युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

राजा राज्यम् अनुप्राप्य दुर्बलो भरतर्षभ । (१।२)

अमित्रस्यातिवृद्धस्य कथं तिष्ठेद् असाधनः ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (२।२)

सरितां चैव संवादं सागरस्य च भारत ॥ (२।३)

सुरारिनिलयः शश्वत् सागरः सरितां पतिः । (३।१)

पप्रच्छ सरितः सर्वाः संशयं जातम् आत्मनः ॥ (३।२)

समूलशाखान् पश्यामि निहतांश् छायिनो द्रुमान् । (४।१)

युष्माभिर् इह पूर्णाभिर् अन्यांस्तत्र न वेतसम् ॥ (४।२)

अकायश्चाल्पसारश्च वेतसः कूलजश्च वः । (५।१)

अवज्ञाय नशक्यो वा किंचिद् वा तेन वः कृतम् ॥ (५।२)

तद् अहं श्रोतुम् इच्छामि सर्वासाम् एव वो मतम् । (६।१)

यथा कूलानि चेमानि भित्त्वा नानीयते वशम् ॥ (६।२)

ततः प्राह नदी गङ्गा वाक्यम् उत्तरम् अर्थवत् । (७।१)

हेतुमद् ग्राहकं चैव सागरं सरितां पतिम् ॥ (७।२)

तिष्ठन्त्येते यथास्थानं नगा ह्येकनिकेतनाः । (८।१)

ततस्त्यजन्ति तत् स्थानं प्रातिलोम्याद् अचेतसः ॥ (८।२)

वेतसो वेगम् आयान्तं दृष्ट्वा नमति नेतरः । (९।१)

स च वेगे ऽभ्यतिक्रान्ते स्थानम् आसाद्य तिष्ठति ॥ (९।२)

कालज्ञः समयज्ञश्च सदा वश्यश्च नोद्रुमः । (१०।१)

अनुलोमस्तथास्तब्धस्तेन नाभ्येति वेतसः ॥ (१०।२)

मारुतोदकवेगेन ये नमन्त्युन्नमन्ति च । (११।१)

ओषध्यः पादपा गुल्मा न ते यान्ति पराभवम् ॥ (११।२)

यो हि शत्रोर् विवृद्धस्य प्रभोर् वधविनाशने । (१२।१)

पूर्वं न सहते वेगं क्षिप्रम् एव स नश्यति ॥ (१२।२)

सारासारं बलं वीर्यम् आत्मनो द्विषतश्च यः । (१३।१)

जानन् विचरति प्राज्ञो न स याति पराभवम् ॥ (१३।२)

एवम् एव यदा विद्वान्मन्येतातिबलं रिपुम् । (१४।१)

संश्रयेद् वैतसीं वृत्तिम् एवं प्रज्ञानलक्षणम् ॥ (१४।२)