महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 222

222 of 1995 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जरितोवाच । (१।१)

jaritovāca |

1.2१.२

अस्माद् बिलान् निष्पतितं श्येन आखुं जहार तम् । (१।२)

asmād bilān niṣpatitaṃ śyena ākhuṃ jahāra tam |

1.3१.३

क्षुद्रं गृहीत्वा पादाभ्यां भयं न भविता ततः ॥ (१।३)

kṣudraṃ gṛhītvā pādābhyāṃ bhayaṃ na bhavitā tataḥ ||

2.1२.१

शार्ङ्गका ऊचुः । (२।१)

śārṅgakā ūcuḥ |

2.2२.२

न हृतं तं वयं विद्मः श्येनेनाखुं कथंचन । (२।२)

na hṛtaṃ taṃ vayaṃ vidmaḥ śyenenākhuṃ kathaṃcana |

2.3२.३

अन्ये ऽपि भवितारो ऽत्र तेभ्यो ऽपि भयम् एव नः ॥ (२।३)

anye 'pi bhavitāro 'tra tebhyo 'pi bhayam eva naḥ ||

3.1३.१

संशयो ह्यग्निर् आगच्छेद् दृष्टं वायोर् निवर्तनम् । (३।१)

saṃśayo hyagnir āgacched dṛṣṭaṃ vāyor nivartanam |

3.2३.२

मृत्युर् नो बिलवासिभ्यो भवेन् मातर् असंशयम् ॥ (३।२)

mṛtyur no bilavāsibhyo bhaven mātar asaṃśayam ||

4.1४.१

निःसंशयात् संशयितो मृत्युर् मातर् विशिष्यते । (४।१)

niḥsaṃśayāt saṃśayito mṛtyur mātar viśiṣyate |

4.2४.२

चर खे त्वं यथान्यायं पुत्रान् वेत्स्यसि शोभनान् ॥ (४।२)

cara khe tvaṃ yathānyāyaṃ putrān vetsyasi śobhanān ||

5.1५.१

जरितोवाच । (५।१)

jaritovāca |

5.2५.२

अहं वै श्येनम् आयान्तम् अद्राक्षं बिलम् अन्तिकात् । (५।२)

ahaṃ vai śyenam āyāntam adrākṣaṃ bilam antikāt |

5.3५.३

संचरन्तं समादाय जहाराखुं बिलाद् बली ॥ (५।३)

saṃcarantaṃ samādāya jahārākhuṃ bilād balī ||

6.1६.१

तं पतन्तम् अहं श्येनं त्वरिता पृष्ठतो ऽन्वगाम् । (६।१)

taṃ patantam ahaṃ śyenaṃ tvaritā pṛṣṭhato 'nvagām |

6.2६.२

आशिषो ऽस्य प्रयुञ्जाना हरतो मूषकं बिलात् । (६।२)

āśiṣo 'sya prayuñjānā harato mūṣakaṃ bilāt |

6.3६.३

नमो ऽस्तु ते श्येनराज रक्षिता राजवत् त्वया ॥ (६।३)

namo 'stu te śyenarāja rakṣitā rājavat tvayā ||

7.1७.१

यो नो द्वेष्टारम् आदाय श्येनराज प्रधावसि । (७।१)

yo no dveṣṭāram ādāya śyenarāja pradhāvasi |

7.2७.२

भव त्वं दिवम् आस्थाय निरमित्रो हिरण्मयः ॥ (७।२)

bhava tvaṃ divam āsthāya niramitro hiraṇmayaḥ ||

8.1८.१

यदा स भक्षितस्तेन क्षुधितेन पतत्रिणा । (८।१)

yadā sa bhakṣitastena kṣudhitena patatriṇā |

8.2८.२

तदाहं तम् अनुज्ञाप्य प्रत्युपायां गृहान् प्रति ॥ (८।२)

tadāhaṃ tam anujñāpya pratyupāyāṃ gṛhān prati ||

9.1९.१

प्रविशध्वं बिलं पुत्रा विश्रब्धा नास्ति वो भयम् । (९।१)

praviśadhvaṃ bilaṃ putrā viśrabdhā nāsti vo bhayam |

9.2९.२

श्येनेन मम पश्यन्त्या हृत आखुर् न संशयः ॥ (९।२)

śyenena mama paśyantyā hṛta ākhur na saṃśayaḥ ||

10.1१०.१

शार्ङ्गका ऊचुः । (१०।१)

śārṅgakā ūcuḥ |

10.2१०.२

न विद्म वै वयं मातर् हृतम् आखुम् इतः पुरा । (१०।२)

na vidma vai vayaṃ mātar hṛtam ākhum itaḥ purā |

10.3१०.३

अविज्ञाय न शक्ष्यामो बिलम् आविशतुं वयम् ॥ (१०।३)

avijñāya na śakṣyāmo bilam āviśatuṃ vayam ||

11.1११.१

जरितोवाच । (११।१)

jaritovāca |

11.2११.२

अहं हि तं प्रजानामि हृतं श्येनेन मूषकम् । (११।२)

ahaṃ hi taṃ prajānāmi hṛtaṃ śyenena mūṣakam |

11.3११.३

अत एव भयं नास्ति क्रियतां वचनं मम ॥ (११।३)

ata eva bhayaṃ nāsti kriyatāṃ vacanaṃ mama ||

12.1१२.१

शार्ङ्गका ऊचुः । (१२।१)

śārṅgakā ūcuḥ |

12.2१२.२

न त्वं मिथ्योपचारेण मोक्षयेथा भयं महत् । (१२।२)

na tvaṃ mithyopacāreṇa mokṣayethā bhayaṃ mahat |

12.3१२.३

समाकुलेषु ज्ञानेषु न बुद्धिकृतम् एव तत् ॥ (१२।३)

samākuleṣu jñāneṣu na buddhikṛtam eva tat ||

13.1१३.१

न चोपकृतम् अस्माभिर् न चास्मान् वेत्थ ये वयम् । (१३।१)

na copakṛtam asmābhir na cāsmān vettha ye vayam |

13.2१३.२

पीड्यमाना भरस्यस्मान् का सती के वयं तव ॥ (१३।२)

pīḍyamānā bharasyasmān kā satī ke vayaṃ tava ||

14.1१४.१

तरुणी दर्शनीयासि समर्था भर्तुर् एषणे । (१४।१)

taruṇī darśanīyāsi samarthā bhartur eṣaṇe |

14.2१४.२

अनुगच्छ स्वभर्तारं पुत्रान् आप्स्यसि शोभनान् ॥ (१४।२)

anugaccha svabhartāraṃ putrān āpsyasi śobhanān ||

15.1१५.१

वयम् अप्यग्निम् आविश्य लोकान् प्राप्स्यामहे शुभान् । (१५।१)

vayam apyagnim āviśya lokān prāpsyāmahe śubhān |

15.2१५.२

अथास्मान् न दहेद् अग्निर् आयास्त्वं पुनर् एव नः । (१५।२)

athāsmān na dahed agnir āyāstvaṃ punar eva naḥ |

15.3१५.३

समागमश्च भविता त्वं वै शोकं च मा कृथाः ॥ (१५।३)

samāgamaśca bhavitā tvaṃ vai śokaṃ ca mā kṛthāḥ ||

16.1१६.१

वैशंपायन उवाच । (१६।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

16.2१६.२

एवम् उक्ता ततः शार्ङ्गी पुत्रान् उत्सृज्य खाण्डवे । (१६।२)

evam uktā tataḥ śārṅgī putrān utsṛjya khāṇḍave |

16.3१६.३

जगाम त्वरिता देशं क्षेमम् अग्नेर् अनाश्रयम् ॥ (१६।३)

jagāma tvaritā deśaṃ kṣemam agner anāśrayam ||

17.1१७.१

ततस्तीक्ष्णार्चिर् अभ्यागाज्ज्वलितो हव्यवाहनः । (१७।१)

tatastīkṣṇārcir abhyāgājjvalito havyavāhanaḥ |

17.2१७.२

यत्र शार्ङ्गा बभूवुस्ते मन्दपालस्य पुत्रकाः ॥ (१७।२)

yatra śārṅgā babhūvuste mandapālasya putrakāḥ ||

18.1१८.१

ते शार्ङ्गा ज्वलनं दृष्ट्वा ज्वलितं स्वेन तेजसा । (१८।१)

te śārṅgā jvalanaṃ dṛṣṭvā jvalitaṃ svena tejasā |

18.2१८.२

व्यथिताः करुणा वाचः श्रावयामासुर् अन्तिकात् । (१८।२)

vyathitāḥ karuṇā vācaḥ śrāvayāmāsur antikāt |

18.3१८.३

जरितारिस्ततो वाचं श्रावयामास पावकम् ॥ (१८।३)

jaritāristato vācaṃ śrāvayāmāsa pāvakam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 222

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit