महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 27

253 of 1995 · 60 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततः कुमारविषये श्रेणिमन्तम् अथाजयत् । (१।२)

tataḥ kumāraviṣaye śreṇimantam athājayat |

1.3१.३

कोसलाधिपतिं चैव बृहद्बलम् अरिंदमः ॥ (१।३)

kosalādhipatiṃ caiva bṛhadbalam ariṃdamaḥ ||

2.1२.१

अयोध्यायां तु धर्मज्ञं दीर्घप्रज्ञं महाबलम् । (२।१)

ayodhyāyāṃ tu dharmajñaṃ dīrghaprajñaṃ mahābalam |

2.2२.२

अजयत् पाण्डवश्रेष्ठो नातितीव्रेण कर्मणा ॥ (२।२)

ajayat pāṇḍavaśreṣṭho nātitīvreṇa karmaṇā ||

3.1३.१

ततो गोपालकच्छं च सोत्तमान् अपि चोत्तरान् । (३।१)

tato gopālakacchaṃ ca sottamān api cottarān |

3.2३.२

मल्लानाम् अधिपं चैव पार्थिवं व्यजयत् प्रभुः ॥ (३।२)

mallānām adhipaṃ caiva pārthivaṃ vyajayat prabhuḥ ||

4.1४.१

ततो हिमवतः पार्श्वे समभ्येत्य जरद्गवम् । (४।१)

tato himavataḥ pārśve samabhyetya jaradgavam |

4.2४.२

सर्वम् अल्पेन कालेन देशं चक्रे वशे बली ॥ (४।२)

sarvam alpena kālena deśaṃ cakre vaśe balī ||

5.1५.१

एवं बहुविधान् देशान् विजित्य पुरुषर्षभः । (५।१)

evaṃ bahuvidhān deśān vijitya puruṣarṣabhaḥ |

5.2५.२

उन्नाटम् अभितो जिग्ये कुक्षिमन्तं च पर्वतम् । (५।२)

unnāṭam abhito jigye kukṣimantaṃ ca parvatam |

5.3५.३

पाण्डवः सुमहावीर्यो बलेन बलिनां वरः ॥ (५।३)

pāṇḍavaḥ sumahāvīryo balena balināṃ varaḥ ||

6.1६.१

स काशिराजं समरे सुबन्धुम् अनिवर्तिनम् । (६।१)

sa kāśirājaṃ samare subandhum anivartinam |

6.2६.२

वशे चक्रे महाबाहुर् भीमो भीमपराक्रमः ॥ (६।२)

vaśe cakre mahābāhur bhīmo bhīmaparākramaḥ ||

7.1७.१

ततः सुपार्श्वम् अभितस्तथा राजपतिं क्रथम् । (७।१)

tataḥ supārśvam abhitastathā rājapatiṃ kratham |

7.2७.२

युध्यमानं बलात् संख्ये विजिग्ये पाण्डवर्षभः ॥ (७।२)

yudhyamānaṃ balāt saṃkhye vijigye pāṇḍavarṣabhaḥ ||

8.1८.१

ततो मत्स्यान्महातेजा मलयांश्च महाबलान् । (८।१)

tato matsyānmahātejā malayāṃśca mahābalān |

8.2८.२

अनवद्यान् गयांश्चैव पशुभूमिं च सर्वशः ॥ (८।२)

anavadyān gayāṃścaiva paśubhūmiṃ ca sarvaśaḥ ||

9.1९.१

निवृत्य च महाबाहुर् मदर्वीकं महीधरम् । (९।१)

nivṛtya ca mahābāhur madarvīkaṃ mahīdharam |

9.2९.२

सोपदेशं विनिर्जित्य प्रययावुत्तरामुखः । (९।२)

sopadeśaṃ vinirjitya prayayāvuttarāmukhaḥ |

9.3९.३

वत्सभूमिं च कौन्तेयो विजिग्ये बलवान् बलात् ॥ (९।३)

vatsabhūmiṃ ca kaunteyo vijigye balavān balāt ||

10.1१०.१

भर्गाणाम् अधिपं चैव निषादाधिपतिं तथा । (१०।१)

bhargāṇām adhipaṃ caiva niṣādādhipatiṃ tathā |

10.2१०.२

विजिग्ये भूमिपालांश्च मणिमत्प्रमुखान् बहून् ॥ (१०।२)

vijigye bhūmipālāṃśca maṇimatpramukhān bahūn ||

11.1११.१

ततो दक्षिणमल्लांश्च भोगवन्तं च पाण्डवः । (११।१)

tato dakṣiṇamallāṃśca bhogavantaṃ ca pāṇḍavaḥ |

11.2११.२

तरसैवाजयद् भीमो नातितीव्रेण कर्मणा ॥ (११।२)

tarasaivājayad bhīmo nātitīvreṇa karmaṇā ||

12.1१२.१

शर्मकान् वर्मकांश्चैव सान्त्वेनैवाजयत् प्रभुः । (१२।१)

śarmakān varmakāṃścaiva sāntvenaivājayat prabhuḥ |

12.2१२.२

वैदेहकं च राजानं जनकं जगतीपतिम् । (१२।२)

vaidehakaṃ ca rājānaṃ janakaṃ jagatīpatim |

12.3१२.३

विजिग्ये पुरुषव्याघ्रो नातितीव्रेण कर्मणा ॥ (१२।३)

vijigye puruṣavyāghro nātitīvreṇa karmaṇā ||

13.1१३.१

वैदेहस्थस्तु कौन्तेय इन्द्रपर्वतम् अन्तिकात् । (१३।१)

vaidehasthastu kaunteya indraparvatam antikāt |

13.2१३.२

किरातानाम् अधिपतीन् व्यजयत् सप्त पाण्डवः ॥ (१३।२)

kirātānām adhipatīn vyajayat sapta pāṇḍavaḥ ||

14.1१४.१

ततः सुह्मान् प्राच्यसुह्मान् समक्षांश्चैव वीर्यवान् । (१४।१)

tataḥ suhmān prācyasuhmān samakṣāṃścaiva vīryavān |

14.2१४.२

विजित्य युधि कौन्तेयो मागधान् उपयाद् बली ॥ (१४।२)

vijitya yudhi kaunteyo māgadhān upayād balī ||

15.1१५.१

दण्डं च दण्डधारं च विजित्य पृथिवीपतीन् । (१५।१)

daṇḍaṃ ca daṇḍadhāraṃ ca vijitya pṛthivīpatīn |

15.2१५.२

तैर् एव सहितः सर्वैर् गिरिव्रजम् उपाद्रवत् ॥ (१५।२)

tair eva sahitaḥ sarvair girivrajam upādravat ||

16.1१६.१

जारासंधिं सान्त्वयित्वा करे च विनिवेश्य ह । (१६।१)

jārāsaṃdhiṃ sāntvayitvā kare ca viniveśya ha |

16.2१६.२

तैर् एव सहितो राजन् कर्णम् अभ्यद्रवद् बली ॥ (१६।२)

tair eva sahito rājan karṇam abhyadravad balī ||

17.1१७.१

स कम्पयन्न् इव महीं बलेन चतुरङ्गिणा । (१७।१)

sa kampayann iva mahīṃ balena caturaṅgiṇā |

17.2१७.२

युयुधे पाण्डवश्रेष्ठः कर्णेनामित्रघातिना ॥ (१७।२)

yuyudhe pāṇḍavaśreṣṭhaḥ karṇenāmitraghātinā ||

18.1१८.१

स कर्णं युधि निर्जित्य वशे कृत्वा च भारत । (१८।१)

sa karṇaṃ yudhi nirjitya vaśe kṛtvā ca bhārata |

18.2१८.२

ततो विजिग्ये बलवान् राज्ञः पर्वतवासिनः ॥ (१८।२)

tato vijigye balavān rājñaḥ parvatavāsinaḥ ||

19.1१९.१

अथ मोदागिरिं चैव राजानं बलवत्तरम् । (१९।१)

atha modāgiriṃ caiva rājānaṃ balavattaram |

19.2१९.२

पाण्डवो बाहुवीर्येण निजघान महामृधे ॥ (१९।२)

pāṇḍavo bāhuvīryeṇa nijaghāna mahāmṛdhe ||

20.1२०.१

ततः पौण्ड्राधिपं वीरं वासुदेवं महाबलम् । (२०।१)

tataḥ pauṇḍrādhipaṃ vīraṃ vāsudevaṃ mahābalam |

20.2२०.२

कौशिकीकच्छनिलयं राजानं च महौजसम् ॥ (२०।२)

kauśikīkacchanilayaṃ rājānaṃ ca mahaujasam ||

21.1२१.१

उभौ बलवृतौ वीरावुभौ तीव्रपराक्रमौ । (२१।१)

ubhau balavṛtau vīrāvubhau tīvraparākramau |

21.2२१.२

निर्जित्याजौ महाराज वङ्गराजम् उपाद्रवत् ॥ (२१।२)

nirjityājau mahārāja vaṅgarājam upādravat ||

22.1२२.१

समुद्रसेनं निर्जित्य चन्द्रसेनं च पार्थिवम् । (२२।१)

samudrasenaṃ nirjitya candrasenaṃ ca pārthivam |

22.2२२.२

ताम्रलिप्तं च राजानं काचं वङ्गाधिपं तथा ॥ (२२।२)

tāmraliptaṃ ca rājānaṃ kācaṃ vaṅgādhipaṃ tathā ||

23.1२३.१

सुह्मानाम् अधिपं चैव ये च सागरवासिनः । (२३।१)

suhmānām adhipaṃ caiva ye ca sāgaravāsinaḥ |

23.2२३.२

सर्वान्म्लेच्छगणांश्चैव विजिग्ये भरतर्षभः ॥ (२३।२)

sarvānmlecchagaṇāṃścaiva vijigye bharatarṣabhaḥ ||

24.1२४.१

एवं बहुविधान् देशान् विजित्य पवनात्मजः । (२४।१)

evaṃ bahuvidhān deśān vijitya pavanātmajaḥ |

24.2२४.२

वसु तेभ्य उपादाय लौहित्यम् अगमद् बली ॥ (२४।२)

vasu tebhya upādāya lauhityam agamad balī ||

25.1२५.१

स सर्वान्म्लेच्छनृपतीन् सागरद्वीपवासिनः । (२५।१)

sa sarvānmlecchanṛpatīn sāgaradvīpavāsinaḥ |

25.2२५.२

करम् आहारयामास रत्नानि विविधानि च ॥ (२५।२)

karam āhārayāmāsa ratnāni vividhāni ca ||

26.1२६.१

चन्दनागुरुवस्त्राणि मणिमुक्तम् अनुत्तमम् । (२६।१)

candanāguruvastrāṇi maṇimuktam anuttamam |

26.2२६.२

काञ्चनं रजतं वज्रं विद्रुमं च महाधनम् ॥ (२६।२)

kāñcanaṃ rajataṃ vajraṃ vidrumaṃ ca mahādhanam ||

27.1२७.१

स कोटिशतसंख्येन धनेन महता तदा । (२७।१)

sa koṭiśatasaṃkhyena dhanena mahatā tadā |

27.2२७.२

अभ्यवर्षद् अमेयात्मा धनवर्षेण पाण्डवम् ॥ (२७।२)

abhyavarṣad ameyātmā dhanavarṣeṇa pāṇḍavam ||

28.1२८.१

इन्द्रप्रस्थम् अथागम्य भीमो भीमपराक्रमः । (२८।१)

indraprastham athāgamya bhīmo bhīmaparākramaḥ |

28.2२८.२

निवेदयामास तदा धर्मराजाय तद् धनम् ॥ (२८।२)

nivedayāmāsa tadā dharmarājāya tad dhanam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 27

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit