताश्च बभ्रमुः सहिता वने ॥ (२२।२)

स तु शीतहतैर् गात्रैर् जगामैव न तस्थिवान् । (२३।१)

सो ऽपश्यद् वनषण्डेषु मेघनीलं वनस्पतिम् ॥ (२३।२)

ताराढ्यं कुमुदाकारम् आकाशं निर्मलं च ह । (२४।१)

मेघैर् मुक्तं नभो दृष्ट्वा लुब्धकः शीतविह्वलः ॥ (२४।२)

दिशो ऽवलोकयामास वेलां चैव दुरात्मवान् । (२५।१)

दूरे ग्रामनिवेशश्च तस्माद् देशाद् इति प्रभो । (२५।२)

कृतबुद्धिर् वने तस्मिन् वस्तुं तां रजनीं तदा ॥ (२५।३)

सो ऽञ्जलिं प्रयतः कृत्वा वाक्यम् आह वनस्पतिम् । (२६।१)

शरणं यामि यान्यस्मिन् दैवतानीह भारत ॥ (२६।२)

स शिलायां शिरः कृत्वा पर्णान्यास्तीर्य भूतले । (२७।१)

दुःखेन महताविष्टस्ततः सुष्वाप पक्षिहा ॥ (२७।२)