लोमश उवाच । (१।१)

इल्वलस् तान् विदित्वा तु महर्षिसहितान् नृपान् । (१।२)

उपस्थितान् सहामात्यो विषयान्ते ऽभ्यपूजयत् ॥ (१।३)

तेषां ततो ऽसुरश्रेष्ठ आतिथ्यम् अकरोत्तदा । (२।१)

स संस्कृतेन कौरव्य भ्रात्रा वातापिना किल ॥ (२।२)

ततो राजर्षयः सर्वे विषण्णा गतचेतसः । (३।१)

वातापिं संस्कृतं दृष्ट्वा मेषभूतं महासुरम् ॥ (३।२)

अथाब्रवीद् अगस्त्यस् तान् राजर्षीन् ऋषिसत्तमः । (४।१)

विषादो वो न कर्तव्यो ऽहं भोक्ष्ये महासुरम् ॥ (४।२)

धुर्यासनम् अथासाद्य निषसाद महामुनिः । (५।१)

तं पर्यवेषद् दैत्येन्द्र इल्वलः प्रहसन्न् इव ॥ (५।२)

अगस्त्य एव कृत्स्नं तु वातापिं बुभुजे ततः । (६।१)

भुक्तवत्यसुर आह्वानम् अकरोत् तस्य इल्वलः ॥ (६।२)

ततो वायुः प्रादुरभूद् अगस्त्यस्य महात्मनः । (७।१)

इल्वलश्च विषण्णो ऽभूद् दृष्ट्वा जीर्णं महासुरम् ॥ (७।२)

प्राञ्जलिश् च सहामात्यैर् इदं वचनम् अब्रवीत् । (८।१)

किमर्थम् उपयाताः स्थ ब्रूत किं करवाणि वः ॥ (८।२)

प्रत्युवाच ततो ऽगस्त्यः प्रहसन्न् इल्वलं तदा । (९।१)

ईशं ह्यसुर विद्मस् त्वां वयं सर्वे धनेश्वरम् ॥ (९।२)

इमे च नातिधनिनो धनार्थश् च महान् मम । (१०।१)

यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान् संविभागं प्रयच्छ नः ॥ (१०।२)

ततो ऽभिवाद्य तम् ऋषिम् इल्वलो वाक्यम् अब्रवीत् । (११।१)

दित्सितं यदि वेत्सि त्वं ततो दास्यामि ते वसु ॥ (११।२)

अगस्त्य उवाच । (१२।१)

गवां दश सहस्राणि राज्ञाम् एकैकशो ऽसुर । (१२।२)

तावद् एव सुवर्णस्य दित्सितं ते महासुर ॥ (१२।३)

मह्यं ततो वै द्विगुणं रथश्चैव हिरण्मयः । (१३।१)

मनोजवौ वाजिनौ च दित्सितं ते महासुर । (१३।२)

जिज्ञास्यतां रथः सद्यो व्यक्तम् एष हिरण्मयः ॥ (१३।३)

लोमश उवाच । (१४।१)

जिज्ञास्यमानः स रथः कौन्तेयासीद्धिरण्मयः । (१४।२)

ततः प्रव्यथितो दैत्यो ददावभ्यधिकं वसु ॥ (१४।३)

विवाजश्च सुवाजश्च तस्मिन् युक्तौ रथे हयौ । (१५।१)

ऊहतुस् तौ वसून्याशु तान्यगस्त्याश्रमं प्रति । (१५।२)

सर्वान् राज्ञः सहागस्त्यान्निमेषाद् इव भारत ॥ (१५।३)

अगस्त्येनाभ्यनुज्ञाता जग्मू राजर्षयस् तदा । (१६।१)

कृतवांश्च मुनिः सर्वं लोपामुद्राचिकीर्षितम् ॥ (१६।२)

लोपामुद्रोवाच । (१७।१)

कृतवान् असि तत् सर्वं भगवन् मम काङ्क्षितम् । (१७।२)

उत्पादय सकृन्मह्यम् अपत्यं वीर्यवत्तरम् ॥ (१७।३)

अगस्त्य उवाच । (१८।१)

तुष्टो ऽहम् अस्मि कल्याणि तव वृत्तेन शोभने । (१८।२)

विचारणाम् अपत्ये तु तव वक्ष्यामि तां शृणु ॥ (१८।३)

सहस्रं ते ऽस्तु पुत्राणां शतं वा दशसंमितम् । (१९।१)

दश वा शततुल्याः स्युर् एको वापि सहस्रवत् ॥ (१९।२)

लोपामुद्रोवाच । (२०।१)

सहस्रसंमितः पुत्र एको मे ऽस्तु तपोधन । (२०।२)

एको हि बहुभिः श्रेयान् विद्वान् साधुर् असाधुभिः ॥ (२०।३)

लोमश उवाच । (२१।१)

स तथेति प्रतिज्ञाय तया समभवन्मुनिः । (२१।२)

समये समशीलिन्या श्रद्धावाञ्श्रद्दधानया ॥ (२१।३)

तत आधाय गर्भं तम् अगमद् वनम् एव सः । (२२।१)

तस्मिन् वनगते गर्भो ववृधे सप्त शारदान् ॥ (२२।२)

सप्तमे ऽब्दे गते चापि प्राच्यवत् स महाकविः । (२३।१)

ज्वलन्न् इव प्रभावेन दृढस्युर् नाम भारत । (२३।२)

साङ्गोपनिषदान् वेदाञ्जपन्न् एव महायशाः ॥ (२३।३)

तस्य पुत्रो ऽभवद् ऋषेः स तेजस्वी महान् ऋषिः । (२४।१)

स बाल एव तेजस्वी पितुस् तस्य निवेशने । (२४।२)

इध्मानां भारम् आजह्रे इध्मवाहस् ततो ऽभवत् ॥ (२४।३)

तथायुक्तं च तं दृष्ट्वा मुमुदे स मुनिस् तदा । (२५।१)

लेभिरे पितरश् चास्य लोकान् राजन् यथेप्सितान् ॥ (२५।२)

अगस्त्यस्याश्रमः ख्यातः सर्वर्तुकुसुमान्वितः । (२६।१)

प्राह्लादिर् एवं वातापिर् अगस्त्येन विनाशितः ॥ (२६।२)

तस्यायम् आश्रमो राजन् रमणीयो गुणैर् युतः । (२७।१)

एषा भागीरथी पुण्या यथेष्टम् अवगाह्यताम् ॥ (२७।२)