वैशंपायन उवाच । (१।१)

अथ नारायणेनेन्द्रश्चकार सह संविदम् । (१।२)

अवतर्तुं महीं स्वर्गाद् अंशतः सहितः सुरैः ॥ (१।३)

आदिश्य च स्वयं शक्रः सर्वान् एव दिवौकसः । (२।१)

निर्जगाम पुनस्तस्मात् क्षयान् नारायणस्य ह ॥ (२।२)

ते ऽमरारिविनाशाय सर्वलोकहिताय च । (३।१)

अवतेरुः क्रमेणेमां महीं स्वर्गाद् दिवौकसः ॥ (३।२)

ततो ब्रह्मर्षिवंशेषु पार्थिवर्षिकुलेषु च । (४।१)

जज्ञिरे राजशार्दूल यथाकामं दिवौकसः ॥ (४।२)

दानवान् राक्षसांश्चैव गन्धर्वान् पन्नगांस्तथा । (५।१)

पुरुषादानि चान्यानि जघ्नुः सत्त्वान्यनेकशः ॥ (५।२)

दानवा राक्षसाश्चैव गन्धर्वाः पन्नगास्तथा । (६।१)

न तान् बलस्थान् बाल्ये ऽपि जघ्नुर् भरतसत्तम ॥ (६।२)

जनमेजय उवाच । (७।१)

दानवानां च ये मुख्याः तथा भुजगरक्षसाम् । (७।२)

देवदानवसंघानां गन्धर्वाप्सरसां तथा । (७।३)

मानवानां च सर्वेषां तथा वै यक्षरक्षसाम् ॥ (७।४)

श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वेन संभवं कृत्स्नम् आदितः । (८।१)

प्राणिनां चैव सर्वेषां सर्वशः सर्वविद्ध्यसि ॥ (८।२)

वैशंपायन उवाच । (९।१)

हन्त ते कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवे । (९।२)

सुरादीनाम् अहं सम्यग् लोकानां प्रभवाप्ययम् । (९।३)

प्राणिनां चैव सर्वेषां सर्वशः प्रभवाप्ययम् ॥ (९।४)

ब्रह्मणो मानसाः पुत्रा विदिताः षण् महर्षयः । (१०।१)

मरीचिर् अत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ (१०।२)

मरीचेः कश्यपः पुत्रः कश्यपात् तु इमाः प्रजाः । (११।१)

प्रजज्ञिरे महाभागा दक्षकन्यास्त्रयोदश ॥ (११।२)

अदितिर् दितिर् दनुः काला अनायुः सिंहिका मुनिः । (१२।१)

क्रोधा प्रावा अरिष्टा च विनता कपिला तथा ॥ (१२।२)

कद्रूश्च मनुजव्याघ्र दक्षकन्यैव भारत । (१३।१)

एतासां वीर्यसम्पन्नं पुत्रपौत्रम् अनन्तकम् ॥ (१३।२)

अदित्यां द्वादशादित्याः सम्भूता भुवनेश्वराः । (१४।१)

ये राजन् नामतस्तांस्ते कीर्तयिष्यामि भारत ॥ (१४।२)

धाता मित्रो ऽर्यमा शक्रो वरुणश्चांश एव च । (१५।१)

भगो विवस्वान् पूषा च सविता दशमस्तथा ॥ (१५।२)

एकादशस्तथा त्वष्टा विष्णुर् द्वादश उच्यते । (१६।१)

जघन्यजः स सर्वेषाम् आदित्यानां गुणाधिकः ॥ (१६।२)

एक एव दितेः पुत्रो हिरण्यकशिपुः स्मृतः । (१७।१)

नाम्ना ख्यातास्तु तस्येमे पुत्राः पञ्च महात्मनः ॥ (१७।२)

प्रह्रादः पूर्वजस्तेषां संह्रादस्तदनन्तरम् । (१८।१)

अनुह्रादस्तृतीयो ऽभूत् तस्माच्च शिबिबाष्कलौ ॥ (१८।२)

प्रह्रादस्य त्रयः पुत्राः ख्याताः सर्वत्र भारत । (१९।१)

विरोचनश्च कुम्भश्च निकुम्भश्चेति विश्रुताः ॥ (१९।२)

विरोचनस्य पुत्रो ऽभूद् बलिर् एकः प्रतापवान् । (२०।१)

बलेश्च प्रथितः पुत्रो बाणो नाम महासुरः । (२०।२)

रुद्रस्यानुचरः श्रीमान् महाकालेति यं विदुः ॥ (२०।३)

चत्वारिंशद् दनोः पुत्राः ख्याताः सर्वत्र भारत । (२१।१)

तेषां प्रथमजो राजा विप्रचित्तिर् महायशाः ॥ (२१।२)

शम्बरो नमुचिश्चैव पुलोमा चेति विश्रुतः । (२२।१)

असिलोमा च केशी च दुर्जयश्चैव दानवः ॥ (२२।२)

अयःशिरा अश्वशिरा अयःशङ्कुश्च वीर्यवान् । (२३।१)

तथा गगनमूर्धा च वेगवान् केतुमांश्च यः ॥ (२३।२)

स्वर्भानुर् अश्वो ऽश्वपतिर् वृषपर्वाजकस्तथा । (२४।१)

अश्वग्रीवश्च सूक्ष्मश्च तुहुण्डश्च महासुरः ॥ (२४।२)

इसृपा एकचक्रश्च विरूपाक्षो हराहरौ । (२५।१)

निचन्द्रश्च निकुम्भश्च कुपथः कापथस्तथा ॥ (२५।२)

शरभः शलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसौ तथा । (२६।१)

इति ख्याता दनोर् वंशे दानवाः परिकीर्तिताः । (२६।२)

अन्यौ तु खलु देवानां सूर्याचन्द्रमसौ स्मृतौ । (२६।३)

अन्यौ दानवमुख्यानां सूर्याचन्द्रमसौ तथा ॥ (२६।४)

इमे च वंशे प्रथिताः सत्त्ववन्तो महाबलाः । (२७।१)

दनुपुत्रा महाराज दश दानवपुङ्गवाः ॥ (२७।२)

एकाक्षो मृतपा वीरः प्रलम्बनरकावपि । (२८।१)

वातापिः शत्रुतपनः शठश्चैव महासुरः ॥ (२८।२)

गविष्ठश्च दनायुश्च दीर्घजिह्वश्च दानवः । (२९।१)

असंख्येयाः स्मृतास्तेषां पुत्राः पौत्राश्च भारत ॥ (२९।२)

सिंहिका सुषुवे पुत्रं राहुं चन्द्रार्कमर्दनम् । (३०।१)

सुचन्द्रं चन्द्रहन्तारं तथा चन्द्रविमर्दनम् ॥ (३०।२)

क्रूरस्वभावं क्रूरायाः पुत्रपौत्रम् अनन्तकम् । (३१।१)

गणः क्रोधवशो नाम क्रूरकर्मारिमर्दनः ॥ (३१।२)

अनायुषः पुनः पुत्राश् चत्वारो ऽसुरपुंगवाः । (३२।१)

विक्षरो बलवीरौ च वृत्रश्चैव महासुरः ॥ (३२।२)

कालायाः प्रथिताः पुत्राः कालकल्पाः प्रहारिणः । (३३।१)

भुवि ख्याता महावीर्या दानवेषु परंतपाः ॥ (३३।२)

विनाशनश्च क्रोधश्च हन्ता क्रोधस्य चापरः । (३४।१)

क्रोधशत्रुस्तथैवान्यः कालेया इति विश्रुताः ॥ (३४।२)

असुराणाम् उपाध्यायः शुक्रस्त्वृषिसुतो ऽभवत् । (३५।१)

ख्याताश्चोशनसः पुत्राश् चत्वारो ऽसुरयाजकाः ॥ (३५।२)

त्वष्टावरस्तथात्रिश्च द्वावन्यौ मन्त्रकर्मिणौ । (३६।१)

तेजसा सूर्यसंकाशा ब्रह्मलोकप्रभावनाः ॥ (३६।२)

इत्येष वंशप्रभवः कथितस्ते तरस्विनाम् । (३७।१)

असुराणां सुराणां च पुराणे संश्रुतो मया ॥ (३७।२)

एतेषां यद् अपत्यं तु न शक्यं तद् अशेषतः । (३८।१)

प्रसंख्यातुं महीपाल गुणभूतम् अनन्तकम् ॥ (३८।२)

तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च तथैव गरुडारुणौ । (३९।१)

आरुणिर् वारुणिश्चैव वैनतेया इति स्मृताः ॥ (३९।२)

शेषो ऽनन्तो वासुकिश्च तक्षकश्च भुजंगमः । (४०।१)

कूर्मश्च कुलिकश्चैव काद्रवेया महाबलाः ॥ (४०।२)

भीमसेनोग्रसेनौ च सुपर्णो वरुणस्तथा । (४१।१)

गोपतिर् धृतराष्ट्रश्च सूर्यवर्चाश्च सप्तमः । (४१।२)

अनेत्रो बर्हपर्णश्च तथा काशीपतिश्च सः ॥ (४१।३)

पत्त्रवान् अर्कपर्णश्च प्रयुतश्चैव विश्रुतः । (४२।१)

भीमश्चित्ररथश्चैव विख्यातः सर्वविद् वशी ॥ (४२।२)

तथा शालिशिरा राजन् प्रद्युम्नश्च चतुर्दशः । (४३।१)

कलिः पञ्चदशश्चैव नारदश्चैव षोडशः । (४३।२)

इत्येते देवगन्धर्वा मौनेयाः परिकीर्तिताः ॥ (४३।३)

अतस्तु भूतान्यन्यानि कीर्तयिष्यामि भारत । (४४।१)

अनवद्याम् अनुवशाम् अनूनाम् अरुणां प्रियाम् । (४४।२)

अनूपां सुभगां भासीम् इति प्रावा व्यजायत ॥ (४४।३)

सिद्धः पूर्णश्च बर्ही च पूर्णाशश्च महायशाः । (४५।१)

ब्रह्मचारी रतिगुणः सुपर्णश्चैव सप्तमः ॥ (४५।२)

विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा । (४६।१)

इत्येते देवगन्धर्वाः प्रावेयाः परिकीर्तिताः ॥ (४६।२)

इमं त्वप्सरसां वंशं विदितं पुण्यलक्षणम् । (४७।१)

प्रावासूत महाभागा देवी देवर्षितः पुरा । (४७।२)

मेनका सहजन्या च पार्ष्णिना पुञ्जकस्तथा । (४७।३)

घृतस्थला घृताची च विश्वासी चोर्वशी तथा ॥ (४७।४)

अलम्बुसा मिश्रकेशी विद्युत्पर्णा तुलानघा । (४८।१)

अरुणा रक्षिता चैव रम्भा तद्वन् मनोरमा ॥ (४८।२)

असिता च सुबाहुश्च सुव्रता सुभुजा तथा । (४९।१)

सुप्रिया चातिबाहुश्च विख्यातौ च हहाहुहू । (४९।२)

तुम्बुरुश्चेति चत्वारः स्मृता गन्धर्वसत्तमाः । (४९।३)

जानीबाहुश्च विख्याता हाहाहूहूः पुनस्तथा ॥ (४९।४)

अमृतं ब्राह्मणा गावो गन्धर्वाप्सरसस्तथा । (५०।१)

अपत्यं कपिलायास्तु पुराणे परिकीर्तितम् ॥ (५०।२)

इति ते सर्वभूतानां संभवः कथितो मया । (५१।१)

यथावत् परिसंख्यातो गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥ (५१।२)

भुजगानां सुपर्णानां रुद्राणां मरुतां तथा । (५२।१)

गवां च ब्राह्मणानां च श्रीमतां पुण्यकर्मणाम् ॥ (५२।२)

आयुष्यश्चैव पुण्यश्च धन्यः श्रुतिसुखावहः । (५३।१)

श्रोतव्यश्चैव सततं श्राव्यश्चैवानसूयता ॥ (५३।२)

इमं तु वंशं नियमेन यः पठेन्महात्मनां ब्राह्मणदेवसंनिधौ । (५४।१)

अपत्यलाभं लभते स पुष्कलं श्रियं यशः प्रेत्य च शोभनां गतिम् ॥ (५४।२)