वैशम्पायन उवाच । (१।१)

गतेषु तेषु सर्वेषु तपस्विषु महात्मसु । (१।२)

पिनाकपाणिर् भगवान् सर्वपापहरो हरः ॥ (१।३)

कैरातं वेषम् आस्थाय काञ्चनद्रुमसंनिभम् । (२।१)

विभ्राजमानो वपुषा गिरिर् मेरुर् इवापरः ॥ (२।२)

श्रीमद्धनुर् उपादाय शरांश् चाशीविषोपमान् । (३।१)

निष्पपात महार्चिष्मान् दहन् कक्षम् इवानलः ॥ (३।२)

देव्या सहोमया श्रीमान् समानव्रतवेषया । (४।१)

नानावेषधरैर् हृष्टैर्भूतैर् अनुगतस्तदा ॥ (४।२)

किरातवेषप्रच्छन्नः स्त्रीभिश्चानु सहस्रशः । (५।१)

अशोभत तदा राजन् स देवो ऽतीव भारत ॥ (५।२)

क्षणेन तद् वनं सर्वं निःशब्दम् अभवत् तदा । (६।१)

नादः प्रस्रवणानां च पक्षिणां चाप्युपारमत् ॥ (६।२)

स संनिकर्षम् आगम्य पार्थस्याक्लिष्टकर्मणः । (७।१)

मूकं नाम दितेः पुत्रं ददर्शाद्भुतदर्शनम् ॥ (७।२)

वाराहं रूपम् आस्थाय तर्कयन्तम् इवार्जुनम् । (८।१)

हन्तुं परमदुष्टात्मा तम् उवाचाथ फल्गुनः ॥ (८।२)

गाण्डीवं धनुर् आदाय शरांश् चाशीविषोपमान् । (९।१)

सज्यं धनुर्वरं कृत्वा ज्याघोषेण निनादयन् ॥ (९।२)

यन् मां प्रार्थयसे हन्तुम् अनागसम् इहागतम् । (१०।१)

तस्मात् त्वां पूर्वम् एवाहं नेष्यामि यमसादनम् ॥ (१०।२)

तं दृष्ट्वा प्रहरिष्यन्तं फल्गुनं दृढधन्विनम् । (११।१)

किरातरूपी सहसा वारयामास शंकरः ॥ (११।२)

मयैष प्रार्थितः पूर्वं नीलमेघसमप्रभः । (१२।१)

अनादृत्यैव तद् वाक्यं प्रजहाराथ फल्गुनः ॥ (१२।२)

किरातश् च समं तस्मिन्न् एकलक्ष्ये महाद्युतिः । (१३।१)

प्रमुमोचाशनिप्रख्यं शरम् अग्निशिखोपमम् ॥ (१३।२)

तौ मुक्तौ सायकौ ताभ्यां समं तत्र निपेततुः । (१४।१)

मूकस्य गात्रे विस्तीर्णे शैलसंहनने तदा ॥ (१४।२)

यथाशनिविनिष्पेषो वज्रस्येव च पर्वते । (१५।१)

तथा तयोः संनिपातः शरयोर् अभवत् तदा ॥ (१५।२)

स विद्धो बहुभिर् बाणैर् दीप्तास्यैः पन्नगैर् इव । (१६।१)

ममार राक्षसं रूपं भूयः कृत्वा विभीषणम् ॥ (१६।२)

ददर्शाथ ततो जिष्णुः पुरुषं काञ्चनप्रभम् । (१७।१)

किरातवेषप्रच्छन्नं स्त्रीसहायम् अमित्रहा । (१७।२)

तम् अब्रवीत् प्रीतमनाः कौन्तेयः प्रहसन्न् इव ॥ (१७।३)

को भवान् अटते शून्ये वने स्त्रीगणसंवृतः । (१८।१)

न त्वम् अस्मिन् वने घोरे बिभेषि कनकप्रभ ॥ (१८।२)

किमर्थं च त्वया विद्धो मृगो ऽयं मत्परिग्रहः । (१९।१)

मयाभिपन्नः पूर्वं हि राक्षसो ऽयम् इहागतः ॥ (१९।२)

कामात् परिभवाद् वापि न मे जीवन् विमोक्ष्यसे । (२०।१)

न ह्येष मृगयाधर्मो यस् त्वयाद्य कृतो मयि । (२०।२)

तेन त्वां भ्रंशयिष्यामि जीवितात् पर्वताश्रय ॥ (२०।३)

इत्युक्तः पाण्डवेयेन किरातः प्रहसन्न् इव । (२१।१)

उवाच श्लक्ष्णया वाचा पाण्डवं सव्यसाचिनम् ॥ (२१।२)

ममैवायं लक्ष्यभूतः पूर्वम् एव परिग्रहः । (२२।१)

ममैव च प्रहारेण जीविताद् व्यवरोपितः ॥ (२२।२)

दोषान् स्वान् नार्हसे ऽन्यस्मै वक्तुं स्वबलदर्पितः । (२३।१)

अभिषक्तो ऽस्मि मन्दात्मन् न मे जीवन् विमोक्ष्यसे ॥ (२३।२)

स्थिरो भवस्व मोक्ष्यामि सायकान् अशनीन् इव । (२४।१)

घटस्व परया शक्त्या मुञ्च त्वम् अपि सायकान् ॥ (२४।२)

ततस् तौ तत्र संरब्धौ गर्जमानौ मुहुर् मुहुः । (२५।१)

शरैर् आशीविषाकारैस् ततक्षाते परस्परम् ॥ (२५।२)

ततो ऽर्जुनः शरवर्षं किराते समवासृजत् । (२६।१)

तत् प्रसन्नेन मनसा प्रतिजग्राह शंकरः ॥ (२६।२)

मुहूर्तं शरवर्षं तत् प्रतिगृह्य पिनाकधृक् । (२७।१)

अक्षतेन शरीरेण तस्थौ गिरिर् इवाचलः ॥ (२७।२)

स दृष्ट्वा बाणवर्षं तन् मोघीभूतं धनंजयः । (२८।१)

परमं विस्मयं चक्रे साधु साध्विति चाब्रवीत् ॥ (२८।२)

अहो ऽयं सुकुमाराङ्गो हिमवच्छिखरालयः । (२९।१)

गाण्डीवमुक्तान् नाराचान् प्रतिगृह्णात्यविह्वलः ॥ (२९।२)

को ऽयं देवो भवेत् साक्षाद् रुद्रो यक्षः सुरेश्वरः । (३०।१)

विद्यते हि गिरिश्रेष्ठे त्रिदशानां समागमः ॥ (३०।२)

न हि मद्बाणजालानाम् उत्सृष्टानां सहस्रशः । (३१।१)

शक्तो ऽन्यः सहितुं वेगम् ऋते देवं पिनाकिनम् ॥ (३१।२)

देवो वा यदि वा यक्षो रुद्राद् अन्यो व्यवस्थितः । (३२।१)

अहम् एनं शरैस् तीक्ष्णैर् नयामि यमसादनम् ॥ (३२।२)

ततो हृष्टमना जिष्णुर् नाराचान् मर्मभेदिनः । (३३।१)

व्यसृजच्छतधा राजन् मयूखान् इव भास्करः ॥ (३३।२)

तान् प्रसन्नेन मनसा भगवांल्लोकभावनः । (३४।१)

शूलपाणिः प्रत्यगृह्णाच्छिलावर्षम् इवाचलः ॥ (३४।२)

क्षणेन क्षीणबाणो ऽथ संवृत्तः फल्गुनस् तदा । (३५।१)

वित्रासं च जगामाथ तं दृष्ट्वा शरसंक्षयम् ॥ (३५।२)

चिन्तयामास जिष्णुस् तु भगवन्तं हुताशनम् । (३६।१)

पुरस्ताद् अक्षयौ दत्तौ तूणौ येनास्य खाण्डवे ॥ (३६।२)

किं नु मोक्ष्यामि धनुषा यन्मे बाणाः क्षयं गताः । (३७।१)

अयं च पुरुषः कोऽपि बाणान् ग्रसति सर्वशः ॥ (३७।२)

अहम् एनं धनुष्कोट्या शूलाग्रेणेव कुञ्जरम् । (३८।१)

नयामि दण्डधारस्य यमस्य सदनं प्रति ॥ (३८।२)

सम्प्रायुध्यद् धनुष्कोट्या कौन्तेयः परवीरहा । (३९।१)

तद् अप्य् अस्य धनुर् दिव्यं जग्रास गिरिगोचरः ॥ (३९।२)

ततोऽर्जुनो ग्रस्तधनुः खड्गपाणिरतिष्ठत । (४०।१)

युद्धस्यान्तम् अभीप्सन् वै वेगेनाभिजगाम तम् ॥ (४०।२)

तस्य मूर्ध्नि शितं खड्गम् असक्तं पर्वतेष्वपि । (४१।१)

मुमोच भुजवीर्येण विक्रम्य कुरुनन्दनः । (४१।२)

तस्य मूर्धानम् आसाद्य पफालासिवरो हि सः ॥ (४१।३)

ततो वृक्षैः शिलाभिश् च योधयामास फल्गुनः । (४२।१)

यथा वृक्षान् महाकायः प्रत्यगृह्णाद् अथो शिलाः ॥ (४२।२)

किरातरूपी भगवांस् ततः पार्थो महाबलः । (४३।१)

मुष्टिभिर् वज्रसंस्पर्शैर् धूमम् उत्पादयन् मुखे । (४३।२)

प्रजहार दुराधर्षे किरातसमरूपिणि ॥ (४३।३)

ततः शक्राशनिसमैर् मुष्टिभिर् भृशदारुणैः । (४४।१)

किरातरूपी भगवान् अर्दयामास फल्गुनम् ॥ (४४।२)

ततश् चटचटाशब्दः सुघोरः समजायत । (४५।१)

पाण्डवस्य च मुष्टीनां किरातस्य च युध्यतः ॥ (४५।२)

सुमुहूर्तं महद् युद्धम् आसीत् तल्लोमहर्षणम् । (४६।१)

भुजप्रहारसंयुक्तं वृत्रवासवयोर् इव ॥ (४६।२)

जहाराथ ततो जिष्णुः किरातम् उरसा बली । (४७।१)

पाण्डवं च विचेष्टन्तं किरातो ऽप्य् अहनद् बलात् ॥ (४७।२)

तयोर् भुजविनिष्पेषात् संघर्षेणोरसोस् तथा । (४८।१)

समजायत गात्रेषु पावको ऽङ्गारधूमवान् ॥ (४८।२)

तत एनं महादेवः पीड्य गात्रैः सुपीडितम् । (४९।१)

तेजसा व्याक्रमद् रोषाच्चेतस् तस्य विमोहयन् ॥ (४९।२)

ततो निपीडितैर् गात्रैः पिण्डीकृत इवाबभौ । (५०।१)

फल्गुनो गात्रसंरुद्धो देवदेवेन भारत ॥ (५०।२)

निरुच्छ्वासो ऽभवच्चैव संनिरुद्धो महात्मना । (५१।१)

ततः पपात संमूढस् ततः प्रीतो ऽभवद् भवः ॥ (५१।२)

भगवान् उवाच । (५२।१)

भो भो फल्गुन तुष्टो ऽस्मि कर्मणाप्रतिमेन ते । (५२।२)

शौर्येणानेन धृत्या च क्षत्रियो नास्ति ते समः ॥ (५२।३)

समं तेजश् च वीर्यं च ममाद्य तव चानघ । (५३।१)

प्रीतस् ते ऽहं महाबाहो पश्य मां पुरुषर्षभ ॥ (५३।२)

ददानि ते विशालाक्ष चक्षुः पूर्वऋषिर् भवान् । (५४।१)

विजेष्यसि रणे शत्रून् अपि सर्वान् दिवौकसः ॥ (५४।२)

वैशम्पायन उवाच । (५५।१)

ततो देवं महादेवं गिरिशं शूलपाणिनम् । (५५।२)

ददर्श फल्गुनस् तत्र सह देव्या महाद्युतिम् ॥ (५५।३)

स जानुभ्यां महीं गत्वा शिरसा प्रणिपत्य च । (५६।१)

प्रसादयामास हरं पार्थः परपुरंजयः ॥ (५६।२)

अर्जुन उवाच । (५७।१)

कपर्दिन् सर्वभूतेश भगनेत्रनिपातन । (५७।२)

व्यतिक्रमं मे भगवन् क्षन्तुम् अर्हसि शंकर ॥ (५७।३)

भगवद्दर्शनाकाङ्क्षी प्राप्तो ऽस्मीमं महागिरिम् । (५८।१)

दयितं तव देवेश तापसालयम् उत्तमम् ॥ (५८।२)

प्रसादये त्वां भगवन् सर्वभूतनमस्कृत । (५९।१)

न मे स्याद् अपराधो ऽयं महादेवातिसाहसात् ॥ (५९।२)

कृतो मया यद् अज्ञानाद् विमर्दो ऽयं त्वया सह । (६०।१)

शरणं सम्प्रपन्नाय तत् क्षमस्वाद्य शंकर ॥ (६०।२)

वैशम्पायन उवाच । (६१।१)

तम् उवाच महातेजाः प्रहस्य वृषभध्वजः । (६१।२)

प्रगृह्य रुचिरं बाहुं क्षान्तम् इत्येव फल्गुनम् ॥ (६१।३)