नारद उवाच । (१।१)

अशोकं शोकनाशार्थं शास्त्रं शान्तिकरं शिवम् । (१।२)

निशम्य लभते बुद्धिं तां लब्ध्वा सुखम् एधते ॥ (१।३)

शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च । (२।१)

दिवसे दिवसे मूढम् आविशन्ति न पण्डितम् ॥ (२।२)

तस्माद् अनिष्टनाशार्थम् इतिहासं निबोध मे । (३।१)

तिष्ठते चेद् वशे बुद्धिर् लभते शोकनाशनम् ॥ (३।२)

अनिष्टसंप्रयोगाच्च विप्रयोगात् प्रियस्य च । (४।१)

मनुष्या मानसैर् दुःखैर् युज्यन्ते अल्पबुद्धयः ॥ (४।२)

द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तान्न चिन्तयेत् । (५।१)

तान् अनाद्रियमाणस्य स्नेहबन्धः प्रमुच्यते ॥ (५।२)

दोषदर्शी भवेत् तत्र यत्र रागः प्रवर्तते । (६।१)

अनिष्टवद्धितं पश्येत् तथा क्षिप्रं विरज्यते ॥ (६।२)

नार्थो न धर्मो न यशो यो ऽतीतम् अनुशोचति । (७।१)

अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते ॥ (७।२)

गुणैर् भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च । (८।१)

सर्वाणि नैतद् एकस्य शोकस्थानं हि विद्यते ॥ (८।२)

मृतं वा यदि वा नष्टं यो ऽतीतम् अनुशोचति । (९।१)

दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ प्रपद्यते ॥ (९।२)

नाश्रु कुर्वन्ति ये बुद्ध्या दृष्ट्वा लोकेषु संततिम् । (१०।१)

सम्यक् प्रपश्यतः सर्वं नाश्रुकर्मोपपद्यते ॥ (१०।२)

दुःखोपघाते शारीरे मानसे वाप्युपस्थिते । (११।१)

यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुचिन्तयेत् ॥ (११।२)

भैषज्यम् एतद् दुःखस्य यद् एतन्नानुचिन्तयेत् । (१२।१)

चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते ॥ (१२।२)

प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरम् औषधैः । (१३।१)

एतद् विज्ञानसामर्थ्यं न बालैः समताम् इयात् ॥ (१३।२)

अनित्यं यौवनं रूपं जीवितं द्रव्यसंचयः । (१४।१)

आरोग्यं प्रियसंवासो गृध्येत् तत्र न पण्डितः ॥ (१४।२)

न जानपदिकं दुःखम् एकः शोचितुम् अर्हति । (१५।१)

अशोचन् प्रतिकुर्वीत यदि पश्येद् उपक्रमम् ॥ (१५।२)

सुखाद् बहुतरं दुःखं जीविते नात्र संशयः । (१६।१)

स्निग्धत्वं चेन्द्रियार्थेषु मोहान्मरणम् अप्रियम् ॥ (१६।२)

परित्यजति यो दुःखं सुखं वाप्युभयं नरः । (१७।१)

अभ्येति ब्रह्म सो ऽत्यन्तं न तं शोचन्ति पण्डिताः ॥ (१७।२)

दुःखम् अर्था हि त्यज्यन्ते पालने न च ते सुखाः । (१८।१)

दुःखेन चाधिगम्यन्ते नाशम् एषां न चिन्तयेत् ॥ (१८।२)

अन्याम् अन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिकीं नराः । (१९।१)

अतृप्ता यान्ति विध्वंसं संतोषं यान्ति पण्डिताः ॥ (१९।२)

सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः । (२०।१)

संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम् ॥ (२०।२)

अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम् । (२१।१)

तस्मात् संतोषम् एवेह धनं पश्यन्ति पण्डिताः ॥ (२१।२)

निमेषमात्रम् अपि हि वयो गच्छन्न तिष्ठति । (२२।१)

स्वशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किम् अनुचिन्तयेत् ॥ (२२।२)

भूतेष्वभावं संचिन्त्य ये बुद्ध्वा तमसः परम् । (२३।१)

न शोचन्ति गताध्वानः पश्यन्तः परमां गतिम् ॥ (२३।२)

संचिन्वानकम् एवैनं कामानाम् अवितृप्तकम् । (२४।१)

व्याघ्रः पशुम् इवासाद्य मृत्युर् आदाय गच्छति ॥ (२४।२)

अथाप्युपायं संपश्येद् दुःखस्य परिमोक्षणे । (२५।१)

अशोचन्न् आरभेतैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् ॥ (२५।२)

शब्दे स्पर्शे च रूपे च गन्धेषु च रसेषु च । (२६।१)

नोपभोगात् परं किंचिद् धनिनो वाधनस्य वा ॥ (२६।२)

प्राक् संप्रयोगाद् भूतानां नास्ति दुःखम् अनामयम् । (२७।१)

विप्रयोगात् तु सर्वस्य न शोचेत् प्रकृतिस्थितः ॥ (२७।२)

धृत्या शिश्नोदरं रक्षेत् पाणिपादं च चक्षुषा । (२८।१)

चक्षुःश्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च विद्यया ॥ (२८।२)

प्रणयं प्रतिसंहृत्य संस्तुतेष्वितरेषु च । (२९।१)

विचरेद् असमुन्नद्धः स सुखी स च पण्डितः ॥ (२९।२)

अध्यात्मरतिर् आसीनो निरपेक्षो निरामिषः । (३०।१)

आत्मनैव सहायेन यश्चरेत् स सुखी भवेत् ॥ (३०।२)